Giảm khoảng cách cung - cầu nhà ở xã hội

Tính đến thời điểm hiện tại, cả nước đã và đang triển khai trên 600 dự án với quy mô xấp xỉ 700.000 căn, đạt khoảng 70% mục tiêu của đề án là 1 triệu căn hộ. Đây là một tín hiệu đáng mừng, cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương trong việc giải quyết bài toán an cư cho người có thu nhập thấp. Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tế tại các đô thị lớn nguồn cung nhà ở xã hội vẫn là bài toán nan giải. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất cân đối cung - cầu về nhà ở xã hội là do vấn đề quỹ đất dành cho nhà ở xã hội ở một nơi vẫn chưa được bảo đảm, dù đã có quy định. Đó là chưa kể, một số địa phương có bố trí quỹ đất, nhưng nhiều vị trí lại xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng xã hội. Đây chính là một trong những lý do khiến không ít nhà đầu tư không thật sự mặn mà tham gia dự án nhà ở xã hội.

Bên cạnh đó, rào cản về trình tự, thủ tục cũng ảnh hưởng không nhỏ đến phát triển nhà ở xã hội. Nhiều dự án nhà ở xã hội phải thực hiện thủ tục giao đất, xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, giải phóng mặt bằng… trong khi quy trình này hiện vẫn còn khá phức tạp và mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án. Không chỉ vậy việc chứng minh điều kiện để được mua nhà ở xã hội, nhất là các tiêu chí liên quan đến thu nhập, nhà ở và đối tượng thụ hưởng hiện nay thủ tục còn phức tạp, liên quan đến nhiều cơ quan, gây tốn kém chi phí cho người dân. Điều đáng nói là, vẫn còn có nơi có sự buông lỏng quản lý, dẫn đến tình trạng trục lợi chính sách nhà ở xã hội.

Một trong những vấn đề đang được quan tâm hiện nay đó là nguồn vốn cho phát triển nhà ở xã hội. Các ngân hàng thương mại cổ phần hiện chưa thực sự mặn mà cho vay các dự án nhà ở xã hội do biên lợi nhuận thấp và thời gian thu hồi vốn dài. Mặc dù Luật Nhà ở năm 2023 quy định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được vay vốn tín dụng ưu đãi, ngành ngân hàng có nhiều nỗ lực khi triển khai gói tín dụng dành cho nhà ở xã hội, nhưng trong quá trình triển khai vẫn còn sự thiếu thống nhất giữa các quy định làm cho các doanh nghiệp bất động sản đang gặp khó khăn khi tiếp cận vốn vay ưu đãi. Đây chính là những rào cản ảnh hưởng rất lớn đến phát triển nhà ở xã hội thời gian qua.

Cùng với sự phát triển nhanh của đô thị hóa như hiện nay, nhu cầu về nơi an cư của người có thu nhập ngày càng lớn. Do đó, cần có những giải pháp hữu hiệu để giải quyết được cả vấn đề cung và cầu về nhà ở xã hội.

Mặc dù thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết nhằm tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản nói chung, nhà ở xã hội nói riêng, song vẫn cần tiếp tục rà soát, rút gọn các thủ tục hành chính để đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án. Bên cạnh đó, cần có chính sách tín dụng đủ mạnh với lãi suất ổn định, dài hạn dành ngân hàng chính sách, doanh nghiệp và người mua nhà. Tiếp tục hoàn thiện quy định về xử lý tài sản thế chấp để tạo sự an tâm cho các tổ chức tín dụng, nghiên cứu để đơn giản các thủ tục khi người dân muốn tiếp cận nhà ở xã hội.

Có một thực tế đang đặt ra, đó là vấn đề hậu kiểm chính sách nhà ở xã hội. Trên thực tế, doanh nghiệp là đơn vị trực tiếp tiếp nhận hồ sơ, ký hợp đồng, thu tiền và bàn giao nhà, sau đó cơ quan nhà nước mới tiến hành hậu kiểm. Nếu phát hiện đối tượng không đủ điều kiện, thì việc thu hồi căn hộ trở nên rất phức tạp. Do đó, để bảo đảm công khai minh bạch trong chính sách về nhà ở xã hội, tránh những tiêu cực, rủi ro xảy ra, thì cơ quan nhà nước nên thực hiện công tác xét duyệt đối tượng ngay từ đầu. Muốn vậy, cần sớm có cơ sở dữ liệu chung về đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội trên VNeID. Khi thông tin đã được minh bạch trên môi trường số, chính sách nhà ở sẽ đến đúng được với các đối tượng thụ hưởng.

Song Hà