Chuyên gia chia sẻ bí quyết xây dựng môi trường an toàn cho trẻ ngay từ gia đình

Các chuyên gia chia sẻ tại Tọa đàm “Gia đình an toàn - Nền tảng cho trẻ phát triển toàn diện”.

Từ câu chuyện trên, GS.TS Huỳnh Văn Sơn chỉ ra điều đáng bàn không nằm ở việc hỗ trợ khó hay dễ, mà ở chỗ nhiều phụ huynh chưa xây dựng được một gia đình đủ an toàn để con sẵn sàng chia sẻ.

Bài học lớn từ câu chuyện nhỏ của trẻ

Tại tọa đàm "Gia đình an toàn - Nền tảng cho trẻ phát triển toàn diện", GS.TS Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM, đã chia sẻ những quan điểm về khái niệm "gia đình an toàn", đồng thời đưa ra nhiều giải pháp thiết thực để phụ huynh xây dựng môi trường sống lành mạnh, trẻ em có cuộc sống hạnh phúc.

Ngày 20/3, Hội LHPN TPHCM tổ chức tọa đàm "Gia đình an toàn - Nền tảng cho trẻ phát triển toàn diện", hưởng ứng Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3 và thực hiện Đề án "Tuyên truyền, giáo dục, vận động, hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ" giai đoạn 2022 - 2027. Đây là diễn đàn để các chuyên gia, cán bộ Hội chia sẻ kinh nghiệm, kỹ năng nuôi dạy con và đề xuất giải pháp xây dựng gia đình an toàn, hạnh phúc.

Ông mở đầu bằng một câu chuyện thực tế mà ông từng tham gia hỗ trợ. Một nữ sinh lớp 4 đến gặp chuyên gia trong tình trạng "cậy miệng" cũng không kể lý do buồn, chán học. Sau nhiều ngày kiên nhẫn, cô bé mới dần mở lòng. Em kể rằng có một bạn nam lớp 5 thích mình. Một lần, khi em đi vệ sinh, bạn đứng trước cửa và trêu: "Đã thấy hết rồi, từ nay bạn là của mình". Với người lớn, đó có thể chỉ là lời nói trẻ con nhưng với bé gái đó là cú sốc khiến em sợ hãi, không dám đi học, không dám chia sẻ với ba mẹ hay thầy cô vì nghĩ mình có lỗi.

Sau đó, ông đã nhờ giáo viên chủ nhiệm hỗ trợ bằng cách trực tiếp dẫn em xuống nhà vệ sinh và giải thích rằng "cửa đã đóng kín thì không ai có thể nhìn thấy bên trong". Từ đó, em mới cảm thấy an tâm và cởi mở chia sẻ hơn.

Tham gia chia sẻ tại buổi tọa đàm có bà Lê Thị Kim Thu, Phó Chủ tịch Hội LHPN TPHCM (thứ 2 từ trái qua); GS.TS Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM (thứ 3 từ trái qua); ông Nguyễn Hiệp Trí, Giám đốc Công ty TNHH Doanh nghiệp xã hội Sài Gòn ERA và bà Tô Thị Kim Hoa, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em TPHCM (bìa phải)

Từ câu chuyện này, GS.TS Huỳnh Văn Sơn nhấn mạnh: Điều đáng tiếc không nằm ở việc hỗ trợ khó hay dễ, mà ở chỗ nhiều phụ huynh chưa trang bị cho con kỹ năng tự bảo vệ bản thân đúng cách và chưa xây dựng được môi trường gia đình đủ an toàn để con sẵn sàng chia sẻ.

Theo ông, trong bối cảnh xã hội phát triển nhanh, không phải gia đình nào cũng biết cách xây dựng môi trường sống an toàn cho con. Một gia đình không an toàn có thể bắt nguồn từ việc thiếu giáo dục giới tính phù hợp, áp lực học tập quá mức, kỳ vọng vượt khả năng của trẻ, hoặc tạo cho trẻ suy nghĩ phải hoàn hảo trong mọi việc.

Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM chỉ ra 4 yếu tố cốt lõi của một gia đình an toàn:

Thứ nhất, sự gắn kết giữa các thành viên. Đơn giản như trong 1-2 tuần, các thành viên không có bữa cơm chung (trừ những lý do bất khả kháng). Đó là dấu hiệu của sự rời rạc, thiếu sẻ chia và đồng hành.

Thứ hai, ba mẹ cần biết lắng nghe con. Từ khi còn nhỏ, trẻ đã có nhu cầu được trò chuyện. Đặc biệt, ba mẹ cần học cách lắng nghe con mà không phán xét. Khi con chia sẻ, nếu người lớn vội vàng võ đoán hay áp đặt, trẻ sẽ dần mất niềm tin và không còn muốn mở lòng trong những lần sau.

Thứ ba, giao tiếp hai chiều. Gia đình không nên duy trì kiểu giao tiếp một chiều "ba mẹ nói – con phải nghe". Khi trẻ được bày tỏ suy nghĩ, đó chính là nền tảng của hạnh phúc và sự phát triển lành mạnh.

Thứ tư, tôn trọng lẫn nhau. Việc tôn trọng cảm xúc, suy nghĩ, ước mơ của con là vô cùng quan trọng. Nếu định hướng nghề nghiệp cho con, ba mẹ cần thực sự thấu hiểu và có đủ bản lĩnh để đồng hành, giúp con đạt được mục tiêu. Trong trường hợp chưa thể định hướng rõ ràng, điều cần thiết là ở bên, lắng nghe và đưa ra lời khuyên khi con cần.

Tọa đàm thu hút sự tham dự của hơn 250 đại biểu là cán bộ Hội, thành viên Tổ tư vấn cộng đồng và các em thuộc Câu lạc bộ Trẻ em gái trong hệ thống các trường THCS trên địa bàn TPHCM.

Nhiều đóng góp xây dựng gia đình an toàn

Chia sẻ tại tọa đàm, em Nguyễn Minh Hạo và em Bùi Hoàng Trâm Anh (Trường THCS Phan Tây Hồ, TPHCM) cho biết, áp lực học tập, việc học thêm dày đặc cùng kỳ vọng về điểm số từ ba mẹ khiến nhiều bạn luôn trong trạng thái căng thẳng. "Chúng em hiểu ba mẹ mong điều tốt đẹp nhưng đôi khi lại vô tình tạo áp lực", em Nguyễn Minh Hạo bày tỏ.

Em Bùi Hoàng Trâm Anh cho biết thêm: "Không ít học sinh ngại chia sẻ khi điểm số không tốt vì sợ bị cha mẹ trách mắng, giữ nỗi buồn trong lòng và mất tự tin. Bên cạnh đó, những vấn đề về tình bạn, cảm xúc tuổi mới lớn hay những thay đổi cơ thể trong giai đoạn dậy thì cũng khiến nhiều bạn e dè, không dám tâm sự với cha mẹ vì sợ bị phán xét. Điều chúng em mong muốn là được lắng nghe, được tin tưởng và được định hướng đúng cách. Sự khích lệ và đối thoại cởi mở từ gia đình sẽ giúp chúng em tự tin hơn".

Chị Đường Tư Ánh, Tổ trưởng Tổ tư vấn cộng đồng Khu phố 6, phường Bình Tiên (TPHCM) phát biểu tại tọa đàm.

Ở góc độ cộng đồng, chị Đường Tư Ánh, Tổ trưởng Tổ tư vấn cộng đồng Khu phố 6, phường Bình Tiên (TPHCM) cho biết, trong quá trình công tác, chị gặp không ít khó khăn khi tiếp cận các gia đình còn giữ quan niệm "yêu cho roi cho vọt". Theo chị, việc truyền thông thay đổi nhận thức cần được thực hiện một cách khéo léo, tránh khiến phụ huynh cảm thấy bị phán xét hay xâm phạm đời sống riêng tư.

Ông Nguyễn Hiệp Trí, Giám đốc Công ty TNHH Doanh nghiệp xã hội Sài Gòn ERA cho rằng, để xây dựng gia đình an toàn, cần có sự thay đổi từ cả hai phía. Cha mẹ cần học cách lắng nghe và đồng hành, trong khi con cái cũng cần học cách chia sẻ để được thấu hiểu.

Theo bà Tô Thị Kim Hoa, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em TPHCM, nguyên Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, để công tác bảo vệ trẻ em hiệu quả, mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu pháp luật. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bị bạo lực hoặc xâm hại, cần kịp thời thông báo cho chính quyền địa phương, lực lượng chức năng hoặc qua đường dây nóng, cơ sở hỗ trợ để can thiệp kịp thời.

Phát biểu kết luận tọa đàm, bà Lê Thị Kim Thu, Phó Chủ tịch Hội LHPN TPHCM, khẳng định: "Hạnh phúc không phải điều gì xa vời, mà bắt đầu từ sự an toàn, bình yên trong mỗi gia đình. Xây dựng gia đình hạnh phúc là một hành trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, thấu hiểu từ cha mẹ, cùng sự đồng hành của toàn xã hội".

Phạm Thương