Không thể lấy danh nghĩa sáng tạo để biến tấu Nghi thức Đội

Chuẩn mực không thể thay đổi

Theo đồng chí Lê Anh Quân, Hội đồng Đội Trung ương và Hội đồng Huấn luyện Trung ương đã nắm được thông tin về những hình ảnh đang lan truyền trên mạng xã hội liên quan đến việc thực hiện Nghi thức Đội tại một số địa phương. Điều đáng lo ngại không chỉ là việc các động tác bị thực hiện sai, mà còn ở chỗ những hình ảnh này làm méo mó giá trị của Nghi thức Đội, gây phản cảm và tạo ra nhận thức chưa đúng về hoạt động của tổ chức Đội.

Phó Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương Lê Anh Quân. Ảnh: Hội đồng Đội Trung ương cung cấp

Phó Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương Lê Anh Quân khẳng định: Nghi thức Đội không phải là những động tác biểu diễn mà là hệ thống các quy định thống nhất về nghi lễ, khẩu lệnh, đội hình, đội ngũ và các động tác của tổ chức Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh. Mỗi động tác, mỗi khẩu lệnh đều mang ý nghĩa giáo dục, góp phần rèn luyện tính kỷ luật, tinh thần tập thể, tác phong và niềm tự hào của đội viên. Vì vậy, Nghi thức Đội phải được thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước. Mọi hình thức tự ý thêm bớt, biến tấu hoặc biểu diễn mang tính phô diễn đều không phù hợp với quy định của tổ chức.

Từ thực tế này, đồng chí Lê Anh Quân cũng bác bỏ quan điểm cho rằng việc biến tấu Nghi thức Đội là một hình thức sáng tạo nhằm tạo không khí sôi nổi cho thiếu nhi. Theo đồng chí, tổ chức Đội luôn khuyến khích sự sáng tạo trong công tác giáo dục, nhưng sự sáng tạo phải dựa trên Điều lệ Đội, Nghi thức Đội và các quy định của tổ chức.

Trong công tác Đội có nhiều không gian để đổi mới như nội dung sinh hoạt, trò chơi, hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng, ứng dụng công nghệ hay phương pháp truyền đạt. Tuy nhiên, Nghi thức Đội không nằm trong phạm vi đó. Đây là "ngôn ngữ chung" kết nối hàng triệu đội viên trên cả nước. Nếu mỗi địa phương, mỗi đơn vị tự bổ sung, lược bỏ hoặc biến tấu theo cách hiểu riêng thì tính thống nhất, ý nghĩa giáo dục và sự trang nghiêm của Nghi thức Đội sẽ dần bị mai một.

Tập luyện Nghi thức Đội ở các địa phương. Ảnh: Hội đồng Đội Trung ương cung cấp

Theo đồng chí Lê Anh Quân, cần phân biệt rõ giữa đổi mới và biến tấu. Đổi mới là làm cho phương pháp giáo dục hiệu quả hơn, hấp dẫn hơn nhưng vẫn giữ nguyên những giá trị cốt lõi của tổ chức. Còn biến tấu là tự ý thay đổi nội dung, động tác và quy định đã được thống nhất, làm sai lệch ý nghĩa của Nghi thức Đội. Vì vậy, dù có thể ứng dụng công nghệ, xây dựng học liệu số hay đổi mới phương pháp tập huấn, tuyệt đối không thể lấy danh nghĩa "đổi mới" hay "sáng tạo" để hợp thức hóa những cách làm sai quy định.

Điều cần đổi mới là phương pháp, không phải Nghi thức

Theo Phó Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương Lê Anh Quân, tình trạng thực hiện Nghi thức Đội chưa đúng quy định không phải là câu chuyện mới. Trong nhiều năm qua, đơn vị đã thường xuyên ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn, đồng thời nhắc nhở, chấn chỉnh những đơn vị thực hiện chưa đúng. Việc thực hành đúng Nghi thức Đội luôn là nội dung bắt buộc trong các Trại huấn luyện Kim Đồng, các lớp bồi dưỡng giáo viên làm Tổng phụ trách Đội và đội ngũ Huấn luyện viên các cấp.

Đồng chí Lê Anh Quân khẳng định, không có bất kỳ tài liệu chính thống nào của tổ chức Đội hướng dẫn thực hiện Nghi thức theo những cách đang lan truyền trên mạng xã hội. Những trường hợp này chủ yếu xuất phát từ việc một số nơi vẫn duy trì những cách làm được truyền từ nhiều năm trước và dần coi đó là "thông lệ" hay "nét riêng" của địa phương, dù không phù hợp với Nghi thức Đội do Hội đồng Đội Trung ương ban hành.

Đối với một số địa phương, Hội đồng Đội Trung ương đã nhiều lần có văn bản yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục. Tuy nhiên, việc những hình ảnh tương tự vẫn tiếp tục xuất hiện cho thấy ở một số cơ sở, việc quán triệt và thực hiện chưa thực sự triệt để. Thời gian tới, Hội đồng Đội Trung ương và Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, bồi dưỡng chuyên môn và kiên quyết chấn chỉnh những biểu hiện thực hiện sai Nghi thức Đội.

Một buổi tập luyện, kiểm tra Nghi thức Đội tại Trại huấn luyện Kim Đồng toàn quốc. Ảnh: Hội đồng Đội Trung ương cung cấp

Theo đồng chí Lê Anh Quân, nhiều người thường nhìn Nghi thức Đội dưới góc độ các động tác hay khẩu lệnh, nhưng giá trị cốt lõi của Nghi thức nằm ở ý nghĩa giáo dục. Thông qua việc thực hiện thống nhất các nghi lễ, khẩu lệnh, đội hình, đội ngũ và động tác, đội viên được rèn luyện tính kỷ luật, ý thức tổ chức, tinh thần trách nhiệm, khả năng phối hợp trong tập thể, sự tôn trọng quy định chung và niềm tự hào khi đứng trong hàng ngũ của tổ chức Đội.

"Mỗi động tác trong Nghi thức Đội đều được xây dựng trên cơ sở mục tiêu giáo dục và mang ý nghĩa riêng. Khi tự ý thay đổi, thêm bớt hoặc biến tấu, chúng ta không chỉ làm sai một động tác mà còn vô tình làm thay đổi thông điệp giáo dục mà tổ chức Đội muốn truyền tải đến đội viên", Phó Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương Lê Anh Quân nhấn mạnh.

Trước những bình luận trên mạng xã hội, đồng chí Lê Anh Quân cho biết Hội đồng Đội Trung ương trân trọng những ý kiến góp ý của cán bộ Đội, nhà giáo, phụ huynh và người dân. Tuy nhiên, những hình ảnh được chia sẻ chỉ xảy ra ở một số đơn vị, không phản ánh thực trạng chung của hoạt động Đội trên cả nước. Hiện nay, hàng chục nghìn liên đội vẫn thực hiện Nghi thức Đội nghiêm túc, đúng quy định; hàng vạn giáo viên làm Tổng phụ trách Đội, cán bộ Đoàn và Huấn luyện viên vẫn đang tận tâm hướng dẫn thiếu nhi rèn luyện theo đúng Điều lệ và Nghi thức Đội.

Để hạn chế tình trạng này, Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ tiếp tục phối hợp với Hội đồng Đội các tỉnh, thành phố tăng cường tập huấn, kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ; đồng thời rà soát, chuẩn hóa hệ thống tài liệu, xây dựng video hướng dẫn mẫu và phát triển học liệu số về Nghi thức Đội để mọi cán bộ phụ trách Đội đều có thể tiếp cận và thực hành theo cùng một chuẩn thống nhất. Bên cạnh đó, đội ngũ huấn luyện viên các cấp sẽ được phát huy vai trò trong việc trực tiếp hỗ trợ cơ sở, kịp thời phát hiện, uốn nắn những cách làm chưa đúng ngay từ khi mới phát sinh.

"Hiểu đúng để thực hiện đúng; thực hiện đúng để giữ gìn bản sắc chính là cách để tổ chức Đội tiếp tục lan tỏa những giá trị tốt đẹp đến với thiếu nhi Việt Nam hôm nay và mai sau", đồng chí Lê Anh Quân khẳng định.

Nguyễn Dũng