Lời hứa và trách nhiệm

Niềm tin của cử tri

Đại biểu Quốc hội là đại biểu dân cử, được nhân dân lựa chọn bầu ra qua từng lá phiếu, được nhân dân ủy thác, trao quyền đại diện cho nhân dân tham gia vào Quốc hội-cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chính vì vậy, với mỗi đại biểu Quốc hội, khi cánh cửa nghị trường mở ra, cũng là lúc những chương trình hành động-lời cam kết chính trị trước cử tri cần được soi chiếu bằng hành động thực chất. “Theo pháp luật về bầu cử, chương trình hành động là nội dung cốt lõi trong vận động bầu cử, nhưng vượt lên trên khuôn khổ pháp lý, đó là thước đo năng lực, bản lĩnh, tầm nhìn và trí tuệ của người đại biểu. Đây là bản cam kết trước cử tri, là kim chỉ nam cho hành trình phục vụ nhân dân, đồng thời là cơ sở để cử tri giám sát và đồng hành trong suốt nhiệm kỳ”, PGS, TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), chia sẻ.

Cử tri bỏ phiếu tại Khu vực bỏ phiếu số 3, phường Hoàn Kiếm, TP Hà Nội. Ảnh: TUẤN HUY

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu cao hơn về hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia, vai trò của Quốc hội và HĐND các cấp ngày càng được đặt ra với những kỳ vọng lớn hơn từ cử tri và nhân dân. Do vậy, cử tri hôm nay không chỉ mong muốn một đại biểu đúng tiêu chuẩn mà còn kỳ vọng đó phải là người thực sự dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước cử tri và trước đất nước.

Từ kinh nghiệm gần 40 năm công tác tại Quốc hội, trong đó có hai nhiệm kỳ là đại biểu Quốc hội, ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội (nay là Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội) đề cập về 5 tiêu chí với mỗi đại biểu Quốc hội trong giai đoạn phát triển mới. Trước tiên, đó là nhãn quan chính trị-có tầm nhìn để tham gia định hướng và quyết định các vấn đề lớn của đất nước; trình độ chuyên môn-am hiểu các lĩnh vực như kinh tế, xã hội, công nghệ... để xây dựng và thông qua chính sách hiệu quả; kinh nghiệm thực tiễn-có trải nghiệm hoạt động nghị trường, hiểu quy trình và thực tế vận hành của Quốc hội; kỹ năng-biết phân tích, lập luận, phát biểu và chuyển hóa kiến thức thành luật, nghị quyết chất lượng. Đặc biệt, tiêu chí rất quan trọng được ông Nguyễn Văn Phúc nhấn mạnh là bản lĩnh của người đại biểu. “Nếu không có bản lĩnh, không nên tham gia đại biểu Quốc hội, vì đại biểu Quốc hội là người có vai trò thẩm tra, giám sát, muốn người ta tâm phục, khẩu phục thì anh phải có bản lĩnh”, ông Phúc nêu quan điểm và cho rằng sự sôi nổi trong hoạt động Quốc hội phụ thuộc rất lớn vào bản lĩnh của người đại biểu.

Cần trách nhiệm và cơ chế giám sát hiệu quả

Thực tế cho thấy, trong mỗi kỳ bầu cử, các chương trình hành động thường chứa đựng nhiều kỳ vọng, nhưng việc kiểm chứng lại không hề dễ dàng. Nhiệm kỳ 5 năm trôi qua nhanh, trong khi một số cam kết chưa được thực hiện đầy đủ. Chính vì vậy, yêu cầu minh bạch hóa, công khai tiến độ và nâng cao trách nhiệm giải trình cần trở thành nguyên tắc bắt buộc, nhằm bảo đảm quyền lực nhà nước thực sự thuộc về nhân dân. Để làm được điều đó cần có cơ chế giám sát đồng bộ và hiệu quả. Quốc hội cần xây dựng hệ thống đánh giá định kỳ việc thực hiện cam kết của từng đại biểu, gắn với vai trò và nhiệm vụ cụ thể. Đồng thời, vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc và toàn xã hội cần được phát huy mạnh mẽ để mọi lời hứa đều được theo dõi đến cùng.

Đồng tình với quan điểm này, song PGS, TS Bùi Thị An, nguyên đại biểu Quốc hội nhấn mạnh rằng, để người trúng cử vào cơ quan dân cử không “quên” những mục tiêu đã đặt ra trong chương trình hành động, thì yếu tố cốt lõi vẫn nằm ở trách nhiệm của mỗi đại biểu. Là người được nhân dân lựa chọn qua từng lá phiếu, đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức rằng mình đang đại diện cho tiếng nói và nguyện vọng của cử tri. Dù không thể trực tiếp giải quyết mọi vấn đề, nhưng đại biểu có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân đến khi có kết quả cuối cùng. “Thực tế cho thấy, nhiều đại biểu đã làm rất tốt vai trò của mình, nhưng cũng có trường hợp vì nhiều lý do mà chưa thực hiện được đầy đủ những cam kết ban đầu. Nhiệm kỳ 5 năm trôi qua rất nhanh, trong khi kỳ vọng của người dân đối với đại biểu là rất lớn”, PGS, TS Bùi Thị An chia sẻ.

Yêu cầu minh bạch hóa, công khai tiến độ thực hiện và tăng cường trách nhiệm giải trình trở thành điều kiện cần thiết để bảo đảm quyền lực nhà nước thực sự thuộc về nhân dân. Khi đã là lời cam kết trước cử tri, việc thực hiện không chỉ là trách nhiệm với nhân dân và đất nước mà còn là trách nhiệm, danh dự của chính người đại biểu. Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI sắp diễn ra sẽ mở đầu cho hành trình thực hiện lời hứa. Mỗi đại biểu cần nhanh chóng bắt nhịp công việc, gắn bó mật thiết với cử tri và chủ động biến những cam kết thành hành động cụ thể. Áp lực là điều không thể tránh khỏi, nhưng cũng chính là động lực để thúc đẩy tinh thần cống hiến của từng đại biểu dân cử.

Lời hứa của các đại biểu dân cử được thực hiện bằng trí tuệ, tâm huyết và hành động thực chất sẽ trở thành động lực lan tỏa, góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước, củng cố niềm tin của nhân dân. Đó cũng chính là thước đo cuối cùng của sự tín nhiệm mà cử tri đã trao gửi.