Không để lãi suất trở thành 'gánh nặng' của người mua nhà ở xã hội

Nỗi lo “gánh nặng lãi suất”

Rời quê hương lên Hà Nội mưu sinh đã được hơn 15 năm, vợ chồng chị Trần Thị Kim Thoa đang mở một quán bán đồ ăn sáng và cơm trưa văn phòng tại chợ Vồ, phường Hà Đông. Nhà thuê để bán hàng cũng là nhà ở của hai vợ chồng và hai đứa con đang tuổi ăn học. Chị Thoa chia sẻ, căn nhà đang thuê có diện tích khoảng 40m2, rất may là của người quen nên giá cả thấp hơn giá thị trường.

“Vợ chồng tôi cũng có ý định mua nhà ở xã hội, nhưng hiện tại chưa đủ tiền, nếu mua thì phải vay mượn ngân hàng ít nhất 1 tỷ đồng, với thời hạn trả nợ là 20 năm. Nếu tính lãi suất bình quân 6%/năm thì số tiền phải thanh toán cả gốc lẫn lãi trong một tháng sẽ khoảng hơn 9 triệu đồng. Còn với lãi suất 9%/năm hoặc thậm chí hơn như các ngân hàng hiện nay vẫn tính thì chúng tôi không thể trả được tiền gốc, lãi hàng tháng, đó là còn chưa kể lúc lãi suất thả nổi theo thị trường”, chị Thoa nói.

Tương tự, anh Trần Thanh Sơn, quê ở Thanh Hóa, đang thuê nhà tại khu tập thể trong ngõ Văn Chương (phường Văn Miếu, Hà Nội) cho biết, hai vợ chồng ra Hà Nội làm việc đã được 10 năm. Công việc hàng ngày của anh Sơn là thợ sửa xe máy cho một cửa hàng gần nhà, chị Hà vợ anh làm kế toán cho một công ty tư nhân. Thu nhập một tháng của hai vợ chồng cũng được 25-30 triệu đồng.

“Có thể mua được một căn nhà ở xã hội tại Hà Nội với giá phù hợp là mong muốn của nhiều người thu nhập thấp. Nếu Nhà nước có cơ chế lãi suất ổn định, dài hạn, ưu đãi cho người mua nhà ở xã hội thì những người thu nhập thấp sẽ yên tâm hơn, chứ hiện lãi suất ngân hàng cho vay mua nhà khá cao, chúng tôi khó mà trả được”, anh Sơn chia sẻ.

Nhiều gia đình trẻ đang phải đối mặt với nhiều khó khăn khi muốn sở hữu một căn nhà riêng

Theo ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội, Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai một số chương trình tín dụng hỗ trợ cho cả chủ đầu tư và người mua nhà, tuy nhiên thực tế quy mô nguồn vốn còn khá hạn chế so với nhu cầu rất lớn của thị trường.

“Lãi suất cho vay đối với nhà ở xã hội hiện nay dù đã được ưu đãi (chủ đầu tư là 6,1%/năm; người mua nhà là 5,4%-5,6%/năm) nhưng vẫn chịu tác động từ mặt bằng lãi suất thị trường – tức là khi lãi suất thị trường tăng, chi phí vay vốn của chủ đầu tư và người mua nhà cũng bị tăng theo, từ đó ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của người thu nhập thấp. Cần nghiên cứu để có cơ chế lãi suất ổn định, phù hợp, bảo đảm hiệu quả của các chương trình tín dụng hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội”, ông Thành nêu quan điểm.

Không để lãi suất trở thành “gánh nặng”

Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước) chia sẻ, việc xây dựng cơ chế lãi suất ổn định, dài hạn cho người mua nhà ở xã hội là vấn đề hết sức cần thiết.

“Người mua nhà ở xã hội thường có thu nhập thấp hoặc trung bình, khả năng tài chính hạn chế. Việc thiết kế cơ chế lãi suất ưu đãi, ổn định trong thời gian dài sẽ giúp họ yên tâm vay vốn và có khả năng trả nợ tốt hơn. Trên thực tế, các chương trình tín dụng hiện nay đều đang đi theo hướng này. Thí dụ, với chương trình cho vay theo Nghị định 100, người mua nhà được vay với lãi suất khoảng 5,4%/năm, thời hạn vay tối đa lên tới 25 năm. Ngân hàng Nhà nước cũng đã có cơ chế điều hành, tạo thuận lợi cho các ngân hàng thương mại mở rộng tín dụng đối với lĩnh vực nhà ở xã hội, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng tích cực tham gia các chương trình ưu đãi”, ông Bắc cho hay.

Cần có cơ chế lãi suất ưu đãi, ổn định và dài hạn cho người mua nhà xã hội

Những năm qua, thực tế giải ngân gói tín dụng 120.000 tỷ đồng, sau đó tăng lên 145.000 nghìn tỷ đồng để cho vay phát triển nhà ở xã hội rất thấp, GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội cho rằng, rõ ràng ở đây “có vấn đề” trong cách tổ chức thực hiện.

“Chúng ta đang trộn lẫn giữa cơ chế thị trường và cơ chế phúc lợi của nhà nước. Nhà ở xã hội là chính sách an sinh, đã là chính sách an sinh thì Nhà nước phải dùng công cụ của Nhà nước để điều tiết nhưng hiện chúng ta lại đang dùng công cụ thị trường. Ngân hàng thương mại hay chủ đầu tư cũng không thể hoạt động phi thị trường, nếu cứ dựa vào logic lợi nhuận để giải quyết một bài toán phúc lợi thì sẽ rất khó thành công”, GS Cường nhấn mạnh.

Nhà ở xã hội là chương trình an sinh rất nhân văn, vì vậy cũng cần một cơ chế nhân văn, tạo điều kiện tốt nhất cho người mua nhà trong quá trình tiếp cận, nộp hồ sơ, vay tín dụng ngân hàng, làm sao để lãi suất ưu đãi, ổn định, dài hạn và không trở thành “gánh nặng” đối với họ. Hiện mức lãi suất cho vay đối với chủ đầu tư nhà ở xã hội và người mua nhà ở xã hội đã được Ngân hàng Nhà nước công khai, điều này thể hiện quyết tâm rất lớn trong việc bảo đảm an sinh xã hội cho người dân. Vì vậy, cơ chế này cần được triển khai đồng bộ, nghiêm túc và nhất quán giữa chỉ đạo của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và các Ngân hàng Thương mại, tránh tình trạng “trên nóng dưới lạnh”; “muốn được vay lãi suất thấp thì lên ti vi vay” hoặc thủ tục được vay lãi suất thấp thì nhiêu khê, phức tạp, “cố tình” làm khó người vay.

Theo Bộ Xây dựng, đến nay cả nước đang triển khai 737 dự án nhà ở xã hội với quy mô 701.247 căn, tương đương khoảng 70% mục tiêu của Đề án phát triển một triệu căn nhà ở xã hội. Riêng trong năm 2025, cả nước đã hoàn thành 103.113 căn hộ, đạt 103% so với mục tiêu 100.000 căn đề ra. Năm 2026, Chính phủ giao mục tiêu phát triển 158.700 căn nhà ở xã hội, tăng khoảng 1,5 lần so với năm 2025. Kỳ vọng rằng, với sự thay đổi và tinh thần quyết liệt của Chính phủ cùng các ngân hàng, người thu nhập thấp sẽ được an cư lập nghiệp.

Lê Thanh-CTV Phượng Ngọc/VOV.VN