Hoàn thiện khung pháp lý quản lý ngoại hối cho hoạt động đầu tư ra nước ngoài

Việc ban hành Thông tư mới là cần thiết trong bối cảnh Luật Đầu tư 2025 đã bổ sung nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là cơ chế đơn giản hóa thủ tục hành chính. Cụ thể, luật mới “cho phép áp dụng cơ chế không cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài đối với một số trường hợp mà chỉ yêu cầu nhà đầu tư thực hiện thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính”. Đây được đánh giá là thay đổi lớn so với Luật Đầu tư 2020, kéo theo yêu cầu phải điều chỉnh các quy định về quản lý ngoại hối cho phù hợp.

Dự thảo Thông tư cũng được xây dựng trên cơ sở các quy định mới tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Đầu tư, trong đó mở rộng vai trò của Ngân hàng Nhà nước. Theo đó, một số dự án đầu tư ra nước ngoài sẽ không phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư mà “nhà đầu tư chỉ cần thực hiện thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối với NHNN” . Các trường hợp này bao gồm dự án có quy mô vốn nhỏ, dự án gắn với quốc phòng – an ninh, hoặc dự án của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

Về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Thông tư quy định cụ thể việc hướng dẫn quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài theo hướng bao quát toàn bộ vòng đời của dòng vốn đầu tư. Theo đó, nội dung điều chỉnh không chỉ dừng ở việc chuyển vốn đầu tư ra nước ngoài mà còn bao gồm cả việc “chuyển vốn, lợi nhuận, khoản thu hợp pháp bằng tiền ở nước ngoài về Việt Nam; chuyển tiền ra nước ngoài trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài…; đăng ký giao dịch ngoại hối liên quan đến hoạt động đầu tư ra nước ngoài; mở, sử dụng tài khoản vốn đầu tư ra nước ngoài”.

Ảnh minh họa

Đáng chú ý, dự thảo đã bổ sung quy định về chuyển tiền ra nước ngoài trước đầu tư, áp dụng cho cả dự án thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài và dự án không thuộc diện này nhưng phải thực hiện thủ tục xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối. Nội dung này phù hợp với quy định của Luật Đầu tư năm 2025 về việc một số dự án không phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận mà thực hiện đăng ký giao dịch ngoại hối...

Bên cạnh đó, dự thảo quy định các giao dịch ngoại hối trong quá trình đầu tư phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư mở tại ngân hàng được phép để thực hiện các giao dịch thu, chi liên quan.

Một điểm mới khác là quy định linh hoạt hơn về chuyển tiền ra nước ngoài trước đầu tư. Dự thảo cho phép nhà đầu tư “thực hiện chuyển tiền ra nước ngoài trước đầu tư thông qua tài khoản thanh toán bằng ngoại tệ hoặc bằng đồng Việt Nam”, thay vì chỉ giới hạn bằng ngoại tệ như trước đây. Quy định này nhằm phù hợp với các thỏa thuận song phương, đa phương về sử dụng đồng Việt Nam trong thanh toán quốc tế, đồng thời tạo thuận lợi cho nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính minh bạch và quản lý dòng tiền. Theo đó, trách nhiệm của ngân hàng được phép và nhà đầu tư được quy định chặt chẽ hơn, trong đó yêu cầu minh bạch dòng tiền khi thực hiện chuyển tiền, bao gồm việc ghi rõ số tiền, mục đích chuyển tiền và thông tin dự án trong từng giao dịch.

Cơ chế mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư cũng được thiết kế linh hoạt hơn. Nhà đầu tư được phép mở tài khoản vốn đầu tư tương ứng với nhiều loại ngoại tệ tại cùng một ngân hàng, qua đó phù hợp với nhu cầu chuyển vốn của nhà đầu tư và tạo thuận lợi cho việc quản lý, theo dõi dòng tiền chuyển ra nước ngoài.

Dự thảo Thông tư gồm 9 chương, 37 điều, bao quát đầy đủ các nội dung từ quy định chung, chuyển tiền trước đầu tư, mở và sử dụng tài khoản vốn, đến thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối, chuyển lợi nhuận về nước và trách nhiệm của các bên liên quan. Theo NHNN, việc ban hành Thông tư mới sẽ góp phần “tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ trong quản lý hoạt động đầu tư ra nước ngoài và quản lý ngoại hối”.

Trong bối cảnh hoạt động đầu tư ra nước ngoài ngày càng đa dạng, phạm vi mở rộng và dòng vốn quốc tế biến động phức tạp, việc hoàn thiện hành lang pháp lý về quản lý ngoại hối được kỳ vọng sẽ vừa tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Hồng Quang