Khí clo độc hại ra sao? Bác sĩ chỉ cách nhận biết, sơ cứu

Khí clo có tính oxy hóa mạnh, có thể gây tổn thương đường hô hấp, phù phổi cấp, thậm chí suy hô hấp nguy hiểm. Theo bác sĩ, người bị phơi nhiễm cần nhanh chóng thoát khỏi nguồn khí độc và được đánh giá y tế kịp thời, bởi tổn thương phổi có thể tiến triển sau vài giờ.

Khí clo gây tổn thương đường hô hấp như thế nào?

Chia sẻ với PV Gia đình Việt Nam, BS Phạm Ngọc Minh, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết, dưới góc độ hồi sức cấp cứu – chống độc, khí clo (Cl₂) là tác nhân gây tổn thương đường hô hấp có thể diễn biến nhanh, đặc biệt khi tiếp xúc với nồng độ cao trong không gian kín.

Khi đi vào đường hô hấp, clo tiếp xúc với nước trên bề mặt niêm mạc, tạo thành axit hydrochloric (HCl) và axit hypochlorous (HOCl). Các chất này gây tổn thương trực tiếp tế bào biểu mô đường thở, kích hoạt phản ứng viêm, làm tăng tính thấm thành mạch và gây phù nề niêm mạc.

Khí clo có tính oxy hóa mạnh, có thể gây tổn thương đường hô hấp, phù phổi cấp, thậm chí suy hô hấp nguy hiểm (Ảnh minh họa)

Ở mức độ nhẹ, người tiếp xúc có thể bị cay mắt, chảy nước mắt, nóng rát mũi họng, ho hoặc tức ngực. Tuy nhiên, nếu hít phải khí clo ở nồng độ cao, tổn thương có thể lan sâu đến phế quản và phế nang, phá vỡ hàng rào phế nang – mao mạch, dẫn đến phù phổi cấp không do tim hoặc hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS).

“Điều đáng lo ngại là mức độ tổn thương không chỉ phụ thuộc vào nồng độ khí mà còn liên quan đến thời gian tiếp xúc, điều kiện thông khí và bệnh lý hô hấp sẵn có của người bệnh”, BS Minh cho biết.

Đáng chú ý, sau khi rời khỏi khu vực nhiễm độc, một số người có thể chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt nhưng tổn thương phổi vẫn tiếp tục tiến triển trong những giờ tiếp theo. Vì vậy, cảm thấy dễ chịu hơn sau khi ra khỏi nơi có khí độc không đồng nghĩa với việc đã an toàn.

Dấu hiệu ngộ độc khí clo không nên bỏ qua

Theo BS Minh, biểu hiện ngộ độc khí clo rất đa dạng, từ kích ứng niêm mạc nhẹ đến suy hô hấp cấp đe dọa tính mạng.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường có biểu hiện cay mắt, chảy nước mắt, nóng rát mũi họng, ho và tức ngực. Khi tình trạng nặng hơn, các triệu chứng có thể bao gồm khó thở, thở nhanh, khò khè do co thắt phế quản và giảm oxy máu.

Trong trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể bị phù nề đường thở, phù phổi cấp, suy hô hấp và phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực.

“Không nên đánh giá mức độ nặng chỉ dựa vào triệu chứng tại thời điểm ban đầu. Những người có biểu hiện hô hấp đáng kể hoặc nghi ngờ tiếp xúc với nồng độ khí clo cao cần được theo dõi tại cơ sở y tế để phát hiện sớm tổn thương phổi tiến triển”, bác sĩ nhấn mạnh.

Hiện nay, ngộ độc khí clo chưa có thuốc giải độc đặc hiệu. Nguyên tắc điều trị là nhanh chóng chấm dứt phơi nhiễm, đồng thời đánh giá và bảo đảm đường thở, hô hấp, tuần hoàn.

Tại cơ sở y tế, người bệnh sẽ được đánh giá tình trạng hô hấp, đo độ bão hòa oxy trong máu (SpO₂) và thực hiện các xét nghiệm, thăm dò cần thiết như khí máu động mạch, chụp X-quang phổi. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định thở oxy, sử dụng thuốc giãn phế quản khi có co thắt phế quản hoặc hỗ trợ hô hấp chuyên sâu, thậm chí đặt nội khí quản và thở máy nếu suy hô hấp nặng.

Corticosteroid và kháng sinh không được sử dụng thường quy cho tất cả trường hợp ngộ độc khí clo mà cần căn cứ vào biểu hiện lâm sàng và bệnh lý phối hợp.

BS Phạm Ngọc Minh, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tư vấn cách nhận biết, sơ cứu và phòng tránh ngộ độc khí clo (Ảnh: BVCC)

Sơ cứu thế nào khi nghi ngộ độc khí clo?

BS Minh cho rằng xử trí đúng ngay tại hiện trường có ý nghĩa quan trọng, bởi tiếp tục hít phải khí độc có thể khiến tổn thương đường hô hấp nghiêm trọng hơn.

Khi phát hiện rò rỉ khí clo, người dân cần nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm, di chuyển đến nơi có không khí trong lành. Nếu ở ngoài trời, cần di chuyển theo hướng ngược chiều gió hoặc vuông góc với hướng gió để thoát khỏi đám khí, tránh các khu vực trũng, tầng hầm và không gian kín, nơi clo có thể tích tụ.

Đặc biệt, người dân không được tự ý quay lại khu vực nhiễm độc để cứu người nếu không có thiết bị bảo hộ hô hấp chuyên dụng. Khẩu trang y tế và khẩu trang thông thường không thể bảo vệ người đeo khỏi khí clo.

Nếu khí clo tiếp xúc với mắt, cần rửa ngay bằng nhiều nước sạch liên tục ít nhất 15 phút. Trường hợp quần áo bị nhiễm hóa chất, cần cởi bỏ quần áo nhiễm bẩn và rửa sạch vùng da tiếp xúc bằng nước.

Người có biểu hiện ho nhiều, tức ngực, khó thở, khò khè hoặc mệt lả sau khi tiếp xúc với khí clo cần được trợ giúp y tế khẩn cấp. Không tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng các biện pháp dân gian để xử trí.

Về phòng ngừa, các cơ sở sản xuất, bảo quản và sử dụng khí clo cần tuân thủ quy định an toàn hóa chất, kiểm tra định kỳ hệ thống chứa khí, trang bị thiết bị cảnh báo rò rỉ và xây dựng phương án ứng phó sự cố.

Trong sinh hoạt gia đình, người dân tuyệt đối không trộn nước Javel hoặc chất tẩy rửa chứa clo với các dung dịch có tính axit, chẳng hạn một số chất tẩy bồn cầu, bởi phản ứng hóa học có thể giải phóng khí clo độc hại.

BS Phạm Ngọc Minh khuyến cáo, khi xảy ra sự cố rò rỉ khí clo, ưu tiên hàng đầu là nhanh chóng thoát khỏi nguồn phơi nhiễm và không tự đặt mình vào vùng nguy hiểm để cứu người. Những người xuất hiện triệu chứng hô hấp hoặc nghi ngờ hít phải lượng khí lớn cần được đánh giá y tế kịp thời, ngay cả khi biểu hiện ban đầu chưa nghiêm trọng.

Kim Ngân