Khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước, mở ra thị trường mới cho tăng trưởng xanh

Tham dự Lễ khai trương có nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà; Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi; Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành; Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương; Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Tăng Thế Cường; lãnh đạo Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) cùng đại diện các bộ, ngành, đơn vị liên quan.

Hoàn thiện hạ tầng và cơ chế vận hành thị trường

Phát biểu tại Lễ khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước, ông Nguyễn Anh Phong - Chủ tịch HNX cho biết, việc đưa Sàn giao dịch các-bon vào vận hành là dấu mốc quan trọng trong lộ trình thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam, đồng thời thể hiện quyết tâm của Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan trong thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Theo ông Nguyễn Anh Phong, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về triển khai Đề án thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam theo Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về Sàn giao dịch các-bon trong nước, HNX dưới sự chỉ đạo của VNX và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã phối hợp chặt chẽ với Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Ngân hàng BIDV cùng các đơn vị liên quan xây dựng khung pháp lý, các quy định quản lý để vận hành thị trường, xây dựng hệ thống đăng ký giao dịch thanh toán trên thị trường các-bon.

Đến nay, hệ thống công nghệ thông tin kết nối giữa HNX, VSDC, Cục Biến đổi khí hậu và ngân hàng thanh toán đã được thử nghiệm vận hành ổn định, thông suốt. Hệ thống quy chế, quy trình nghiệp vụ cũng đã được ban hành đầy đủ. Ông Phong cho biết, có 6 công ty chứng khoán trở thành thành viên giao dịch đầu tiên, cùng hơn 100 cơ sở phát thải thuộc diện được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính đủ điều kiện tham gia thị trường.

Đại biểu thực hiện nghi thức khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước. Ảnh: Đức Thanh

“Có thể khẳng định, đến thời điểm này, các điều kiện cần thiết để đưa Sàn giao dịch các-bon trong nước vào vận hành đã được chuẩn bị đầy đủ, đồng bộ và sẵn sàng” - ông Nguyễn Anh Phong nhấn mạnh.

Lãnh đạo HNX cho rằng, việc khai trương Sàn giao dịch các-bon không chỉ là bước tiến về mặt kỹ thuật, mà còn góp phần gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế của doanh nghiệp. Thị trường sẽ tạo cơ chế để doanh nghiệp chủ động tối ưu chi phí giảm phát thải thông qua giao dịch hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon, qua đó đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0”.

Sau khi thị trường đi vào hoạt động, HNX sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan quản lý, vận hành thị trường an toàn, hiệu quả, công khai và minh bạch; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến để các doanh nghiệp phát thải cũng như các tổ chức quan tâm tiếp cận và tham gia loại hình giao dịch mới này. Ông Phong bày tỏ tin tưởng, thị trường các-bon sẽ phát triển hiệu quả, trở thành công cụ quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế các-bon thấp và phát triển bền vững của Việt Nam.

Đưa thị trường các-bon trở thành động lực của tăng trưởng xanh

Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho rằng, việc đưa Sàn giao dịch các-bon trong nước vào vận hành là sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, đồng thời đánh dấu bước phát triển mới của thị trường tài chính Việt Nam theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đặt ra những thách thức lớn, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững trở thành xu hướng tất yếu. Việc hình thành Sàn giao dịch các-bon không chỉ tạo lập cơ chế giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon công khai, minh bạch, công bằng, mà còn là công cụ kinh tế giúp doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm phát thải.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, bà Vũ Thị Chân Phương phát biểu tại lễ khai trương. Ảnh: Đức Thanh

Đối với thị trường tài chính, đây là cấu phần mới của hệ sinh thái tài chính xanh, mở ra kênh huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững, từng bước tiếp cận thông lệ quốc tế trong phát triển thị trường vốn và thị trường môi trường.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, sau quá trình chuẩn bị tích cực, đồng bộ giữa Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng các cơ quan, đơn vị liên quan, đến nay, các điều kiện về khuôn khổ pháp lý, hạ tầng công nghệ, quy trình nghiệp vụ và cơ chế phối hợp cơ bản đã được hoàn thiện để Sàn giao dịch các-bon trong nước chính thức đi vào vận hành. Đáng chú ý, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP quy định không thu phí đối với các doanh nghiệp tham gia Sàn giao dịch các-bon trong nước.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, chủ trương này thể hiện sự đồng hành của Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, góp phần giảm chi phí tham gia thị trường, khuyến khích doanh nghiệp tích cực thực hiện các giải pháp giảm phát thải, đổi mới công nghệ và phát triển bền vững.

Để thị trường vận hành an toàn, ổn định, minh bạch và hiệu quả và bền vững, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đề nghị các đơn vị vận hành tập trung tổ chức vận hành hệ thống giao dịch đăng ký, lưu ký thanh toán an toàn ổn định, thông suốt; tiếp tục hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, tạo thuận lợi cho các thành viên và doanh nghiệp tham gia thị trường; tăng cường giám sát, xử lý nghiêm các hành vi thao túng, gian lận, làm lũng đoạn thị trường.

Cùng đó, đẩy mạnh tuyên truyền, cung cấp thông tin chính thống, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp; đồng thời tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, nâng cao năng lực của các định chế trung gian và hoàn thiện cơ chế, chính sách để phát triển thị trường các-bon phù hợp yêu cầu hội nhập.

Sàn giao dịch các-bon trong nước chính thức vận hành. Ảnh: Đức Thanh

Đại diện các đơn vị vận hành, Chủ tịch Hội đồng thành viên VNX Lương Hải Sinh khẳng định sẽ quán triệt và triển khai đầy đủ các nhiệm vụ được giao; trong đó, ưu tiên bảo đảm Sàn giao dịch các-bon vận hành an toàn, ổn định, thông suốt và bảo mật; mọi hoạt động giao dịch được thực hiện công khai, minh bạch theo quy định của pháp luật.

Ông Lương Hải Sinh nhấn mạnh, việc khai trương Sàn giao dịch các-bon là dấu mốc quan trọng đối với sự phát triển của thị trường tài chính và thị trường các-bon Việt Nam, song đây mới chỉ là bước khởi đầu. Trong thời gian tới, các đơn vị vận hành sẽ tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, trách nhiệm và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp để phát triển thị trường các-bon, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050./.

Hồng Quyên