Thủ tướng yêu cầu ngành Giáo dục chấm dứt bệnh thành tích, chống lạm thu và siết kỷ cương trường học

Ảnh minh họa

Không chạy theo tỷ lệ tốt nghiệp, đánh giá đúng năng lực học sinh

Theo Chỉ thị, Bộ GD-ĐT được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tăng cường kỷ cương, nâng cao trách nhiệm thực thi nhiệm vụ trong toàn ngành; xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính, thực chất trong dạy học và quản lý giáo dục.

Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu Bộ GD-ĐT có các giải pháp cụ thể để khắc phục triệt để bệnh thành tích trong dạy học, kiểm tra và đánh giá. Việc đánh giá học sinh phải phản ánh đúng năng lực, không chạy theo tỷ lệ lên lớp hay tỷ lệ tốt nghiệp.

Bộ GD-ĐT cũng được giao đổi mới toàn diện công tác kiểm tra, đánh giá theo hướng thực chất, hiệu quả; đồng thời rà soát, cắt giảm các kỳ thi và cuộc thi không cần thiết nhằm giảm áp lực cho học sinh, giáo viên và phụ huynh.

Đối với các kỳ thi quốc gia, đặc biệt là kỳ thi tốt nghiệp THPT, Thủ tướng yêu cầu tăng cường các giải pháp phòng chống gian lận, xử lý nghiêm mọi sai phạm theo quy định, bảo đảm công bằng, minh bạch và khách quan.

Nghiên cứu mô hình quản trị chung giữa trường công và trường tư

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Chỉ thị là yêu cầu Bộ GD-ĐT tiếp tục hướng dẫn các địa phương rà soát, sắp xếp mạng lưới trường học theo hướng hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn, gắn với cơ cấu lại tổ chức bộ máy và đội ngũ nhân sự.

Đặc biệt, Thủ tướng gợi ý nghiên cứu cơ chế thí điểm mô hình quản trị đối với hệ thống trường công lập và trường tư thục trên cùng một địa bàn nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tốt hơn các nguồn lực giáo dục.

Ở bậc đại học, Chính phủ yêu cầu hoàn thành việc sắp xếp, tái cấu trúc hệ thống các trường đại học công lập; đồng thời khuyến khích phát triển giáo dục đại học tư thục, tập trung đầu tư xây dựng các trường đại học trọng điểm, đại học tinh hoa và các trung tâm đào tạo, nghiên cứu xuất sắc.

Tuyển đủ giáo viên ngay từ đầu năm học

Để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên kéo dài, Thủ tướng giao Bộ GD-ĐT phối hợp với Bộ Nội vụ hướng dẫn các địa phương cơ cấu lại đội ngũ theo hướng tăng giáo viên trực tiếp giảng dạy, giảm bộ máy quản lý và nhân viên hỗ trợ.

Các địa phương phải hoàn thành việc rà soát, sắp xếp đội ngũ, tuyển dụng đủ giáo viên ngay từ đầu năm học 2026-2027.

Song song đó, Bộ GD-ĐT phối hợp với Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp khẩn trương xây dựng Nghị quyết của Chính phủ về số lượng cấp phó tại các cơ sở giáo dục, đồng thời hướng dẫn cụ thể việc cơ cấu lại vị trí việc làm.

Về phía Bộ Nội vụ, Thủ tướng yêu cầu xây dựng cơ chế quản lý biên chế giáo viên linh hoạt, gắn với quy mô học sinh, lớp học và đặc thù từng vùng miền; phân cấp giao tổng biên chế cho địa phương chủ động tuyển dụng theo nhu cầu thực tế.

Đáng chú ý, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu trong năm 2026 phải chấm dứt tình trạng "xã trắng" không có công chức phụ trách lĩnh vực giáo dục.

Kiểm soát điện thoại thông minh, AI và mạng xã hội trong trường học

Bên cạnh nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục, Chỉ thị cũng đặt ra yêu cầu xây dựng văn hóa học đường toàn diện trên nền tảng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, kỷ cương và nhân văn.

Các trường học cần tăng cường phòng chống bạo lực học đường, tệ nạn xã hội và các nguy cơ trên môi trường mạng; trang bị cho học sinh kỹ năng tự bảo vệ bản thân, khả năng nhận diện và phòng ngừa rủi ro từ sớm.

Thủ tướng lưu ý cần có biện pháp kiểm soát phù hợp việc sử dụng mạng xã hội, điện thoại thông minh và trí tuệ nhân tạo (AI) đối với trẻ em, thanh thiếu niên.

Theo phân công, Bộ Công an sẽ chủ trì phối hợp với Bộ GD-ĐT xây dựng phương án quản lý việc sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội trong trường học phù hợp với từng cấp học, hạn chế các tác động tiêu cực, ngăn chặn bạo lực học đường xuất phát từ không gian mạng và kiểm soát các nội dung độc hại ảnh hưởng đến học sinh.

Địa phương phải công khai số điện thoại tiếp nhận phản ánh lạm thu

Đối với UBND các tỉnh, thành phố, Thủ tướng yêu cầu ưu tiên cao nhất cho công tác chuẩn bị năm học mới, bảo đảm đủ giáo viên, trường lớp, cơ sở vật chất, sách giáo khoa và thiết bị dạy học.

Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục phải bảo đảm quyền học tập của học sinh, không làm phát sinh thêm khoảng cách địa lý hay chi phí khiến người dân gặp khó khăn khi đưa con đến trường.

Các địa phương cũng phải điều chuyển, giảm biên chế viên chức quản lý và nhân viên hỗ trợ để tăng giáo viên trực tiếp giảng dạy; mỗi xã phải có công chức quản lý nhà nước về giáo dục có chuyên môn phù hợp.

Đặc biệt, Chỉ thị yêu cầu các địa phương công khai, minh bạch toàn bộ các khoản thu trong trường học; công khai số điện thoại tiếp nhận phản ánh về lạm thu cũng như tình trạng dạy thêm, học thêm trái quy định.

Người đứng đầu cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý trực tiếp sẽ bị xử lý nghiêm nếu để xảy ra lạm thu, ép buộc hoặc gợi ý học sinh học thêm trái quy định, gây áp lực đối với học sinh và cha mẹ học sinh.

Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu chính quyền địa phương, cơ sở giáo dục và các cơ quan liên quan chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc bảo đảm công tác kiểm tra, đánh giá, thi cử công bằng, trung thực, minh bạch và khách quan; tăng cường ứng dụng công nghệ để phòng chống gian lận, đặc biệt trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027.

Tuấn Khang