Lãi suất giảm nhưng doanh nghiệp chưa dễ vay tiền

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, ông Đặng Dương Minh Hoàng, Giám đốc đối ngoại Công ty F&B Thiên Nông - một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nhà hàng và các dịch vụ ăn uống phục vụ lưu động có trụ sở tại phường Đông Hòa, TP.HCM, cho biết ngay sau chỉ đạo ngân hàng giảm lãi suất cho vay của Thủ tướng Lê Minh Hưng, doanh nghiệp đã nhận được thông báo của ngân hàng Vietcombank giảm lãi suất từ hơn 10% xuống còn 8-9%, cố định trong 1 năm.

Theo ông Hoàng, đây là mức lãi suất khá cạnh tranh, nhất là với doanh nghiệp nhỏ “khát” vốn, bởi việc giảm một phần chi phí lãi vay cũng là sự hỗ trợ đáng kể đối với doanh nghiệp.

Từ giữa tháng 8 đến nay, đã có hơn 10 ngân hàng thương mại đồng loạt công bố các chương trình giảm lãi suất cho vay với khách hàng cá nhân, doanh nghiệp; đồng thời công bố các gói tín dụng ưu đãi lãi suất quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng. Động thái này diễn ra ngay sau khi Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các ngân hàng tiếp tục tiết giảm chi phí, giảm lãi suất cho vay và đưa tín dụng vào các lĩnh vực phục vụ tăng trưởng.

Vốn rẻ chưa đến được với nhiều doanh nghiệp

Ông Phạm Hoàng Thái Dương, nhà sáng lập, Giám đốc điều hành CTCP Color Life - một doanh nghiệp chuyên cung cấp dịch vụ điện hoa và quà tặng có trụ sở tại phường Xuân Hòa, TP.HCM, cho biết nhóm ngân hàng lớn hiện đã giảm lãi suất cho vay. Với doanh nghiệp có tài sản thế chấp như Color Life, lãi vay đang dao động khoảng 5,8-6,5%.

Tuy nhiên, mức lãi suất thấp này không phải doanh nghiệp nào cũng tiếp cận được. Theo ông Dương, nếu phải vay tín chấp, lãi vay hiện vẫn hơn 14%/năm.

“Lãi cao xuất phát từ lo ngại rủi ro ở khối ngân hàng, nhưng điều đó lại tạo áp lực dòng tiền cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa”, ông Dương nói.

Một vấn đề khác, theo đại diện Color Life, đối với các khoản ngắn hạn nhằm bổ sung vốn lưu động, thời gian đáo hạn chỉ trong vòng 6 tháng. Với thời gian trên, doanh nghiệp chưa đủ tạo ra dòng tiền để xoay sở. Do đó, ông Dương đề xuất nên xem xét kéo dài thời gian đáo hạn cho các khoản vay ngắn hạn, từ 9 tháng đến 1 năm.

Trong khi đó, qua khảo sát, hỏi thăm các hội viên Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), ông Lê Hữu Nghĩa, Phó chủ tịch Hiệp hội HUBA, nhìn nhận mặc dù nhà ở xã hội được ưu tiên, doanh nghiệp đầu tư vẫn còn khó vay. Nguyên nhân là phía ngân hàng huy động vốn với chi phí quá cao và việc huy động vốn dài hạn gặp nhiều khó khăn, chủ yếu chỉ huy động được vốn ngắn hạn.

Cụ thể, ông Nghĩa chỉ ra một nghịch lý trên thị trường. Theo quy định, mức lãi suất cho vay của các ngân hàng thương mại với các khoản vay nhà ở xã hội mà khách hàng là chủ đầu tư là 7%/năm. Tuy nhiên, các ngân hàng cho biết phải huy động vốn dài hạn với lãi suất 8%, ngân hàng cho vay sẽ bị lỗ. Thậm chí, khi doanh nghiệp chấp nhận vay với lãi suất cao hơn, chẳng hạn 12%, ngân hàng cũng không đồng ý ký cho vay vì như vậy sẽ sai quy định.

Từ nghịch lý này, ông Nghĩa kiến nghị Ngân hàng Nhà nước cho phép doanh nghiệp và ngân hàng tự đàm phán lãi suất, miễn là thấp hơn khoảng 1-2% so với lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng thương mại, dòng vốn khi đó mới có thể được khơi thông.

Giải pháp nào cho doanh nghiệp?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, cho rằng việc khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, không chỉ dừng lại ở bài toán lãi suất.

Tại buổi làm việc với ngành ngân hàng mới đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng đã chỉ đạo cơ quan điều hành bám sát mục tiêu tăng trưởng nhưng không coi đây là “trần cứng” trong mọi thời điểm.

Việc điều hành phải linh hoạt theo diễn biến thực tế, bảo đảm vốn đến đúng lĩnh vực, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích với chi phí hợp lý, nhất là lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp, đổi mới sáng tạo, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, hạ tầng thiết yếu, dự án BT và các lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng.

Ngân hàng Nhà nước đồng thời phải tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, kinh tế tập thể, trong khi kiểm soát chặt các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Lãnh đạo Chính phủ yêu cầu tiếp tục duy trì, điều tiết chủ động, linh hoạt các mức lãi suất điều hành phù hợp và tăng cường cung ứng thanh khoản cho thị trường, hỗ trợ các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Các tổ chức tín dụng cần tiếp tục tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất và giảm lãi suất cho vay. Với những tổ chức tín dụng không chấp hành chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, cơ quan điều hành phải có biện pháp xử lý theo thẩm quyền, đúng quy định.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Ngân hàng Nhà nước và hệ thống các tổ chức tín dụng ngày 13/8. Ảnh: VGP/Nhật Bắc.

Ngay sau chỉ đạo của Thủ tướng, theo ghi nhận, nhiều ngân hàng đang thực hiện sát với chỉ đạo trên của người đứng đầu Chính phủ. Từ giữa tháng 8 đến nay, hàng loạt ngân hàng thương mại đồng loạt công bố các chương trình giảm lãi suất cho vay với khách hàng cá nhân, doanh nghiệp, đồng thời công bố các gói tín dụng ưu đãi lãi suất quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng.

Đặc biệt, loạt nhà băng như SHB, MSB, KienlongBank, BVBank gần như tập trung hoàn toàn vào nhóm doanh nghiệp SME và hộ kinh doanh. Sacombank nhắm thẳng vào nhóm xuất nhập khẩu và doanh nghiệp FDI.

Còn NamABank phân bổ vốn chi tiết nhất theo ngành gồm nông - lâm - thủy sản (15.000 tỷ, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong gói 25.000 tỷ), hạ tầng và công nghệ số (4.000 tỷ), xuất khẩu thủy sản - trái cây (3.600 tỷ), doanh nghiệp trong khu công nghiệp (1.400 tỷ) và SME/MSME (1.000 tỷ).

Agribank, BIDV, VietinBank với quy mô lớn hơn hẳn cũng bao trùm cả doanh nghiệp SME lẫn cá nhân kinh doanh trong các lĩnh vực động lực tăng trưởng.

Dù vậy, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng các ngân hàng thương mại cần chủ động nới lỏng rào cản thế chấp, đẩy mạnh các gói vay tín chấp, thẩm định dựa trên hợp đồng kinh doanh hoặc dòng tiền thực tế, giúp doanh nghiệp kịp thời bổ sung vốn để đóng góp vào tăng trưởng kinh tế chung.

Ngược lại, để tháo gỡ nút thắt chi phí vốn cho các nhà băng, ông Thịnh kiến nghị NHNN linh hoạt vận dụng thêm các công cụ điều hành bổ trợ.

Ông đồng thời cũng dự báo tình hình lãi suất từ nay đến cuối năm, khả năng giảm sâu ở cả chiều huy động lẫn cho vay là không lớn.

"Do nhu cầu tín dụng của nền kinh tế vẫn vượt xa lượng tiền gửi kỷ lục của người dân, buộc các ngân hàng vẫn phải duy trì mức lãi suất hấp dẫn để giữ chân dòng vốn, nhất là trong bối cảnh áp lực lạm phát còn hiện hữu", vị chuyên gia nói.

An Hà - Thảo Liên