Ngộ độc khí clo tại Hà Nội: Cảnh báo nguy cơ tổn thương phổi muộn

Nhân viên y tế Bệnh viện Bạch Mai tích cực hồi sức cho người bệnh ngộ độc khí clo. Ảnh: BVCC

Sự cố liên quan đến bình chứa hóa chất tại một cơ sở thu gom phế liệu ở khu vực Đình Tổ, xã Thượng Phúc, xảy ra khoảng 6 giờ sáng 19/10. Khí độc phát tán ra khu dân cư khiến nhiều người xuất hiện cay mắt, ho, buồn nôn, tức ngực và khó thở.

Theo thông tin Bệnh viện Bạch Mai công bố sau sự cố, trong ngày 19/10, Bệnh viện Đa khoa Thường Tín tiếp nhận 42 trường hợp đến khám, cấp cứu và phân loại, trong đó những người bệnh nặng được chuyển đến cơ sở chuyên sâu.

Đến đêm cùng ngày, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận điều trị 7 nạn nhân, trong đó có hai trường hợp rất nặng. Một người bệnh phải áp dụng kỹ thuật oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (VV-ECMO) để hỗ trợ chức năng hô hấp.

Trước tình hình này, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, chỉ đạo tổ chức hội chẩn toàn viện khẩn cấp, huy động các chuyên khoa Chống độc, Hồi sức tích cực, Hô hấp, Mắt, Thần kinh, Nhi khoa cùng nhiều đơn vị liên quan tham gia điều trị.

Trường hợp nguy kịch nhất được ghi nhận là người đàn ông 50 tuổi, làm nghề thu mua phế liệu, có tiếp xúc trực tiếp với bình chứa hóa chất. Sau khi hít phải khí độc, người bệnh xuất hiện khó thở dữ dội, ý thức chậm dần.

Khi chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân đã suy hô hấp nặng, tổn thương phổi cấp lan tỏa hai bên, tụt huyết áp và sốc. Chiều tối 19/10, người bệnh được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực để triển khai VV-ECMO, kết hợp thở máy, kiểm soát huyết động và lọc máu theo chỉ định.

Theo đánh giá chuyên môn tại thời điểm hội chẩn, người bệnh bị tổn thương nghiêm trọng ở thanh quản, khí quản, phế quản và phổi, kèm suy đa phủ tạng, tiên lượng rất xấu.

Một người đàn ông 37 tuổi, cũng tiếp xúc trực tiếp với bình chứa khí, nhập viện trong tình trạng khó thở, tím tái. Kết quả thăm khám ghi nhận tổn thương đường hô hấp trên và dưới, tổn thương phổi cấp, đồng thời bỏng kết mạc và giác mạc độ II ở cả hai mắt.

Đáng chú ý, một gia đình gồm hai vợ chồng và hai con nhỏ sống gần hiện trường cũng phải nhập viện. Theo lời kể của người vợ, ngay sau tiếng nổ, khí màu vàng có mùi hắc tràn vào nhà. Chỉ sau khoảng một phút phơi nhiễm, cả bốn thành viên xuất hiện tức ngực, khó thở và buồn nôn.

Ngoài ra, một nam bệnh nhân 34 tuổi bị tổn thương phổi nặng cũng được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai trong đêm 19/10, phải hỗ trợ oxy liều cao và điều trị tích cực.

Nguy cơ phù phổi, suy hô hấp sau khi hít khí clo

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, các nạn nhân tiếp nhận tại bệnh viện đều bị ngộ độc khí gây kích ứng đường hô hấp. Những trường hợp nặng có tổn thương niêm mạc từ mũi, họng đến khí quản, phế quản, sâu trong phổi và cả giác mạc.

Điều đáng lo ngại là tổn thương do khí clo không nhất thiết dừng lại ngay khi người bệnh được đưa ra khỏi khu vực phơi nhiễm.

BS Vũ Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, giải thích clo là loại khí có màu vàng lục, mùi hắc, thường được sử dụng trong xử lý nước, khử khuẩn và sản xuất công nghiệp. Ở điều kiện thông thường, khí clo nặng hơn không khí nên có thể tích tụ tại những vị trí thấp, kín hoặc thông gió kém.

Khi tiếp xúc với lớp dịch ẩm ở mắt, mũi, họng và đường hô hấp, clo phản ứng tạo thành axit clohydric, axit hypoclorơ cùng những chất có tính oxy hóa mạnh. Các chất này có thể phá hủy lớp bảo vệ niêm mạc, gây tổn thương tế bào và khởi phát phản ứng viêm.

Ở mức độ nhẹ, người tiếp xúc có thể cay mắt, chảy nước mắt, rát họng, ho sặc. Khi tổn thương lan sâu xuống phế quản và phổi, người bệnh có thể xuất hiện co thắt đường thở, tức ngực, khò khè và khó thở.

Trong các trường hợp nặng, hàng rào giữa phế nang và mạch máu bị tổn thương khiến dịch tràn vào phế nang, gây phù phổi do hóa chất. Đây là tình trạng có thể làm suy giảm nghiêm trọng khả năng trao đổi oxy, dẫn tới suy hô hấp cấp và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Đặc biệt, theo BS Vũ Huy Hoàng, tổn thương phổi có thể tiếp tục tiến triển trong những giờ đầu sau phơi nhiễm, thậm chí xuất hiện phù phổi muộn trong vòng 24 giờ. Vì vậy, việc người bệnh cảm thấy bớt cay mắt hoặc giảm ho chưa đủ để khẳng định đã an toàn.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nồng độ khí, thời gian tiếp xúc, khoảng cách tới nguồn phát tán và tình trạng sức khỏe của từng người. Trẻ nhỏ, người mắc hen, bệnh phổi mạn tính hoặc bệnh tim cần được đặc biệt chú ý.

Sau giai đoạn cấp tính, một số người còn có thể bị ho kéo dài, khò khè, tăng nhạy cảm đường thở khi tiếp xúc với khói bụi hoặc không khí lạnh. Những trường hợp tổn thương nặng còn có nguy cơ hẹp đường thở, suy giảm chức năng hô hấp hoặc di chứng thị lực.

Theo các chuyên gia, không thể dựa vào mùi khí hoặc thời gian tiếp xúc để tự đánh giá mức độ an toàn. Nồng độ cao có thể gây tổn thương nghiêm trọng chỉ trong thời gian ngắn, trong khi không có một ngưỡng thời gian chung bảo đảm an toàn cho mọi trường hợp.

Không tự ý xử lý bình hóa chất, tránh nguy cơ ngộ độc

Từ sự cố tại xã Thượng Phúc, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cảnh báo người dân tuyệt đối không tự ý cưa cắt, đục phá, tháo van hoặc tái chế những bình chứa hóa chất, bình khí và vật thể lạ không rõ nguồn gốc.

Ngay cả bình chứa đã cũ hoặc được cho là hết hóa chất vẫn có thể tồn dư hơi độc, chất gây cháy nổ hoặc khí được nén dưới áp suất cao.

Đối với các cơ sở thu gom phế liệu, những bình kín không xác định được thành phần bên trong cần được coi là vật có nguy cơ và phải được đơn vị chuyên môn kiểm tra, xử lý đúng quy định.

Khi nghi ngờ có khí độc phát tán, người dân cần nhanh chóng rời khỏi khu vực phơi nhiễm theo hướng dẫn của lực lượng chức năng, tránh các vị trí trũng thấp, không tự quay lại hiện trường để lấy tài sản hoặc tìm nguyên nhân.

BS Vũ Huy Hoàng lưu ý, khẩu trang y tế, khẩu trang vải, khăn ướt và khẩu trang N95 thông thường không có khả năng bảo vệ người sử dụng trước khí clo. Do đó, người không có phương tiện bảo hộ chuyên dụng tuyệt đối không tự ý đi vào khu vực nghi có khí độc để cứu người.

Nếu xảy ra rò rỉ ngoài trời, việc trú trong nhà hay sơ tán phải căn cứ hướng dẫn của cơ quan chức năng, bởi di chuyển không đúng hướng có thể khiến người dân đi vào vùng khí tập trung.

Với người bị cay rát mắt do tiếp xúc khí clo, cần rửa ngay bằng nước sạch chảy nhẹ, liên tục ít nhất 15 phút. Nếu da hoặc quần áo dính hóa chất lỏng, cần loại bỏ quần áo nhiễm bẩn và rửa vùng tiếp xúc bằng nhiều nước.

Khi xuất hiện ho sặc, tức ngực, khò khè hoặc khó thở, người dân cần đến cơ sở y tế để được đánh giá. Những trường hợp khó thở tăng nhanh, thở rít, tím tái, lơ mơ hoặc ngất cần được cấp cứu khẩn cấp.

Các chuyên gia nhấn mạnh, hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu đối với khí clo. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ hô hấp, cung cấp oxy, kiểm soát co thắt đường thở và hồi sức tích cực khi cần thiết. Người dân không tự xông hơi, hít dung dịch pha chế hoặc sử dụng thuốc để xử trí ngộ độc tại nhà.

Ngoài nguy cơ từ bình chứa khí công nghiệp, người dân cũng cần thận trọng khi sử dụng hóa chất vệ sinh gia đình. Việc trộn nước Javel với một số chất tẩy rửa có tính axit, như nước tẩy bồn cầu, có thể tạo ra khí clo gây tổn thương đường hô hấp.

Đức Trân