Liệt sĩ Lê Thị Riêng: Mẹ chiến đấu.... cho con hưởng trọn tình thương của mẹ

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Lê Thị Riêng là biểu tượng tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam "Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang". Cuộc đời bà là bản hùng ca về lòng trung kiên với cách mạng, sự hy sinh vô điều kiện vì độc lập dân tộc, đồng thời cũng là câu chuyện lay động về một người vợ thủy chung, người mẹ luôn đau đáu hướng về các con giữa khói lửa chiến tranh.

Gửi con ra Bắc: “Mẹ chiến đấu cho ngày mai tươi sáng”

Theo tư liệu, liệt sĩ Lê Thị Riêng sinh năm 1925 tại huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (cũ), trong những năm đất nước còn chìm dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Chứng kiến cảnh nhân dân lầm than, mất nước, bà sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng và tham gia hoạt động khi tuổi đời mới ngoài đôi mươi.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, với lòng yêu nước và tinh thần cống hiến, tháng 3/1946 bà tham gia công tác phụ nữ tại huyện Giá Rai, rồi đảm nhiệm công tác Phụ nữ cứu quốc tỉnh Rạch Giá. Đến năm 1949, bà được bầu vào Ban Chấp hành Phụ nữ Nam Bộ.

Ở bất cứ cương vị nào, bà Lê Thị Riêng cũng nổi bật bởi năng lực vận động quần chúng, xây dựng phong trào và tinh thần trách nhiệm. Sự gần gũi, chân thành cùng bản lĩnh của người cán bộ cách mạng đã giúp bà nhận được sự tin yêu của đồng chí và nhân dân.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, bà tiếp tục ở lại miền Nam hoạt động bí mật, tham gia cuộc đấu tranh chống chính quyền Mỹ - Diệm. Đây cũng là giai đoạn bà lập gia đình và sinh hai người con.

Gia đình liệt sĩ Lê Thị Riêng. Ảnh tư liệu (có sử dụng AI để nâng dung lượng ảnh),

Năm 1960, khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, bà Lê Thị Riêng được bầu làm Phó Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam, đồng thời là Ủy viên Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Không chỉ là một nhà tổ chức phong trào phụ nữ xuất sắc, bà còn là cây bút xã luận sắc sảo của Báo Phụ nữ Giải phóng, dùng ngòi bút để cổ vũ tinh thần đấu tranh của nhân dân miền Nam.

Cuộc chiến ngày càng khốc liệt buộc bà Lê Thị Riêng phải đưa hai con tập kết ra miền Bắc để tiếp tục hoạt động cách mạng. Cuối năm 1960, chồng bà hy sinh tại Đông Yên, xã Đông Hòa (nay thuộc thành phố Dĩ An, Bình Dương).

Biến cố ấy trở thành nỗi đau lớn nhất trong cuộc đời người nữ chiến sĩ. Trong trang nhật ký đề ngày 9/2/1962, bà nghẹn ngào viết về sự mất mát của người vợ, người mẹ nhưng cũng tự nhủ phải biến đau thương thành nghị lực: "Còn lại hai con sống xa mẹ, chúng là nguồn hạnh phúc, là sức mạnh giúp tôi hăng hái đi lên, không bao giờ lùi bước. Tôi sẽ chiến đấu cho hạnh phúc không tan, cho con sớm gần mẹ, cho mọi người không còn tang tóc, chia ly...".

Những dòng nhật ký ấy cho thấy phía sau hình ảnh người cán bộ kiên cường là trái tim của một người mẹ luôn đau đáu nhớ con. Chính tình mẫu tử lại trở thành nguồn sức mạnh để bà tiếp tục dấn thân trên mặt trận cách mạng.

Trong bài thơ "Ước mơ", người mẹ chiến sĩ Lê Thị Riêng viết:

"Mẹ nguyện làm một chiến đấu viênMẹ chiến đấu cho ngày mai tươi sángCho Bắc, Nam thống nhấtCho đất nước hòa bìnhCho mọi người được no ấm, quang vinhCho con được hưởng trọn tình thương của mẹ".

Đó vừa là khát vọng thống nhất đất nước, vừa là ước mong giản dị của một người mẹ chỉ mong ngày được trở về chăm sóc các con trong hòa bình.

Bất khuất, hiên ngang đến giây phút cuối cùng

Năm 1965, khi là Khu ủy viên Sài Gòn - Gia Định, Lê Thị Riêng được giao phụ trách Ban Phụ vận Sài Gòn - Gia Định (T4), trực tiếp chỉ đạo phong trào ở cả khu vực đô thị và nông thôn.

Ngày 9/5/1967, trên đường đi công tác, bà bị chỉ điểm và sa vào tay chính quyền Sài Gòn. Tại nhà giam Chí Hòa, kẻ địch dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, mua chuộc đến những cực hình tra tấn dã man như đánh đập, châm điện, đốt cháy các ngón tay, hành hạ đôi bàn chân... nhằm buộc bà khai báo.

Tất cả đều thất bại trước ý chí sắt đá của người nữ chiến sĩ cộng sản. Đêm mồng 2 Tết Mậu Thân 1968 (1/2/1968), biết không thể khai thác được thông tin, địch bí mật đưa Lê Thị Riêng cùng nhiều chiến sĩ cách mạng khác đi thủ tiêu.

Trong những giờ phút cuối cùng, khi bị còng tay trên xe chở tù, bà vẫn động viên đồng đội: "Trong tình huống này, ta phải xứng đáng là những người cộng sản”. Sau đó, bà cùng mọi người cất cao bài Quốc tế ca.

Khi đối mặt với họng súng của kẻ thù, bà Lê Thị Riêng vẫn hô vang khẩu hiệu tố cáo tội ác của Mỹ - ngụy, khẳng định niềm tin vào Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự nghiệp cách mạng. Theo nhiều tư liệu, trong thời khắc bị xử bắn, bà còn lấy thân mình che chắn cho đồng đội Ngọc Anh, góp phần giúp người đồng chí ấy sống sót.

Nhà nghiên cứu Trần Đình Ba trong tác phẩm Gương sáng nữ Việt đã nhận xét rằng, ngay trong những giây phút cuối cùng trước khi hy sinh, bà Lê Thị Riêng vẫn hoàn thành trách nhiệm của một người cán bộ lãnh đạo cách mạng.

Ngày 10/4/2001, Chủ tịch nước đã truy tặng liệt sĩ Lê Thị Riêng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân vì những cống hiến đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày hy sinh, cuộc đời liệt sĩ Lê Thị Riêng vẫn là biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, ý chí bất khuất và đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam. Ở bà hội tụ phẩm chất của người chiến sĩ cộng sản kiên trung, người cán bộ gần dân, người vợ thủy chung và người mẹ giàu yêu thương , những giá trị làm nên hình tượng bất tử của một nữ anh hùng trong lịch sử dân tộc.

Ngày nay, tên bà được đặt cho nhiều tuyến đường tại TP Hồ Chí Minh, công viên Lê Thị Riêng và Trường Tiểu học Lê Thị Riêng trở thành những địa chỉ lưu giữ ký ức về một nữ anh hùng đã hiến dâng trọn đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Mới đây, lực lượng chức năng phát hiện hố chôn tập thể với 4 hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng, cách vị trí tìm thấy 100 hài cốt trước đó khoảng 50m. Công viên Lê Thị Riêng trước đây là khu vực nghĩa trang Đô Thành, còn gọi là nghĩa địa Chí Hòa - Sài Gòn.

Theo thông tin gia đình lưu giữ, sau khi anh dũng hy sinh, liệt sĩ Lê Thị Riêng được an táng tại một ngôi mộ tập thể ở Nghĩa địa Chí Hòa. Việc các cơ quan chức năng triển khai tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực công viên đã mở ra niềm hy vọng mới đối với gia đình. Các con, cháu của nữ anh hùng luôn mong mỏi một ngày có thể tìm thấy nơi an nghỉ của mẹ, của bà, để đưa người nữ chiến sĩ kiên trung trở về trong vòng tay gia đình.

Mai Nguyễn