Tích xanh truy xuất nguồn gốc - niềm tin mới trên thị trường

Minh bạch hóa thị trường từ dữ liệu

Theo quy định mới, mọi sản phẩm thuộc diện rủi ro cao phải được gắn mã truy xuất và cập nhật đầy đủ thông tin trước khi đưa ra thị trường. Người tiêu dùng chỉ cần một thao tác quét mã là có thể tiếp cận toàn bộ “hồ sơ điện tử” của sản phẩm từ tên gọi, hình ảnh, nhà sản xuất, đến số lô, hạn sử dụng.

Tích xanh là bước chuyển trong tư duy quản lý

Đại diện Bộ Công Thương cho rằng, đây không chỉ là một công cụ kỹ thuật mà là bước chuyển trong tư duy quản lý. Trước đây chúng ta kiểm tra theo kiểu hậu kiểm, phát hiện sai phạm rồi xử lý. Nay chuyển sang tiền kiểm bằng dữ liệu, hàng hóa muốn lưu thông phải minh bạch ngay từ đầu.

Đặc biệt, cơ chế cho phép người tiêu dùng phản ánh trực tiếp khi phát hiện thông tin sai lệch được xem là mắt xích quan trọng. Điều này giúp hình thành một hệ sinh thái giám sát đa chiều, nơi người dân không chỉ là người mua mà còn là “người kiểm chứng”.

Một điểm đáng chú ý là bên cạnh nhóm bắt buộc, các doanh nghiệp tự nguyện tham gia truy xuất nguồn gốc sẽ được cấp dấu hiệu nhận diện tích xanh. Biểu tượng này có thể xuất hiện trên bao bì, tài liệu truyền thông và đặc biệt trên các sàn thương mại điện tử.

Theo ông Nguyễn Văn Huy, Giám đốc kinh doanh cửa hàng kinh Doanh thực phẩm Hà Huy tại Hà Nội, tích xanh có thể trở thành yếu tố quyết định trong hành vi mua sắm. Trong môi trường online, người tiêu dùng không có nhiều thời gian để kiểm chứng. Một dấu hiệu xác thực rõ ràng sẽ giúp họ đưa ra quyết định nhanh hơn.

“Tích xanh” không chỉ là biểu tượng nhận diện mà còn là cam kết về chất lượng và tính minh bạch. Những doanh nghiệp chủ động tham gia thường là các đơn vị có chiến lược dài hạn, chú trọng xây dựng thương hiệu thay vì cạnh tranh ngắn hạn bằng giá.

Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với áp lực lớn hơn. Khi đã gắn tích xanh, doanh nghiệp phải đảm bảo dữ liệu luôn chính xác, cập nhật liên tục. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín, ông Huy chia sẻ thêm.

Hướng tới thị trường minh bạch và bền vững

Dù được đánh giá cao về mặt định hướng, việc triển khai truy xuất nguồn gốc trên diện rộng vẫn đặt ra không ít thách thức, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Chi phí đầu tư hệ thống, chuẩn hóa dữ liệu, đào tạo nhân lực… là những rào cản không nhỏ. Nhiều doanh nghiệp cho rằng cần có lộ trình hỗ trợ cụ thể hơn, nhất là trong giai đoạn đầu chuyển đổi.

Bà Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc Truyền thông Central Retail Việt Nam nhận định, truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là gắn mã QR. Đó là cả một hệ thống quản trị dữ liệu. Nếu làm không bài bản, rất dễ biến thành hình thức.

Ở phía cơ quan quản lý, bài toán lớn nhất là đảm bảo tính xác thực của dữ liệu. Nếu việc kiểm chứng không chặt chẽ, tích xanh có nguy cơ bị lạm dụng, làm suy giảm niềm tin của thị trường.

Dù còn nhiều thách thức, nhưng không thể phủ nhận truy xuất nguồn gốc là xu hướng tất yếu trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số. Tại nhiều thị trường phát triển, đây đã là tiêu chuẩn bắt buộc, đặc biệt với các ngành hàng thực phẩm, dược phẩm, tiêu dùng nhanh...

Với Việt Nam, việc triển khai đồng bộ từ năm 2026 được xem là bước đi cần thiết để nâng cao năng lực quản lý và bảo vệ người tiêu dùng. Quan trọng hơn, đây là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc, hướng tới mô hình kinh doanh minh bạch và bền vững hơn.

Tích xanh vì thế không chỉ là một dấu hiệu nhận diện mà là thước đo của niềm tin, thứ tài sản ngày càng trở nên quý giá trong nền kinh tế số. Khi người tiêu dùng có thêm công cụ để kiểm chứng, thị trường sẽ tự điều chỉnh, loại bỏ những mắt xích yếu kém và nâng tầm những doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Đức Hiền