Tăng liên kết, thêm nguồn lực hỗ trợ khởi nghiệp

Một dự án khởi nghiệp dù có ý tưởng tốt vẫn khó tồn tại nếu thiếu vốn, năng lực quản trị, dữ liệu thị trường và hệ thống khách hàng

Liên kết tạo nền tảng thành công

Sinh ra trong một gia đình thuần nông, anh Phan Sỹ Sơn (tỉnh Quảng Trị) chọn học chuyên ngành về nông lâm thủy sản. Năm 2025 anh quyết định khởi nghiệp tại địa phương và tham gia vào CLB Thanh niên khởi nghiệp của xã. Bằng sự kiên trì, chịu khó của bản thân cùng với sự giúp đỡ của các thành viên trong CLB, mô hình nuôi tôm công nghệ cao của anh đã mang lại hiệu quả đáng ghi nhận. Với diện tích khoảng 2ha, trung bình mỗi năm nuôi 3 vụ tôm, thu nhập từ mô hình trên 1.5 tỉ đồng/năm, góp phần giải quyết việc làm thường xuyên cho 3 lao động địa phương với mức lương 9 triệu đồng/tháng.

Ở một hướng đi khác, tại Lạng Sơn, công tác hỗ trợ doanh nghiệp, kết nối khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, thương mại điện tử đã tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển mới trong phong trào khởi nghiệp của tỉnh. Anh Hoàng Vũ, chủ homestay tại xã Hữu Liên chia sẻ, thời gian đầu xây dựng và phát triển du lịch cộng đồng gặp không ít khó khăn do thiếu kinh nghiệm, hướng phát triển tuy nhiên bằng sự nỗ lực cố gắng, thường xuyên học hỏi kinh nghiệm của các doanh nghiệp đi trước, Homestay của gia đình anh đã từng bước có chỗ đứng trên thị trường và trở thành một trong những khu nghỉ dưỡng được khách du lịch yêu thích. Từ một vài homestay sơ khai những năm 2021 đến nay toàn xã Hữu Liên đã phát triển được gần 40 homestay nghỉ dưỡng có lượng khách tương đổi ổn định đem lại thu nhập cao cho người dân trong xã.

Nếu Quảng Trị và Lạng Sơn là những ví dụ về "quả ngọt" bước đầu, thì Bắc Ninh đang cho thấy một cách tiếp cận bài bản ở tầm chính sách. UBND tỉnh Bắc Ninh vừa phê duyệt Đề án hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2030. Theo Đề án hỗ trợ thanh niên Bắc Ninh khởi nghiệp giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo vừa được UBND tỉnh phê duyệt, tỉnh sẽ bố trí bổ sung 100 tỷ đồng từ ngân sách địa phương để ủy thác qua Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh cho vay hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp. Cùng với nguồn vốn hiện có, tổng nguồn vốn hỗ trợ dự kiến đạt 190 tỷ đồng vào năm 2030. Qua đó, tạo môi trường thuận lợi để thanh niên hiện thực hóa ý tưởng sáng tạo, phát triển sản xuất, kinh doanh, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững của tỉnh.

Ba câu chuyện, ba địa phương, ba cách làm khác nhau nhưng đều chung một điểm, khởi nghiệp không thể chỉ trông chờ vào sự đơn độc của cá nhân, mà cần một hệ sinh thái đủ mạnh để nâng đỡ.

Lấp đầy những "khoảng cách"

Tuy nhiên, nhìn từ góc độ vĩ mô, ông Đinh Việt Hòa, Chủ tịch Hiệp hội khởi nghiệp Quốc gia cho rằng, có 3 “khoảng cách” khiến cộng động start-up gặp khó trong quá trình hiện thực hóa lý tưởng kinh doanh. Khoảng cách đầu tiên là giữa “ý tưởng và nhu cầu” thị trường toàn cầu. Nhiều người trẻ có năng lực công nghệ, mong muốn tạo ra sản phẩm mới nhưng chưa xác định rõ khách hàng cần gì và sẵn sàng chi trả để giải quyết vấn đề nào. Sản phẩm chỉ có cơ hội phát triển khi giải quyết được nhu cầu thực tế của thị trường. Nếu bắt đầu từ điều nhà sáng lập muốn làm rồi mới tìm kiếm khách hàng, thì startup dễ rơi vào tình trạng có sản phẩm nhưng không có người sử dụng.

Khoảng cách thứ hai là sự kết nối giữa “tri thức và thực tiễn”. Các trường đại học có đội ngũ giảng viên, sinh viên, phòng thí nghiệm và nhiều kết quả nghiên cứu. Trong khi đó, doanh nghiệp cần giải pháp để giảm chi phí, tăng năng suất và cải tiến sản phẩm. Tuy nhiên, nhu cầu của doanh nghiệp và nguồn lực nghiên cứu chưa phải lúc nào cũng gặp nhau. Khoảng cách thứ ba là giữa “khát vọng và nguồn lực”. Một dự án dù có ý tưởng tốt vẫn khó tồn tại nếu thiếu vốn, năng lực quản trị, dữ liệu thị trường và hệ thống khách hàng.

Để hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển mạnh mẽ, ông Đinh Việt Hòa cho rằng, rất cần sự đồng hành và liên kết chặt chẽ giữa “4 nhà” là Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế. Các động lực đầu tiên để hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển mạnh mẽ sẽ bắt nguồn từ các “viên gạch” đến từ địa phương. Start-up phải được hỗ trợ tiếp cận thị trường, thử nghiệm sản phẩm và tìm kiếm khách hàng. Cùng với đó là sự kết nối chặt chẽ giữa tri thức học thuật và thực tiễn sản xuất nhằm gia tăng hàm lượng chất xám trong mỗi dự án. Ngoài ra, nguồn lực tài chính và mạng lưới nhà đầu tư cũng được xem là yếu tố then chốt để chuyển hóa đam mê thành thành công.

Cùng chung nhận định này, ông Hồ Quang Bửu, Phó chủ tịch UBND Tp. Đà Nẵng cho rằng xây dựng mô hình liên kết 4 “nhà” là mô hình hợp tác mở, huy động được nguồn lực xã hội, tri thức và công nghệ để giải quyết những bài toán phát triển của địa phương. Địa phương phải hình thành mạng lưới hợp tác thường xuyên giữa chính quyền với các trường đại học, doanh nghiệp để chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, phải lấy chuyển đổi số làm nền tảng cho cải cách hành chính, phát triển kinh tế số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp; khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ mới trong quản trị và sản xuất; tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã tiếp cận công nghệ, chuyển đổi số, thương mại điện tử, tài chính số và các nguồn vốn đổi mới sáng tạo; tạo điều kiện để các doanh nghiệp phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và có sức cạnh tranh cao hơn. Song song là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua các chương trình đào tạo theo nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp; tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp; thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học.

Đánh giá cao vai trò hỗ trợ từ địa phương, ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng, địa phương có thể trở thành người ra đề, dẫn đường và đặt bài toán cho các doanh nghiệp khởi nghiệp, nhất là tạo ra những ứng dụng, sản phẩm phục vụ nhu cầu phát triển của tỉnh. Nhà nước, mỗi địa phương cần hình thành được ba trụ cột quan trọng của hệ sinh thái bao gồm nhà khởi nghiệp, nhà cố vấn và nhà đầu tư (investor). Chỉ cần hình thành được thế kiềng ba chân, những thành tố còn lại sẽ tự được hấp dẫn vào hệ sinh thái và cùng nhau tạo nên một môi trường hỗ trợ đa dạng. Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại khu vực sẽ tạo tiền đề quan trọng thúc đẩy các doanh nghiệp khởi nghiệp trong các lĩnh vực ưu tiên theo định hướng của tỉnh, hướng đến xây dựng tỉnh phát triển bền vững.

Hương Giang