Linh hoạt đổi mới, kết nối giá trị quê hương

Giờ học Địa lý sôi nổi của học sinh Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp - Ảnh: Nh.V

Cô giáo Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp, cho hay: Địa Lý là một trong những môn học có rất nhiều thay đổi, nhất là về địa giới hành chính và đặc điểm kinh tế-xã hội của các địa phương. Trước tình hình đó, giáo viên đã chủ động cập nhật thông tin để xây dựng bài giảng khoa học, phù hợp với thực tế. Nhờ sự thích ứng linh hoạt này, tại kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2025-2026, đội tuyển Địa lý do cô phụ trách đã đạt kết quả ấn tượng với 10/10 học sinh đoạt giải, trong đó có 1 giải Nhất.

Cùng chung quan điểm, cô giáo Phạm Thúy Hằng, Trường THCS Quảng Thuận, cho rằng: Trước những thay đổi như tên gọi hành chính, đặc điểm tự nhiên của từng vùng, dân số, diện tích vùng, bản đồ hành chính... đòi hỏi giáo viên giảng dạy môn Địa lý phải linh hoạt trong cách xây dựng bài giảng. Mỗi giáo viên đều bám sát định hướng chuyên môn của cấp trên, tích cực tìm kiếm, chọn lọc và khai thác hiệu quả các nguồn tài liệu chính thống để đáp ứng yêu cầu dạy học trong bối cảnh mới.

Ở bậc giáo dục đại học, tiến sĩ Vương Kim Thành, Trưởng khoa Giáo dục tiểu học-mầm non, Đại học Quảng Bình, cho biết: Nhà trường đã sớm triển khai việc điều chỉnh, cập nhật chương trình đào tạo ngay từ khi có sự thay đổi về địa giới hành chính do sáp nhập tỉnh. Với đặc thù của giáo dục đại học là chương trình luôn được rà soát, điều chỉnh hằng năm để phù hợp với thực tiễn, nên quá trình giảng dạy tại đơn vị diễn ra tương đối thuận lợi.

Có thể thấy, sáp nhập tỉnh không chỉ là thay đổi về hành chính, mà còn mở ra cơ hội đổi mới giáo dục thông qua việc điều chỉnh chương trình, tích hợp nội dung và đa dạng hóa phương pháp dạy học. Những kinh nghiệm tích lũy về sự linh hoạt, thích ứng và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ giáo viên sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng thế hệ học sinh hiểu biết, tự hào và gắn bó sâu sắc với quê hương.

Thực tế cho thấy, sau khi sáp nhập địa giới hành chính, việc giảng dạy một số bộ môn, nhất là môn GDĐP gặp nhiều khó khăn do thiếu đồng bộ về tài liệu. Để bảo đảm hoạt động dạy học được triển khai hiệu quả trong thời gian chờ ban hành tài liệu chính thức cho tỉnh mới, các nhà trường đã chủ động tổ chức giảng dạy theo hướng kết hợp, linh hoạt sử dụng hai bộ tài liệu của tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị trước đây.

Những bài học trải nghiệm giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, văn hóa quê hương - Ảnh: Nh.V

Trên cơ sở hướng dẫn của Bộ GD-ĐT, Sở GD-ĐT đã xây dựng và triển khai kế hoạch rà soát, lựa chọn, sắp xếp lại nội dung giảng dạy bộ môn GDĐP cho năm học 2025-2026. Sở đã thành lập hội đồng bộ môn nhằm xây dựng khung nội dung phù hợp cho từng khối lớp, bảo đảm bám sát chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Quy trình được triển khai bài bản, vừa kế thừa nội dung từ chương trình cũ, vừa cập nhật những thay đổi của địa phương sau sáp nhập.

Các chủ đề được lựa chọn đưa vào giảng dạy đều là những nội dung tiêu biểu, phản ánh đầy đủ đặc điểm của tỉnh mới. Những vấn đề mang tính đặc thù của từng tỉnh trước đây được tích hợp hợp lý hoặc sử dụng làm tài liệu tham khảo. Trong quá trình giảng dạy, giáo viên luôn cập nhật hệ thống đơn vị hành chính mới (kèm chú thích tên gọi cũ) và xây dựng kế hoạch dạy học linh hoạt, điều chỉnh thứ tự các chủ đề, tích hợp nội dung nhằm tránh trùng lặp. Đội ngũ giáo viên ở các nhà trường luôn phát huy tinh thần tự học, tự nghiên cứu và chia sẻ tài liệu với đồng nghiệp, khai thác thông tin từ các văn bản chính thức, số liệu kinh tế-xã hội, tư liệu địa phương… để làm giàu cho bài giảng, giúp học sinh hiểu rõ hơn về quê hương trong bối cảnh mới.

Bên cạnh đó, ngành GD-ĐT cũng chú trọng tổ chức các đợt tập huấn cho giáo viên, cán bộ cốt cán. Nội dung tập huấn tập trung vào cách lựa chọn chủ đề, tích hợp kiến thức và sử dụng tài liệu hiệu quả, tạo cơ hội để giáo viên trao đổi kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn và thích ứng với yêu cầu mới.

Thầy giáo Ngô Mậu Tình, Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT tiểu học và THCS Lâm Thủy (xã Kim Ngân) chia sẻ: Nhằm triển khai hiệu quả việc giảng dạy bộ môn GDĐP trong tình hình mới, nhà trường đã chủ động tái cấu trúc chương trình thông qua việc điều chỉnh linh hoạt nội dung từ hai bộ sách sao cho sát hợp với tình hình thực tiễn. Giáo viên căn cứ vào cả hai nguồn tài liệu để lựa chọn, đối chiếu, từ đó xây dựng nội dung bài giảng. Việc tích hợp không chỉ giúp bảo đảm kiến thức mà còn mở rộng phạm vi nhận thức cho học sinh. Chẳng hạn, khi tìm hiểu về đồng bào Bru-Vân Kiều, học sinh được hiểu đầy đủ hơn về không gian phân bố của cộng đồng này ở cả hai vùng Nam và Bắc của tỉnh.

Song song với việc giảng dạy trên lớp, các nhà trường còn đẩy mạnh việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm gắn liền với thực tiễn địa phương. Thông qua các chuyến tham quan di tích lịch sử, văn hóa, làng nghề truyền thống..., học sinh được hiểu sâu sắc hơn về những giá trị quý báu của quê hương. Những bài học thực tế sinh động không chỉ mang lại nguồn kiến thức bổ ích mà còn góp phần giáo dục truyền thống, nâng cao hiểu biết của học sinh về truyền thống văn hóa địa phương, qua đó nuôi dưỡng tình yêu quê hương, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với thế hệ trẻ.

Nh.V