Giá dầu thế giới vượt 110 USD: Kịch bản nào cho giá xăng trong nước?

Giá dầu thế giới lập đỉnh

Mở cửa phiên giao dịch sáng nay 19.3, giá dầu Brent hiện tăng 4% lên 111,8 USD một thùng. Dầu thô Mỹ WTI tăng 2,8% lên 99,6 USD.

Cùng lúc đó, dầu thô ngọt nhẹ WTI của Mỹ cũng bứt tốc, giao dịch sát mốc 108 USD/thùng.

Thị trường tăng tốc từ phiên trước, sau khi Iran tấn công nhiều cơ sở năng lượng trên khắp Trung Đông. Trước đó, mỏ khí đốt South Pars của nước này cũng bị không kích, đánh dấu bước leo thang lớn trong xung đột với Mỹ và Israel.

Công ty dầu khí quốc gia Qatar ngày 18/3 cho biết khu công nghiệp Ras Laffan - trung tâm của ngành năng lượng nước này - đã "thiệt hại nặng" sau khi trúng tên lửa Iran. Saudi Arabia cũng thông báo đã đánh chặn và phá hủy nhiều tên lửa đạn đạo nhằm vào Riyadh, đồng thời ngăn chặn một vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái vào cơ sở khí đốt ở miền đông nước này.

Thị trường đang định giá một "phần bù rủi ro" (risk premium) khổng lồ vào mỗi thùng dầu được bán ra. Những lo ngại về việc gián đoạn chuỗi cung ứng trở nên chân thực hơn bao giờ hết khi các tuyến hàng hải huyết mạch, đặc biệt là eo biển Hormuz – nơi luân chuyển khoảng 20% tổng lượng dầu thô xuất khẩu của toàn cầu – đứng trước nguy cơ bị phong tỏa hoặc mất an toàn nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, các lệnh trừng phạt kinh tế đan chéo giữa các cường quốc và sự thận trọng trong chính sách nới lỏng sản lượng của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và các đồng minh (OPEC+) càng khiến nguồn cung trên thị trường giao ngay trở nên eo hẹp. Theo giới phân tích thị trường quốc tế, nếu kịch bản xấu nhất xảy ra, sản lượng dầu toàn cầu có thể hao hụt từ 7 đến 10 triệu thùng mỗi ngày, đẩy thế giới vào một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện.

Chỉ tính riêng từ đầu tháng 3, thị trường đã chứng kiến nhiều phiên tăng nóng liên tiếp. Việc mỏ khí đốt South Pars của Iran bị không kích đã đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng. Sự kiện này trực tiếp làm gián đoạn nguồn cung cục bộ và làm dấy lên sự bất an về an toàn của toàn bộ các cơ sở khai thác lân cận.

Tuy vậy, giá dầu và khí được kỳ vọng sẽ bị kìm hãm đà tăng khi nguồn dầu xuất khẩu từ Iraq được nối lại tại vùng Kirkuk tới cảng Ceyhan với công suất ban đầu là 250.000 thùng/ngày; tại Mỹ, tồn kho dầu thô được báo cáo tăng trong khi tồn kho xăng và sản phẩm chưng cất giảm trong tuần trước.

Áp lực lên điều hành giá xăng dầu trong nước

Trong nước, chiều nay 19.3, do chênh lệch giữa giá bán trong nước và giá xăng dầu thành phẩm thế giới, dự báo giá các mặt hàng nhiên liệu trong nước có thể tăng đồng loạt. Tuy nhiên, mức tăng còn phụ nhiều vào việc tiếp tục chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu và các loại thuế, phí khác.

Mặt bằng giá trong nước vẫn chưa phản ánh đà tăng mạnh của thị trường thế giới, khiến dư địa điều chỉnh trong kỳ điều hành ngày 19.3 trở nên đáng chú ý.

Trước thực tế này, kỳ điều hành giá xăng dầu chiều nay được dự báo sẽ vận động theo hai kịch bản chính:

Kịch bản 1: Nới lỏng biên độ, bám sát giá thế giới. Nếu Liên bộ quyết định giảm mức chi Quỹ BOG để bảo toàn nguồn lực cho các biến động dài hạn, giá xăng dầu trong nước buộc phải tăng mạnh. Kịch bản này phản ánh đúng quy luật thị trường, giúp doanh nghiệp nhập khẩu duy trì dòng tiền, nhưng rủi ro lớn nhất là cú sốc giá sẽ lập tức dội vào Chỉ số giá tiêu dùng (CPI).

Kịch bản 2: Tăng giá nhẹ kết hợp can thiệp thuế, phí. Để kiềm chế lạm phát, cơ quan điều hành có thể chọn cách tăng giá ở biên độ hẹp, phần chênh lệch còn lại tiếp tục được bù đắp bằng việc trích lập mạnh tay từ Quỹ BOG. Trong trường hợp khẩn cấp, các cơ quan chức năng có thể phải trình phương án điều chỉnh các loại thuế để hạ nhiệt giá thành. Dù vậy, đây là giải pháp mang tính dài hơi, cần thời gian phê duyệt và ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách.

Tại các kỳ điều hành trước, để giữ giá xăng dầu ổn định, cơ quan quản lý đã cho xả Quỹ bình ổn 5 lần liên tiếp, với xăng RON 95-III, dầu hỏa và mazut cũng có mức chi quỹ là 4.000 đồng/lít, còn dầu diesel được chi quỹ 5.000 đồng/lít. Song song đó, thuế nhập khẩu xăng dầu cũng được giảm về 0%.

Trong bối cảnh thị trường thế giới biến động mạnh, Bộ Công Thương đã yêu cầu các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước. Cơ quan này nhấn mạnh việc theo dõi sát diễn biến giá thế giới để kịp thời điều hành, đồng thời chuẩn bị các kịch bản ứng phó nếu giá cơ sở biến động mạnh.

Theo quy định hiện hành, trong trường hợp giá xăng dầu thế giới tăng từ 7% trở lên so với kỳ điều hành trước, cơ quan quản lý có thể thực hiện điều chỉnh giá ngay. Ngược lại, nếu mức tăng thấp hơn, việc điều hành sẽ được thực hiện theo chu kỳ vào thứ Năm hàng tuần.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, đầu cơ, trục lợi; đồng thời chủ động sử dụng nguồn dự trữ để bảo đảm nguồn cung, tránh xảy ra tình trạng gián đoạn hoặc thiếu hụt xăng dầu trong nước.

Tại Hà Nội, Chủ tịch UBND TP nhấn mạnh, xăng dầu là mặt hàng chiến lược, tác động trực tiếp tới sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân và mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, việc bảo đảm nguồn cung ổn định trong mọi tình huống là nhiệm vụ trọng tâm, yêu cầu các sở, ngành, địa phương triển khai đồng bộ, kịp thời.

Sở Công Thương được giao chủ trì theo dõi sát diễn biến thị trường trong nước và quốc tế, chủ động tham mưu giải pháp điều hành; khẩn trương xây dựng phương án bảo đảm cung ứng, trong đó có các kịch bản ứng phó khi nguồn cung, giá cả biến động mạnh. Đồng thời, bảo đảm xăng dầu cho các công trình trọng điểm và dịch vụ công ích như vận tải công cộng, cấp thoát nước, vệ sinh môi trường.

Lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội được giao tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, thao túng nguồn cung. Sở Tài chính phối hợp đánh giá tác động giá xăng dầu, đề xuất giải pháp bình ổn và hỗ trợ doanh nghiệp, đơn vị công ích.

Minh Thành