Kiến nghị xây dựng chủ trương lương đủ sống thay thế lương tối thiểu

Tại phiên trọng thể Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, sáng 4/6, ông Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã trình bày Báo cáo tổng hợp kiến nghị của đoàn viên, người lao động và tổ chức Công đoàn với Đảng, Nhà nước.

Thông qua đại hội công đoàn các cấp, ông Ngọ Duy Hiểu cho hay, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã nhận được hàng vạn ý kiến với 60 nhóm vấn đề của công nhân, viên chức, lao động, cán bộ công đoàn cả nước bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, đề xuất, hiến kế kiến nghị với Đảng, Nhà nước và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Ông Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trình bày Báo cáo tổng hợp kiến nghị của đoàn viên, người lao động và tổ chức Công đoàn với Đảng, Nhà nước. Ảnh: Hữu Chánh

Theo đó, tại phiên trọng thể Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổng hợp, lựa chọn một số vấn đề lớn, xin báo cáo với lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng đại biểu dự Đại hội.

Thứ nhất, về công tác xây dựng Đảng, chính quyền và giai cấp công nhân: Bộ Chính trị, Ban Bí thư tiếp tục tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/01/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Quan tâm chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện và tổ chức tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết; xem xét ban hành Nghị quyết mới về xây dựng giai cấp công nhân trong kỷ nguyên mới trên cơ sở tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW vào năm 2028.

Xem xét, tiếp tục điều chỉnh các quy định về tổ chức bộ máy các cấp sau khi thực hiện sắp xếp hệ thống chính trị, theo hướng nâng cao hiệu quả, giảm trung gian, giảm thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho mục tiêu kiến tạo phát triển. Lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai các giải pháp đột phá, đồng bộ đẩy mạnh thành lập tổ chức đảng và công đoàn trong doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước; nhiều địa phương rất quan tâm triển khai quyết liệt, hiệu quả, nhưng có địa phương còn khoán trắng cho công đoàn.

Việc đẩy mạnh phát triển đảng viên, đoàn viên trong công nhân góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng; tăng cường sức mạnh của tổ chức Công đoàn, để công đoàn giúp Đảng tập hợp, đoàn kết công nhân, đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi đoàn viên, người lao động.

Thứ hai, về việc xây dựng chính sách, pháp luật liên quan đến người lao động và tổ chức Công đoàn. Kiến nghị Quốc hội sửa đổi toàn diện Bộ luật Lao động 2019 phù hợp bối cảnh tình hình mới, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xu hướng việc làm, phát triển của khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, “chuyển đổi xanh”, vận động của quan hệ lao động, bao phủ toàn diện khu vực lao động phi chính thức, kinh tế nền tảng…, trong đó: Bổ sung các quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động về bữa ăn ca; chăm sóc sức khỏe tâm thần, hỗ trợ giảm căng thẳng (stress) và phòng chống kiệt sức tại nơi làm việc cho người lao động trong môi trường áp lực cao; chính sách làm việc linh hoạt (trực tuyến kết hợp trực tuyến) phù hợp với chuyển đổi số và bối cảnh sáp nhập các địa phương; quyền cơ bản của người lao động và trách nhiệm của doanh nghiệp phù hợp với bối cảnh bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI). Ban hành chiến lược quốc gia về phát triển lực lượng lao động trong kỷ nguyên AI.

Bổ sung quy định về việc doanh nghiệp có nghĩa vụ bố trí thời gian cho người lao động nghỉ làm việc, có hưởng lương để học tập chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước (có thể gắn với Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11 hàng năm). Sửa đổi, quy định lộ trình giảm thời giờ làm việc bình thường của người lao động xuống còn từ 40 - 44 giờ/tuần thống nhất với khu vực công; xem xét bổ sung tăng 2 ngày nghỉ lễ dịp Quốc khánh (nghỉ từ mùng 2 - 5/9), tạo cơ hội cho người lao động được đưa con đến trường trong ngày khai giảng; kết hợp với các giải pháp nâng cao năng suất lao động để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số...

Thứ ba, về tạo việc làm bền vững, tiền lương và đảm bảo an sinh xã hội, phúc lợi xã hội cho người lao động: Tiếp tục đổi mới giáo dục, đào tạo theo hướng phát triển năng lực toàn diện, tư duy công nghệ, gắn tri thức với kỹ năng, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường và đổi mới sáng tạo; nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong nghề nghiệp, giảm tải kiến thức lý thuyết, hàn lâm, bổ sung kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp cho học sinh. Hỗ trợ đào tạo lại cho đối tượng chịu sự tác động của “chuyển đổi số”, “chuyển đổi xanh” ; các gói trợ cấp mất việc do yếu tố thay đổi cơ cấu năng lượng và công nghệ xanh...

Tiếp tục thực hiện toàn diện cải cách chính sách tiền lương cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; sớm hình thành chủ trương lương đủ sống cho người lao động thay thế lương tối thiểu, giúp người lao động có thu nhập đủ sống, hướng tới có tích lũy. Cần có giải pháp hữu hiệu kiểm soát, bình ổn giá cả hàng hóa, dịch vụ, đặc biệt là giá điện, nước, lương thực, xăng, dầu, kiểm soát lạm phát, nhằm giảm áp lực chi tiêu; người lao động thực sự có thể đảm bảo sinh hoạt, cuộc sống bằng mức lương hiện hưởng.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách việc làm, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp theo hướng mở rộng diện bao phủ, tăng tính linh hoạt, tạo điều kiện để người lao động, kể cả khu vực phi chính thức, từng bước tham gia và thụ hưởng đầy đủ các chính sách an sinh xã hội, qua đó củng cố niềm tin và sự gắn bó lâu dài với thị trường lao động.

Quan tâm đầu tư phát triển hạ tầng xã hội, nhà ở xã hội, thiết chế văn hóa, y tế, giáo dục cho công nhân, lao động tại các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất. Phát triển nhà ở xã hội cho công nhân thuê gắn với quy hoạch đô thị thông minh và dịch vụ thiết yếu, ưu tiên nằm trong hoặc gần, sát khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất. Tạo điều kiện thuận lợi nhất để người lao động có nhu cầu thực sự được tiếp cận và mua nhà ở xã hội đúng đối tượng, đúng giá niêm yết, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, đẩy giá, mua chênh lệch; triển khai các gói tín dụng ưu đãi dài hạn cho công nhân thuê - thuê mua nhà ở xã hội.

Thứ tư, về triển khai và đảm bảo tuân thủ, thực hiện chính sách, pháp luật: Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật lao động, bảo hiểm xã hội, nhất là về an toàn, vệ sinh lao động, thời giờ làm việc, làm thêm giờ và việc nợ, trốn đóng bảo hiểm xã hội của các doanh nghiệp; tăng chế tài xử lý mạnh hơn nữa các hành vi vi phạm về bảo hiểm xã hội; tăng cường thanh tra đột xuất về an toàn, vệ sinh lao động tại các ngành có nguy cơ cao.

Bảo đảm an toàn thực phẩm, ngăn chặn và xử lý dứt điểm tình trạng “thực phẩm bẩn”. Đẩy mạnh kiểm tra thị trường, đặc biệt đối với nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu, thuốc chữa bệnh, thực phẩm, các mặt hàng phục vụ trực tiếp công nhân lao động. Quản lý chặt chẽ, đúng pháp luật việc thành lập và hoạt động của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp, không để lợi dụng việc thành lập, hoạt động để xâm phạm quyền lợi người lao động, gây khó khăn cho doanh nghiệp, làm mất an ninh, trật tự.

Thứ năm, về đảm bảo các điều kiện hoạt động của tổ chức Công đoàn trong bối cảnh mới: Tại Đại hội này, Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Đại hội trân trọng đề nghị lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các cơ quan chức năng quan tâm: Nghiên cứu, tiếp tục sắp xếp mô hình tổ chức công đoàn vừa đảm bảo theo mô hình sắp xếp cơ quan Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, vừa đảm bảo tính chủ động, độc lập cần thiết của tổ chức công đoàn để thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ, phù hợp với đặc thù của tổ chức Công đoàn trước yêu cầu mới.

Giao cho tổ chức công đoàn sớm được thí điểm thực hiện cơ chế tuyển dụng cán bộ công đoàn trưởng thành từ cơ sở, trong phong trào công nhân lao động nhằm tạo chính sách thu hút cán bộ công đoàn theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW, ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị về “Đổi mới tổ chức và hoạt động Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới”; có cơ chế đặc thù để thu hút chuyên gia giỏi làm cán bộ công đoàn.

Báo cáo tổng hợp kiến nghị của đoàn viên, người lao động và tổ chức Công đoàn với Đảng, Nhà nước mong muốn: Đảng, Nhà nước, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam quan tâm, nghiên cứu việc thành lập công đoàn tại các cơ quan hành chính, lực lượng vũ trang, đơn vị sự nghiệp hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước để thực hiện nhiệm vụ đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động,.

Bảo Thoa - Thái Mạnh