APEC 2027: Từ đảo ngọc đến cửa ngõ đối ngoại của Việt Nam - Bài 1: Phú Quốc nhận sứ mệnh quốc gia

Từ vùng biển đảo nơi cực Tây Nam Tổ quốc, đặc khu Phú Quốc đang bước vào một thời khắc đặc biệt trong lịch sử phát triển. Việc được lựa chọn đăng cai Tuần lễ cấp cao APEC 2027 là sự kiện mang tầm quốc tế, phản ánh vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế. Sau quyết định ấy là một hành trình dài của đảo ngọc và cũng là hành trình đi ra thế giới của đất nước.

Từ hòn đảo cuối trời Tây Nam

Buổi sáng trên đảo ngọc Phú Quốc bắt đầu bằng những chuyến tàu đánh cá trở về sau một đêm trên biển. Chợ cá mở cửa từ rất sớm. Những con đường ven biển đón dòng xe nối dài. Du khách đến rồi đi. Người dân bắt đầu một ngày lao động mới. Ngay bên cạnh nhịp sống thanh bình ấy, không khí đại công trường phục vụ sự kiện quốc tế đang lan tỏa mạnh mẽ khắp nơi. Tại công trường mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, hàng trăm thiết bị cơ giới cùng kỹ sư, công nhân làm việc xuyên đêm để đưa đường cất hạ cánh số 2 và nhà ga hành khách T2 kịp về đích. Cách đó vài chục kilômét, dự án Trung tâm Hội nghị APEC mang tính biểu tượng đang tăng tốc lắp đặt những nhịp giàn mái thép cuối cùng, sở hữu phòng hội nghị quy mô lớn sẵn sàng cho những phiên họp kín của các nguyên thủ.

Sự chuyển mình mạnh mẽ về hạ tầng đô thị chính là minh chứng sống động cho năng lực vận hành hiệu quả, nhanh chóng của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mới. Khi mọi thủ tục hành chính được tỉnh An Giang chỉ đạo, xử lý trực tiếp ở cấp cơ sở là đặc khu Phú Quốc, hoàn toàn loại bỏ các khâu trung gian, các đại công trình phục vụ APEC đang băng băng về đích, cam kết vượt tiến độ từ 3 - 6 tháng.

Một góc đặc khu Phú Quốc. Ảnh: LÊ TRUNG HIẾU

Nếu trở lại Phú Quốc sau 2 hoặc 3 thập niên, nhiều người sẽ nhận ra sự đổi thay rất lớn của vùng đất này. Có một thời điện là điều mong mỏi của nhiều hộ dân. Có một thời, hành trình từ đất liền ra đảo phụ thuộc vào những chuyến tàu và thời tiết. Có một thời, Phú Quốc vẫn là một vùng đảo xa trong suy nghĩ của nhiều người. Ông Lê Kỳ (67 tuổi), trú khu phố Suối Lớn An Thới nhớ lại những ngày đảo ngọc còn nghèo khó, biệt lập giữa trùng khơi, đêm về chỉ có ánh đèn dầu tù mù và những tháng ngày cả tuần mất kết nối với đất liền vì biển động. “Nhìn lại hòn đảo rực rỡ đèn hoa, đại lộ thênh thang hôm nay, nghĩ lại ngày đó có nằm mơ tôi cũng không dám nghĩ tới ngày Phú Quốc được chọn làm nơi đón tiếp các nguyên thủ hàng đầu thế giới”, ông Kỳ nói. Những ký ức ấy chính là thước đo chân thực nhất cho khoảng cách giữa Phú Quốc của hôm qua và Phú Quốc của hôm nay.

Hành trình phát triển ấy gắn với nhiều dấu mốc quan trọng. Điện lưới quốc gia vượt biển, sân bay quốc tế, hệ thống giao thông, các khu du lịch, các dự án đầu tư quy mô lớn từng bước tạo nên diện mạo mới cho đảo ngọc. Từ một vùng biển đảo xa đất liền, Phú Quốc trở thành điểm đến nổi tiếng của Việt Nam và khu vực. Sự thay đổi ấy không diễn ra trong một sớm một chiều. Đó là kết quả của nhiều năm đầu tư, nhiều quyết sách phát triển và khát vọng vươn lên của cả một vùng đất.

Vì sao Phú Quốc được chọn?

APEC là diễn đàn hợp tác kinh tế hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo các tài liệu chính thức của APEC và Bộ Ngoại giao Việt Nam, 21 nền kinh tế thành viên hiện chiếm khoảng 61% GDP toàn cầu, gần một nửa thương mại thế giới và khoảng 38% dân số toàn cầu. Việc lựa chọn địa điểm tổ chức Tuần lễ cấp cao APEC luôn được cân nhắc trên nhiều phương diện. Đó là điều kiện hạ tầng, khả năng kết nối quốc tế, năng lực tổ chức, công tác bảo đảm an ninh, an toàn và thông điệp phát triển mà quốc gia đăng cai muốn gửi tới cộng đồng quốc tế.

Phú Quốc hội tụ nhiều lợi thế đặc biệt. Nằm giữa vịnh Thái Lan, đảo ngọc có vị trí kết nối thuận lợi với khu vực Đông Nam Á. Trong nhiều năm qua, Phú Quốc liên tục xuất hiện trên các bảng xếp hạng du lịch quốc tế. Hệ thống sân bay, cảng biển, cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch và hạ tầng đô thị từng bước được đầu tư đồng bộ hơn. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương chuẩn bị cho một sự kiện quốc tế quy mô lớn.

Cuộc họp lần thứ hai của Ủy ban Quốc gia APEC 2027 tổ chức ngày 28/1/2026 tại đặc khu Phú Quốc. Ảnh: LÊ TRUNG HIẾU

Điều quan trọng hơn nằm ở tầm nhìn phát triển của đất nước. Phú Quốc được xác định là một cực tăng trưởng quan trọng ở phía Tây Nam, là trung tâm dịch vụ, du lịch và kinh tế biển có khả năng kết nối với khu vực và thế giới. Việc lựa chọn Phú Quốc đăng cai APEC 2027 cho thấy niềm tin của Trung ương đối với tương lai của vùng đất này.

Tại cuộc họp lần thứ hai của Ủy ban Quốc gia APEC 2027 ngày 28/1/2026 tại Phú Quốc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh việc tổ chức thành công Tuần lễ cấp cao APEC 2027 có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao vị thế, hình ảnh và vai trò quốc tế của Việt Nam. Từ góc nhìn ấy, Phú Quốc được lựa chọn không đơn thuần vì lợi thế du lịch hay điều kiện hạ tầng. Đó là sự lựa chọn mang tính chiến lược, gắn với định hướng phát triển hướng biển và mở rộng không gian hội nhập của đất nước trong giai đoạn mới.

Một sứ mệnh vượt khỏi địa giới đảo ngọc

Ngày 28/1/2026, tại cuộc họp lần thứ hai của Ủy ban Quốc gia APEC 2027, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu công tác chuẩn bị phải bảo đảm mục tiêu: “Ấn tượng, đúng tầm, an toàn, hiệu quả và tối ưu hóa cơ hội”. Thông điệp ấy cho thấy APEC 2027 không phải câu chuyện riêng của đặc khu Phú Quốc hay tỉnh An Giang. Đây là nhiệm vụ đối ngoại quan trọng của quốc gia. Đây là dịp để Việt Nam giới thiệu với bạn bè quốc tế về thành tựu phát triển, môi trường đầu tư, tiềm năng hợp tác và hình ảnh một đất nước năng động, ổn định, hội nhập sâu rộng.

Thủ tướng cũng yêu cầu việc đầu tư các công trình và hạ tầng phục vụ APEC 2027 phải gắn với nhu cầu phát triển lâu dài của địa phương. Tư duy ấy vượt ra ngoài phạm vi của một hội nghị quốc tế. Đó là sự chuẩn bị cho tương lai của Phú Quốc trong nhiều thập niên tới. Một hội nghị quốc tế chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Những giá trị để lại có thể kéo dài nhiều năm. APEC 2006 gắn với dấu mốc hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam. APEC 2017 góp phần nâng cao vị thế của Đà Nẵng trên bản đồ quốc tế. APEC 2027 đang mở ra cơ hội mới cho Phú Quốc và cho cả vùng Tây Nam của đất nước.

Sứ mệnh quốc gia ấy đang thổi một luồng sinh khí mới vào từng nếp nghĩ, cách làm của mỗi người dân trên đảo. Anh Trần Minh Hải - một hướng dẫn viên du lịch, ngụ ấp Đường Bào Dương Tơ chia sẻ: “Nhận thức được tầm vóc quốc tế của năm APEC 2027, anh em làm du lịch tại Phú Quốc tự nhủ phải thay đổi hoàn toàn phong cách phục vụ, tích cực học ngoại ngữ và nâng cấp phương tiện. Người lái xe, chủ homestay đều quyết tâm trở thành một “đại sứ văn hóa” để mang nét văn minh, hiếu khách giới thiệu tới bạn bè quốc tế”. Được biết, Ủy ban nhân dân tỉnh đã giao các sở, ngành chủ trì thực hiện 4 nhóm nội dung đào tạo với 17 lớp, dự kiến trang bị kiến thức, kỹ năng, ngoại ngữ và tác phong chuyên nghiệp cho khoảng 1.600 - 2.300 học viên bao gồm đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng phục vụ và nhân viên du lịch, dịch vụ.

Quyết định lựa chọn Phú Quốc làm nơi tổ chức Tuần lễ cấp cao APEC 2027 là một bài toán chiến lược mang tầm vóc lịch sử của Trung ương và tỉnh An Giang. Chiếc ấn lệnh đối ngoại đã được trao tay. Thế nhưng, để gánh vác được sức nặng của một sự kiện quy tụ 21 nền kinh tế lớn nhất hành tinh, hòn đảo này không thể chỉ dựa vào vẻ đẹp sẵn có của biển trời. Phú Quốc cần một bộ khung hạ tầng vượt nhịp, một cuộc lột xác thần tốc về đô thị để tương xứng với vị thế mới. Kim đồng hồ đang đếm ngược. Những bản thiết kế trên giấy đang buộc phải biến thành những khối bê tông, những đường băng, những trung tâm hội nghị tầm cỡ quốc tế giữa biển khơi. Đại công trường hướng ra đại dương ấy đang bứt tốc ra sao trong kỷ nguyên quản lý 2 cấp tinh gọn?

APEC 2027 VÀ NHỮNG CON SỐ CẦN GHI NHỚ

- APEC có 21 nền kinh tế thành viên. Các nền kinh tế APEC chiếm khoảng 61% GDP toàn cầu, chiếm gần 50% thương mại thế giới, chiếm khoảng 38% dân số thế giới.
- Việt Nam đã đăng cai APEC vào các năm 2006 và 2017. Năm 2027 là lần thứ ba Việt Nam đăng cai APEC.
- Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang là địa điểm tổ chức Tuần lễ cấp cao APEC 2027.

(Đón đọc bài 2: Cuộc tăng tốc lớn nhất trong lịch sử đảo Ngọc)

VIỆT TIẾN