Tân đại biểu Quốc hội khóa XVI: Sẽ nỗ lực hết mình để xứng đáng với niềm tin của cử tri

Hội đồng Bầu cử quốc gia đã công bố Nghị quyết về kết quả bầu cử và danh sách 500 người trúng cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI. Trong số này có 254 người lần đầu tham gia nghị trường QH.

Bà Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng ban Dân chủ, giám sát và phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam (vừa trúng cử ĐBQH khóa XVI đoàn An Giang), chia sẻ với báo Pháp Luật TP.HCM: “Tôi đã nhiều lần về An Giang công tác, tiếp xúc với người dân vùng ĐBSCL nhưng lần này đi tiếp xúc cử tri với tư cách ứng cử viên ĐBQH, cảm giác và ấn tượng của tôi rất khác”.

Tổng Bí thư Tô Lâm đi bỏ phiếu bầu cử tại khu vực bỏ phiếu số 2, phường Ba Đình, TP Hà Nội. Ảnh: VGP

Nỗ lực hết mình bằng hành động cụ thể

. Phóng viên: Bà cảm nhận như thế nào trong quá trình tiếp xúc cử tri trước kỳ bầu cử vừa qua?

+ ĐBQH Nguyễn Quỳnh Liên: Khi tiếp xúc cử tri tại cơ sở, tôi cảm nhận rõ sự chân thành và kỳ vọng rất lớn của người dân. Nhiều bà con là nông dân đến từ rất sớm để lắng nghe và đặt câu hỏi, điều đó khiến tôi vừa xúc động, vừa ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình.

Tôi nhận thấy điều cử tri mong muốn là người đại diện phải thực sự hiểu cuộc sống, nắm được khó khăn và khát vọng phát triển của địa phương. Chính điều ấy giúp tôi hiểu rằng mỗi lá phiếu không chỉ là sự lựa chọn mà còn là sự gửi gắm niềm tin. Vì vậy, người ĐB phải nỗ lực hết mình để xứng đáng với niềm tin đó bằng hành động cụ thể, thiết thực và gần gũi.

. Vậy câu hỏi nào của cử tri An Giang khiến bà nhớ nhất?

+ Đó là câu hỏi của cử tri ở xã Vĩnh Phong liên quan đến tình trạng ô nhiễm từ các cơ sở chế biến thức ăn thủy sản. Cử tri không cần nghe giải thích dài dòng về các quy định pháp luật mà họ muốn biết rõ ai chịu trách nhiệm và khi nào vấn đề được giải quyết dứt điểm. Tôi đã trao đổi thẳng thắn rằng hệ thống pháp luật cơ bản đã có quy định, điều quan trọng là tổ chức thực thi và giám sát.

Qua đó, tôi cũng nhận thức sâu sắc hơn rằng vai trò của ĐBQH không chỉ dừng ở xây dựng luật mà còn phải theo dõi, giám sát để bảo đảm pháp luật được thực hiện nghiêm túc, mang lại hiệu quả thực chất.

Bà Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng ban Dân chủ, giám sát và phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.

Pháp luật phải đứng trên nền tảng thực tiễn

. Tôi được biết bà có gần 20 năm ở Bộ Tư pháp, sau đó chuyển sang MTTQ làm công tác phản biện xã hội. Đó dường như là hai môi trường công tác khác nhau?

+ Đúng là hai môi trường công tác có nhiều khác biệt nhưng theo tôi, đó là sự khác biệt cần thiết và có tính bổ trợ cho nhau.

Gần 20 năm công tác tại Bộ Tư pháp giúp tôi rèn luyện về kỹ thuật lập pháp, cách xây dựng văn bản chặt chẽ, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính hệ thống. Tuy nhiên, khi chuyển sang công tác tại MTTQ Việt Nam, trực tiếp tham gia phản biện xã hội đối với các dự án luật, tôi có điều kiện nhìn nhận vấn đề từ góc độ thực tiễn sâu sắc hơn.

Tôi nhận ra không ít quy định dù rất chuẩn mực về kỹ thuật nhưng khi đi vào cuộc sống lại phát sinh vướng mắc. Trong nhiều trường hợp, không phải do người dân sai mà quy định chưa thực sự phù hợp và bao quát hết các tình huống cụ thể... Điều đó càng cho thấy yêu cầu phải gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật và thực tiễn đời sống.

Từ kinh nghiệm công tác của mình, tôi nhận thấy những chính sách, quy định được xây dựng trên cơ sở đánh giá tác động toàn diện, lắng nghe ý kiến rộng rãi và phản ánh đúng thực tiễn cuộc sống thì thường có tính ổn định cao, hạn chế phải sửa đổi.

Theo tôi, một hệ thống pháp luật tốt không chỉ vận hành hiệu quả, mà trước hết phải đứng vững trên nền tảng Hiến pháp, bảo đảm công bằng và bảo vệ được quyền con người.

. Tinh thần của cải cách tư pháp cũng hướng đến điều này, đặc biệt là sau Nghị quyết 27. Từ góc độ phản biện xã hội, bà thấy điểm nào cần cải thiện trong cải cách tư pháp?

+ Theo tôi, một nội dung cần tiếp tục được quan tâm sâu hơn trong tiến trình cải cách tư pháp là khả năng tiếp cận công lý của người dân. Nghị quyết 27 đã đặt ra định hướng rất đúng về xây dựng nền tư pháp “phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân”. Để hiện thực hóa tinh thần đó, có lẽ chúng ta cần nhìn nhiều hơn từ góc độ thụ hưởng của người dân.

Dự kiến định hướng lập pháp nhiệm kỳ này, QH sẽ tiếp tục sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật về tư pháp. Do đó, đây là cơ hội để tiếp tục đẩy mạnh các quy định bảo đảm khả năng tiếp cận pháp luật, công lý của người dân một cách toàn diện, đồng bộ, nhất là yêu cầu thực tiễn đặt ra với người dân tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hay với người thu nhập thấp...

Theo tôi, cải cách tư pháp chỉ thực sự có ý nghĩa khi mọi người dân đều có thể tiếp cận và được bảo vệ công bằng; đó cũng là hướng mà chúng ta cần kiên trì thúc đẩy trong thời gian tới.

Các đại biểu tham dự một phiên họp tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Ảnh: QH

Cơ hội rà soát, điều chỉnh tổng thể các thiết chế

. Vậy bà sẽ làm gì cụ thể ở QH về vấn đề này?

+ Triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, dự kiến trong nhiệm kỳ QH khóa XVI sẽ tập trung sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống pháp luật về tư pháp, bảo đảm phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới. Theo tôi, đây là cơ hội rất quan trọng để rà soát, điều chỉnh tổng thể các thiết chế và cơ chế bảo đảm tiếp cận công lý của người dân.

Trong quá trình đó, tôi sẽ theo dõi sát việc sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý và các luật tố tụng có liên quan, đặc biệt trong bối cảnh sắp xếp lại hệ thống tòa án, cơ quan thi hành án. Nếu được chuẩn bị kỹ lưỡng, lấy người dân làm trung tâm, đây sẽ là bước tiến tích cực, giúp người dân, nhất là các nhóm yếu thế tiếp cận công lý thuận lợi hơn.

Tôi cho rằng cần hết sức thận trọng trong quá trình xây dựng chính sách, bảo đảm đánh giá đầy đủ tác động thực tiễn, để hạn chế phát sinh khoảng trống pháp lý, nhất là ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

. Điều bà vừa nói là một nhận định khá thẳng thắn về áp lực trong lập pháp?

+ QH đang đẩy nhanh tiến độ lập pháp để kịp thời phục vụ yêu cầu sắp xếp, đổi mới tổ chức bộ máy và đây là yêu cầu cần thiết. Tuy nhiên, việc rút ngắn thời gian không nên đồng nghĩa với giảm nhẹ khâu đánh giá tác động hay phản biện xã hội. Từ kinh nghiệm công tác, tôi nhận thấy những quy định được ban hành thận trọng, tổng kết thực tiễn sâu sắc, đánh giá tác động toàn diện và tham vấn rộng rãi, thực chất sẽ không phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.

Thực tiễn chỉ ra rằng chi phí để sửa đổi, khắc phục những vướng mắc bất cập của quy định thường lớn hơn rất nhiều so với việc đầu tư làm kỹ, làm chắc ngay từ đầu. Vì vậy, theo tôi, cần cân bằng hài hòa giữa yêu cầu tiến độ và chất lượng, để mỗi chính sách, mỗi đạo luật khi ban hành đều thực sự bền vững và đi vào cuộc sống.

Từ những gửi gắm của cử tri, các đại biểu Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục nỗ lực hoàn thiện công tác xây dựng pháp luật để mọi người dân đều có thể tiếp cận và được bảo vệ công bằng. Ảnh: THUẬN VĂN

Quan tâm đến các nhóm dễ bị tổn thương

. Năm 2026, kế hoạch giám sát và phản biện xã hội của MTTQ đặt trọng tâm là chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính sau sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền hai cấp. Giờ đây khi đã tham gia vào QH, bà sẽ tiếp nối chủ đề này như thế nào?

+ Đất nước đang trong giai đoạn chuyển đổi rất sâu rộng về tổ chức bộ máy và phương thức quản lý, từ sáp nhập đơn vị hành chính đến triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Điều này đồng nghĩa với việc hàng chục triệu người dân sẽ tiếp cận chính quyền, chính sách và dịch vụ công theo những cách thức hoàn toàn mới.

Nếu hệ thống pháp luật và thủ tục hành chính không được điều chỉnh kịp thời, những nhóm dễ bị tổn thương như người nghèo, người cao tuổi, người dân ở vùng sâu, vùng xa… sẽ là những đối tượng chịu tác động đầu tiên.

Vì vậy, khi tham gia QH, tôi sẽ theo dõi sát quá trình này, kịp thời phát hiện những vướng mắc từ thực tiễn và chủ động kiến nghị hoàn thiện chính sách, mục tiêu cao nhất là không để ai bị bỏ lại phía sau.

. Trong chương trình hành động, bà cam kết sẽ "theo đuổi đến cùng các vấn đề cử tri quan tâm" và dùng quyền chất vấn nếu cần. Đó là cam kết mạnh của Đảng. Trở thành tân ĐBQH, bà sẽ hành động thế nào?

+ Tôi cho rằng chất vấn là công cụ hiến định để ĐB thực hiện trách nhiệm đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của cử tri. Khi những vấn đề cử tri quan tâm chưa được giải quyết thỏa đáng hoặc việc giải trình của cơ quan có thẩm quyền chưa đầy đủ thì việc sử dụng quyền chất vấn là cần thiết để làm rõ trách nhiệm và thúc đẩy giải pháp.

Với tôi, đó không phải là lựa chọn mang tính cá nhân mà là trách nhiệm phải thực hiện một cách nghiêm túc, minh bạch trước cử tri và nhân dân.

. Xin cảm ơn bà.

*****

*****

Bà Nguyễn Thị Việt Nga, ĐBQH khóa XIV, XV, XVI đoàn TP Hải Phòng. Ảnh: LÊ THOA

CHÂN LUẬN thực hiện