Kỳ vọng từ thành phố đổi mới sáng tạo

Không gian triển lãm các công nghệ tại Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ Đà Nẵng 2026.

Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đề ra mục tiêu đến năm 2030 hình thành tối thiểu 3 trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp mang tầm cỡ quốc tế, trong đó có thành phố Đà Nẵng.

Hòa nhập chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu

Năm 2026, Đà Nẵng xếp vị trí thứ 554 trong bảng xếp hạng Chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của StartupBlink. Đến năm 2030, Đà Nẵng đặt mục tiêu phấn đấu vào nhóm 300 các hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Vấn đề đặt ra cho Đà Nẵng lúc này không chỉ là nâng cao hiệu quả phong trào, mà phải đưa khởi nghiệp đổi mới sáng tạo hòa nhập vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Thực tế cho thấy, các nhà sáng lập doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (start-up) tại Đà Nẵng không chỉ có sinh viên, mà còn có quản lý cấp cao, cấp trung từ các doanh nghiệp công nghệ nước ngoài.

Tuy nhiên, số doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng nhanh, tham gia chuỗi giá trị và vươn ra thị trường quốc tế chưa nhiều. Mặt khác, nguồn vốn đầu tư mạo hiểm và nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, mức độ liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái chưa thật sự chặt chẽ.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW (ngày 22/12/2024) của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng với xu hướng công nghệ thay đổi nhanh chóng, đang đặt ra yêu cầu phải có một môi trường với khả năng dung nạp các sản phẩm, giải pháp công nghệ mới của các start-up nhanh hơn.

Từng là Giám đốc sáng lập Grab Việt Nam trước khi dấn thân vào hành trình khởi nghiệp, ông Nguyễn Tuấn Anh, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Công ty Alpha Asimov Robotics cho rằng, việc triển khai thử nghiệm trong môi trường thực tế sớm là yếu tố then chốt để các start-up công nghệ có thể tự tin khẳng định hệ thống đã vận hành ổn định với thị trường.

Lĩnh vực này đòi hỏi một chu kỳ nghiên cứu, thử nghiệm dài để chứng minh khả năng vận hành trên diện rộng.

“Start-up robot giao hàng là quá trình dài hơi, phải thử sai liên tục, do đó việc gọi vốn rất khó. Sau khi chứng minh khả năng vận hành trên diện rộng thì mới có người đầu tư thêm”, ông Nguyễn Tuấn Anh chia sẻ.

Thực tế cho thấy, bản chất start-up là tiên phong, tính mới, đột phá và chứa đựng nhiều yếu tố rủi ro. Trong giai đoạn đầu, nhiều nhà đầu tư và nhà quản lý thường có xu hướng dè chừng, e ngại.

Đối với các start-up, khi tránh né rủi ro sẽ tạo ra độ trễ lớn, trong khi thời gian là tài sản quý giá để tối ưu đồng vốn và chiếm lĩnh thị trường trước.

“Văn hóa chấp nhận rủi ro không phải là chuyện có thì tốt, không có thì thôi. Tuy nhiên, bài toán ở đây là học cách chấp nhận và quản trị rủi ro một cách có kiểm soát. Xây dựng văn hóa chấp nhận rủi ro cần bắt đầu từ việc các bên phải lắng nghe nhau. Các start-up cần thấu hiểu những trăn trở và áp lực quản lý của nhà quản lý. Các nhà quản lý cần thấu hiểu, đồng hành, chia sẻ quan điểm với doanh nghiệp”, ông Tuấn Anh nói.

Cơ hội phát triển mang tính lịch sử

Trong bối cảnh đổi mới mô hình tăng trưởng hiện nay, Việt Nam đang cần những địa phương đủ điều kiện để tiên phong thử nghiệm các mô hình phát triển mới, từ đó kiểm chứng trong thực tiễn, hoàn thiện thể chế và tạo động lực tăng trưởng.

Đà Nẵng đang đứng trước bước ngoặt phát triển mang tính quyết định khi các cơ chế, chính sách đặc thù dần định hình lợi thế cạnh tranh, nhà đầu tư nước ngoài ngày càng quan tâm các định hướng mới như: Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do,...

Với mục tiêu thành phố đổi mới sáng tạo, thước đo thành công lúc này không nằm ở khẩu hiệu, mà là khả năng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo được nuôi dưỡng trong không gian phát triển mới mà Trung ương và Đà Nẵng đang kiến tạo.

Tại Hội nghị đối thoại chính sách cấp cao Đà Nẵng 2026 (Hội nghị) vừa qua, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp trong và ngoài nước cho rằng, Đà Nẵng lúc này không thể chỉ dừng lại ở thương hiệu “Thành phố đáng sống”, mà phải trở thành một điểm đến đáng làm việc, đáng để đầu tư và đáng để khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.

Điều này đòi hỏi thành phố cần có sự đột phá trong quá trình thực thi, triển khai chính sách một cách đồng bộ.

Theo nhiều chuyên gia, yêu cầu tiên quyết là phải thay đổi cơ chế phân bổ nguồn lực, phân cấp, phân quyền rõ ràng hơn để tạo ra động lực, nguồn lực và năng lực mới cho sự phát triển; đồng thời, thu hút nhân lực chất lượng cao cho bộ máy chính quyền vận hành và thực hiện đổi mới sáng tạo.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản lý rủi ro trong quản lý nhà nước chưa đạt được kết quả toàn diện, vì vẫn còn phát sinh hiện tượng “xin-cho”.

Những ý kiến của chuyên gia tại hội nghị cho rằng, bộ máy quản lý nhà nước vẫn sẽ ưu tiên an toàn thủ tục hơn tính đột phá, nếu cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung chưa hoàn thiện cơ chế đánh giá minh bạch, khách quan và dựa trên dữ liệu.

Thực tế, các chính sách của Đảng và Nhà nước đã và đang mở đường trong việc chấp nhận và quản trị rủi ro, tập trung vào các định hướng đổi mới mô hình phát triển, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ, việc Trung ương cho phép triển khai nhiều cơ chế, chính sách đặc thù đã mở ra cho Đà Nẵng một cơ hội phát triển mang tính lịch sử.

“Trong quá trình phát triển, nhiều mô hình mới luôn cần có địa phương tiên phong để thử nghiệm trước khi hoàn thiện và nhân rộng. Đà Nẵng mong muốn đảm nhận vai trò đó...”, ông Nguyễn Mạnh Hùng nói.

Các mô hình như Trung tâm tài chính quốc tế và Khu thương mại tự do là một sandbox thể chế, do đó Đà Nẵng cần tận dụng lợi thế này để tạo nên sự khác biệt vượt trội, nhằm hình thành cách thức quản trị mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thu hút nhà đầu tư.

Theo các chuyên gia, thành phố cần quyết liệt trong khâu thực thi, triển khai chính sách xuống tầng vận hành bằng những quy định cụ thể và rõ ràng hơn.

Bài, ảnh: CÔNG VINH