Kinh tế biển Phú Quốc: Biến tiềm năng thành động lực - Bài cuối: Nâng tầm Phú Quốc từ 'đòn bẩy' APEC

PGS.TS Trần Đình Thiên. Ảnh: Lê Khánh

PV: Phú Quốc đang đầu tư hạ tầng quy mô lớn để phục vụ APEC 2027. Theo ông, làm thế nào để các công trình và nguồn lực đầu tư không chỉ phục vụ một sự kiện ngắn hạn mà trở thành nền tảng cho sự phát triển dài hạn của đảo Ngọc?

PGS.TS Trần Đình Thiên: Từ kinh nghiệm của APEC 2017 tại Đà Nẵng, lần này khi lựa chọn Phú Quốc đăng cai APEC 2027, mục tiêu không chỉ là tổ chức thành công một sự kiện quốc tế lớn mà còn phải tạo ra những giá trị phát triển cao hơn. Nói cách khác, Phú Quốc đi sau phải có cơ hội bứt phá mạnh hơn, tận dụng APEC thành đòn bẩy để nâng tầm vị thế và năng lực phát triển của địa phương.

Chính vì vậy, ngay từ 2 năm trước, Trung ương đã quyết định lựa chọn Phú Quốc và triển khai hàng loạt công việc chuẩn bị. Từ quy hoạch, định hình không gian phát triển đến đầu tư hạ tầng, xây dựng các công trình phục vụ hội nghị, tất cả đều được thực hiện với tinh thần rất khẩn trương và quyết liệt.

Hiện cả Nhà nước và doanh nghiệp đều đang hướng tới việc xây dựng Phú Quốc thành một trung tâm có năng lực cạnh tranh quốc tế. Nói cách khác, APEC 2027 là một cột mốc quan trọng, còn đích đến thực sự là đưa Phú Quốc bước vào cuộc cạnh tranh toàn cầu sau năm 2027, với vị thế của một điểm đến đẳng cấp quốc tế và một cực tăng trưởng mới của Việt Nam.

Ông từng nhấn mạnh, muốn có một Phú Quốc phi thường thì cần những cơ chế khác thường. Trong bối cảnh hiện nay, những "cơ chế khác thường" đó nên được hiểu như thế nào?

- Theo tôi, đây là một phép thử quan trọng đối với năng lực phát triển của Việt Nam. Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta đang đặt ra những mục tiêu rất lớn như duy trì tăng trưởng ở mức hai con số trong nhiều năm, xây dựng một nền kinh tế xanh, kinh tế số và hướng tới một quốc gia thịnh vượng…Trong bối cảnh đó, Phú Quốc có thể được xem như một "bài kiểm tra" về năng lực hiện thực hóa các khát vọng phát triển của Việt Nam. Vì vậy, những nỗ lực đầu tư và chuẩn bị cho Phú Quốc không nên chỉ được nhìn nhận như các dự án hạ tầng hay các công trình phục vụ một sự kiện quốc tế. Đây là một nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược và giá trị lịch sử, gắn với tầm nhìn phát triển dài hạn của đất nước trong giai đoạn mới.

Chính vì vậy, ngay từ đầu, định hướng phát triển Phú Quốc đã được đặt ở một tầm vóc rất khác. Mục tiêu không phải chỉ xây dựng một điểm du lịch nổi tiếng của Việt Nam mà là hình thành một trung tâm có đẳng cấp quốc tế, một điểm đến khác biệt, đủ sức cạnh tranh với những địa danh hàng đầu trong khu vực và trên thế giới.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, các doanh nghiệp được giao trọng trách, trong đó Sun Group. Đến nay, hàng loạt dự án phục vụ APEC 2027 đang được triển khai với quy mô và tiêu chuẩn rất cao. Có thể kể đến trung tâm hội nghị, các khu du lịch, các công trình mang tính biểu tượng để đón tiếp nguyên thủ và du khách quốc tế, cùng với hệ thống hạ tầng kết nối như sân bay, giao thông công cộng và nhiều công trình kỹ thuật quan trọng khác...

Thị trấn Hoàng Hôn - Sunset Town ở phía Nam đảo Phú Quốc. Ảnh: S.G

Công tác chuẩn bị không chỉ dừng ở hạ tầng. Các vấn đề như nguồn nước ngọt, môi trường, cảnh quan, không gian văn hóa và những điểm nhấn để du khách quốc tế có thể cảm nhận được tinh hoa của Việt Nam cũng đang được chú trọng. Tuy nhiên, quá trình triển khai đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Giá vật liệu xây dựng tăng mạnh, giá nhiên liệu biến động, chi phí lao động leo thang và nhiều yếu tố đầu vào khác đều tăng... Đối với các doanh nghiệp tham gia triển khai, đây là áp lực rất lớn. Nếu chỉ tính toán theo nguyên tắc kinh doanh thông thường, đặt nặng bài toán lợi nhuận và hiệu quả tài chính, thì nhiều dự án sẽ rất khó thực hiện trong điều kiện hiện nay.

Trong khi đó, hai yêu cầu quan trọng nhất là tiến độ và chất lượng công trình lại không thể điều chỉnh. Vì vậy, để hoàn thành nhiệm vụ này, cần có những cơ chế và chính sách hỗ trợ đặc biệt dành cho Phú Quốc.

Quan trọng hơn, đây cần được xem là nhiệm vụ mang tầm quốc gia. Thành công của Phú Quốc không chỉ là thành công của một địa phương hay một doanh nghiệp, mà là thành công của Việt Nam trong việc hiện thực hóa một khát vọng phát triển.

Chính phủ đã chỉ đạo thành lập Ban Chỉ đạo APEC 2027 với sự tham gia của nhiều bộ, ngành và địa phương. Từ góc độ chuyên gia kinh tế, ông có khuyến nghị gì để bộ máy điều phối này hoạt động hiệu quả, bảo đảm các quyết sách đều hướng tới lợi ích lâu dài?

- Theo tôi, điều đặc biệt quan trọng lúc này là phải có các cơ chế, chính sách phù hợp cùng với sự hỗ trợ về tài chính, ngân sách từ Chính phủ. Tất nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi kinh tế thế giới có nhiều biến động bất thường, không thể kỳ vọng mọi khó khăn sẽ được giải quyết trong thời gian ngắn. Quá trình triển khai chắc chắn sẽ phải có những đánh đổi, những tổn thất nhất định và đòi hỏi sự chia sẻ trách nhiệm giữa các bên liên quan.

Chính vì vậy, cần có sự bàn bạc, thống nhất giữa các cơ quan quản lý nhà nước với các đơn vị trực tiếp thực hiện dự án, trong đó có Sun Group. Tinh thần chung phải là vì lợi ích quốc gia, Chính phủ cần đóng vai trò chủ động trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn.

Cần nhấn mạnh rằng chúng ta đầu tư cho Phú Quốc không chỉ để tổ chức thành công APEC 2027 hay đơn thuần để chứng minh với thế giới rằng Việt Nam có thể làm được những công trình quy mô lớn. Mục tiêu lớn hơn là tạo ra cho Phú Quốc một nền tảng phát triển mới, một quỹ đạo phát triển mới. Nói cách khác, APEC 2027 không chỉ là một cột mốc quan trọng, còn đích đến thực sự là đưa Phú Quốc bước vào cuộc cạnh tranh toàn cầu sau với vị thế của một điểm đến đẳng cấp quốc tế và một cực tăng trưởng mới của Việt Nam.

Xây dựng được những công trình tầm cỡ quốc tế đã khó, nhưng làm sao để các công trình đó tiếp tục hoạt động hiệu quả, thu hút được dòng khách và tạo ra giá trị lâu dài sau hội nghị còn khó hơn nhiều. Đó là bài toán lớn đặt ra không chỉ cho Phú Quốc mà cho cả Việt Nam và các doanh nghiệp đang trực tiếp đầu tư, vận hành các dự án chiến lược trên đảo.

Các công trình trọng điểm tại Phú Quốc, từ sân bay đến các dự án hạ tầng phục vụ APEC 2027, hiện đang được triển khai tích cực. Qua khảo sát thực tế, chúng tôi nhận thấy các doanh nghiệp tham gia đều nghiên cứu và tính toán rất nghiêm túc cho những dự án này.

Tất nhiên, bất kỳ dự án quy mô lớn nào cũng đối mặt với những thách thức. Tuy nhiên, việc nhận diện các khó khăn đó không phải để chùn bước, mà để có sự chuẩn bị tốt hơn. Điều đáng ghi nhận là các doanh nghiệp đều thể hiện quyết tâm thực hiện những công trình đạt tiêu chuẩn hàng đầu thế giới, qua đó thu hút các nguồn lực quốc tế đến Việt Nam, cùng hợp tác, chia sẻ lợi ích và tạo động lực phát triển cho Phú Quốc.

Nếu phải gửi thông điệp tới những người đang hoạch định tương lai cho Phú Quốc của ngày hôm nay thì ông sẽ nhấn mạnh điều gì?

- Hiện nay, khi nói đến Phú Quốc, nhiều người thường nghĩ ngay đến du lịch, nghỉ dưỡng. Thực tế, Phú Quốc đang từng bước trở thành một trung tâm dịch vụ đẳng cấp cao, nơi hội tụ các hoạt động mua sắm, hội nghị, giải trí và trải nghiệm cuộc sống chất lượng. Sau đại dịch Covid-19, hòn đảo này đã cho thấy tiềm năng phát triển theo hướng đó. Tuy nhiên, như vậy vẫn chưa đủ.

Nếu muốn Phú Quốc thực sự cất cánh, chúng ta cần nhìn sang những hình mẫu thành công như Singapore. Điều quan trọng không chỉ là thu hút du khách mà còn phải kéo được nguồn lực, tri thức và dòng vốn quốc tế vào đây để cùng phát triển. Phú Quốc cần được định vị là một trung tâm phát triển có sức lan tỏa, tạo ra những giá trị mang tầm khu vực và toàn cầu. Điều này đòi hỏi một tư duy phát triển khác biệt.

Muốn vậy, cần có những cơ chế và chính sách vượt trội. Nếu mục tiêu của Việt Nam là vươn lên sánh vai với thế giới thì thể chế cũng phải đạt đẳng cấp quốc tế. Phú Quốc không nên chỉ được nhìn nhận như một đô thị biển thông thường, mà cần được trao quyền tự chủ cao hơn, những cơ chế đặc thù hơn để tạo đột phá.

Đây không phải là đặc quyền dành riêng cho Phú Quốc, mà là nhiệm vụ quốc gia. Vì thế, các bộ, ngành và địa phương cần có sự đồng thuận cao.

APEC 2027 chính là một cơ hội lịch sử. Sự kiện này buộc chúng ta phải nghĩ đến những công trình, những mục tiêu và những bài toán phát triển mà trước đây có thể chưa từng dám nghĩ tới. Đó cũng là cách để khơi dậy khát vọng, năng lực và trí tuệ của Việt Nam.

Trân trọng cảm ơn ông!

H.Hương (thực hiện)