Kịch bản giá dầu 200 USD/thùng: Nguy cơ hiện hữu từ cú sốc Trung Đông

Cách đây một tháng, nhận định giá dầu thế giới có thể chạm mốc 200 USD/thùng còn bị nhiều chuyên gia đánh giá là phi thực tế. Tuy nhiên, tình trạng gián đoạn nguồn cung nhiên liệu từ Trung Đông đang khiến quan điểm này thay đổi nhanh chóng.

Nguồn cung dầu từ Trung Đông giảm sốc

Theo dữ liệu của Kpler, xuất khẩu dầu và nhiên liệu từ Trung Đông từng đạt 25,13 triệu thùng/ngày trong tháng 2. Tuy nhiên, tính đến giữa tháng 3, con số này đã giảm gần hai phần ba, xuống chỉ còn 9,71 triệu thùng/ngày.

Cuộc chiến giữa Mỹ Israel và Iran đang làm gián đoạn hoạt động sản xuất và vận chuyển dầu tại Trung Đông. Ảnh: Oilprice

Một thống kê khác từ Vortexa thậm chí còn cho thấy lượng dầu xuất khẩu từ khu vực vùng Vịnh suy giảm sâu hơn, từ 26,1 triệu thùng/ngày trong tháng 2 xuống mức 7,5 triệu thùng/ngày tính đến ngày 15-3.

Không chỉ xuất khẩu, hoạt động sản xuất dầu tại Trung Đông cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Nhiều quốc gia vùng Vịnh buộc phải cắt giảm sản lượng, trong khi việc tái khởi động các giếng dầu không thể thực hiện ngay lập tức. Hạn chế về năng lực lưu trữ khiến một phần dầu được đưa lên tàu để “neo đậu” thay vì giao cho khách hàng, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung trên thị trường.

Giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz - tuyến vận tải huyết mạch của thị trường năng lượng toàn cầu, gần như bị đình trệ trong những tuần gần đây. Eo biển Hormuz là hành lang hàng hải hẹp nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, nơi khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu thường xuyên đi qua.

Theo các chiến lược gia hàng hóa của ngân hàng ING, mức cắt giảm sản lượng của các quốc gia sản xuất dầu hàng đầu Trung Đông khá lớn, bao gồm: Iraq giảm khoảng 2,9 triệu thùng/ngày; Ả Rập Saudi mất 2–2,5 triệu thùng/ngày; UAE sụt 1,5 triệu thùng/ngày và Kuwait giảm khoảng 1,3 triệu thùng/ngày. Tổng cộng, hơn 7 triệu thùng/ngày đã rút khỏi thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Trên thực tế, tình trạng gián đoạn xuất khẩu dầu từ Vịnh Ba Tư tiếp tục kéo dài sẽ buộc các nước sản xuất nhiên liệu Trung Đông phải cắt giảm thêm sản lượng và thời gian khôi phục hoạt động khai thác sẽ kéo dài hơn.

Giới phân tích cho rằng ngay cả khi cuộc xung đột kết thúc ngay lập tức, thị trường “vàng đen” thế giới cũng cần thời gian dài để quay trở lại trạng thái bình thường. Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính sản lượng dầu sụt giảm tại Trung Đông có thể lên tới 10 triệu thùng/ngày, điều này làm đảo ngược dự báo dư cung 3,7 triệu thùng/ngày được cơ quan này đưa ra trước thời điểm bùng phát xung đột vào cuối tháng trước.

Kịch bản giá dầu chạm ngưỡng 200 USD là có cơ sở

Theo các chuyên gia năng lượng, nguyên nhân chính là cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đang tiếp tục làm gián đoạn hoạt động sản xuất và vận chuyển dầu trong khu vực. Ông Greg Newman - Giám đốc điều hành tập đoàn Onyx Capital, nhận định rằng cú sốc nguồn cung tại Trung Đông hiện nay có thể đẩy giá dầu lên cao hơn nhiều. Ông Greg Newman cho biết giá dầu nhiều khả năng sẽ sớm chạm mốc 150 USD/thùng nếu cuộc khủng hoảng tiếp tục lan rộng tại Trung Đông.

Đồng quan điểm, nhà kinh tế trưởng Chris Watling của Longview Economics cho rằng thị trường dầu sẽ biến động mạnh trong ngắn hạn. “Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu giá dầu lên tới 200, thậm chí 250 USD/thùng, bởi khi nguồn cung thiếu hụt, giá hàng hóa thường tăng theo dạng parabol”, ông Chris Watling nói. Theo chiến lược gia hàng hóa toàn cầu Chris Watling, kịch bản này có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu và buộc các bên liên quan đến xung đột tại Trung Đông phải tìm cách hạ nhiệt căng thẳng.

Tuy vậy, một số nhà phân tích nhận định lạc quan rằng giá dầu khó có thể tăng lên mức 200 USD khi viện dẫn lý do thị trường năng lượng vẫn có nguồn cung khá dồi dào trước khi xung đột bùng phát vào ngày 28-2. Nhóm nghiên cứu hàng hóa của Bank of America (BofA) đưa ra 2 kịch bản cho giá dầu, cụ thể là cuộc xung đột sớm được giải quyết, giúp dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz được khôi phục vào tháng 4 và đưa giá dầu Brent về quanh mức 70 USD/thùng; hoặc tình trạng gián đoạn kéo dài sang quý 2, đẩy giá dầu lên khoảng 85 USD/thùng.

Trong khi đó, ngân hàng Standard Chartered cũng nâng các dự báo theo quý, với giá dầu Brent quý 1-2026 được điều chỉnh lên 78 USD/thùng (tăng so với dự báo trước đó là 74 USD), và quý 2-2026 lên 98 USD/thùng (cao hơn mức dự báo 67 USD đưa ra trước đó). Ngân hàng này ước tính hiện có khoảng 7,4 - 8,2 triệu thùng/ngày nguồn cung đang bị gián đoạn tại Iraq, Ả Rập Saudi, UAE, Qatar và Kuwait, trong khi sản lượng của Iran cũng giảm khoảng 1 triệu thùng/ngày.

Trên thị trường dầu thế giới, chốt phiên giao dịch ngày 18-3, giá dầu tăng gần 4%, lên mức 107,38 USD/thùng khi các mối đe dọa leo thang giữa Israel và Iran nhằm vào hạ tầng năng lượng Trung Đông có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Giá dầu đã leo dốc hơn 40% kể từ xảy ra xung đột Mỹ-Israel và Iran, đạt mức cao nhất kể từ năm 2022 khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng. Tuần trước, giá dầu Brent lần đầu tiên đóng cửa trên mốc 100 USD sau 4 năm./.

{Phương Dung}