Khi mã QR chưa kể hết câu chuyện sản phẩm

Trên bao bì của nhiều sản phẩm địa phương, thậm chí là sản phẩm OCOP vẫn chưa có mã QR hoặc mã QR rỗng thông tin khiến nhiều khách hàng chưa yên tâm. Ảnh: PHAN VINH

Theo quy định của Chương trình OCOP, mã QR truy xuất nguồn gốc là tiêu chí bắt buộc đối với hầu hết sản phẩm khi tham gia đánh giá, phân hạng. Với doanh nghiệp lớn, hợp tác xã tiên phong, mã QR là một phần trong quản trị chất lượng, nhất là khi sản phẩm vào siêu thị.

Nhưng ở nhóm hộ kinh doanh, cơ sở nhỏ lẻ, nhiều nơi vẫn dán mã để hoàn thiện hồ sơ, trong khi dữ liệu phía sau chưa được cập nhật thường xuyên. Thực tế tại nhiều điểm bán cho thấy, không ít mã QR trên sản phẩm OCOP khi quét chỉ hiện thông tin tĩnh như tên chủ thể, số điện thoại, công dụng, giá bán hoặc dẫn về website, Facebook của cơ sở. Trong khi đó, truy xuất nguồn gốc đúng nghĩa phải cho thấy lịch sử sản phẩm, từ vùng trồng, nhật ký chăm sóc, ngày thu hoạch đến lô hàng.

Là người thường đi siêu thị mua sắm, chị Nguyễn Thị Thanh Thảo (ở phường Tam Kỳ) cho biết, chị thường quét mã QR khi mua sản phẩm OCOP, nhưng thông tin nhận được chưa như kỳ vọng. “Nhiều mã QR quét lên chỉ thấy vài dòng giới thiệu, số điện thoại hoặc trang Facebook. Những thông tin đó có thể tham khảo, nhưng chưa đủ để biết nguyên liệu từ đâu, sản xuất ngày nào, thuộc lô hàng nào. Nếu gọi là truy xuất nguồn gốc thì người mua cần nhìn thấy quá trình tạo ra sản phẩm, nhất là với thực phẩm, nông sản dùng hằng ngày”, chị Thảo nói.

Ở góc độ chủ thể OCOP, ông B.V.P, giám đốc một hợp tác xã trên địa bàn thành phố Đà Nẵng cho rằng, khó khăn còn nằm ở sự thiếu thống nhất giữa các nền tảng truy xuất mã. Mỗi địa phương, ngành hàng hoặc doanh nghiệp có thể dùng phần mềm khác nhau như iCheck, CheckVN, VNPT, Viettel. Điều này khiến thông tin hiển thị không đồng nhất, người tiêu dùng đôi khi phải dùng nhiều ứng dụng, còn chủ thể nhỏ lúng túng.

“Làm đúng mã QR truy xuất nguồn gốc không chỉ là in tem dán lên bao bì. Chủ thể phải duy trì tài khoản phần mềm, cập nhật nhật ký sản xuất, tách dữ liệu theo lô hàng, in tem phù hợp và có người theo dõi. Với hợp tác xã thì còn làm được, nhưng hộ nhỏ sẽ khó vì tốn chi phí, đòi hỏi kỹ năng công nghệ”, ông P. chia sẻ.

Ông Nguyễn Thế Hùng, Chi Cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Đà Nẵng cho biết, mã QR trên bao bì OCOP khá phổ biến, nhưng tỷ lệ mã đạt chuẩn truy xuất đầy đủ “từ trang trại đến bàn ăn” vẫn thấp. Thời gian qua, chi cục hỗ trợ kinh phí, tặng tem QR miễn phí, tổ chức tập huấn để giúp chủ thể chuẩn hóa khâu truy xuất.

Mục tiêu không chỉ để sản phẩm đủ điều kiện tham gia đánh giá, phân hạng, mà quan trọng hơn là giúp chủ thể thay đổi cách quản lý sản xuất, minh bạch thông tin và tạo niềm tin với thị trường. “Trong bối cảnh người tiêu dùng quan tâm nguồn gốc sản phẩm, mã QR cần vượt qua cách làm hình thức để trở thành “cuốn sổ điện tử” phản ánh trung thực quá trình sản xuất. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, quét mã sẽ giúp người mua thấy trách nhiệm của chủ thể rõ hơn”, ông Hùng cho biết.

AN NHIÊN