AI sẽ không thay thế bạn, nhưng 7 câu lệnh này có thể giúp bạn tạo lợi thế

Mỗi khi một mô hình AI mới ra mắt với khả năng tự động hóa mạnh hơn, câu hỏi quen thuộc lại xuất hiện: “Liệu AI có thay thế công việc của tôi không?” Nỗi lo này hoàn toàn dễ hiểu. AI có thể viết email, tóm tắt cuộc họp, phân tích dữ liệu, tạo nội dung chỉ trong vài giây. Những câu chuyện về tự động hóa, cắt giảm nhân sự hay tái cấu trúc doanh nghiệp càng khiến nhiều người bất an.

Nhưng sau vài năm trực tiếp thử nghiệm các công cụ AI trong công việc, tôi đi đến một kết luận khác: những người phát triển tốt trong kỷ nguyên AI không nhất thiết là người hiểu sâu nhất về trí tuệ nhân tạo. Họ là những người biết thích nghi, nhận ra điểm mạnh của mình và liên tục học hỏi.

Điều thú vị là chính AI cũng có thể giúp chúng ta làm điều đó

Khi ai đó hỏi tôi làm thế nào để duy trì năng lực cạnh tranh trong một môi trường làm việc ngày càng chịu ảnh hưởng bởi AI, tôi không khuyên họ phải lập tức trở thành kỹ sư prompt hay học máy học. Tôi thường gợi ý họ bắt đầu bằng 7 câu lệnh sau.

AI giúp bạn tạo ra lợi thế khác biệt. Ảnh: Midjourney

Xác định kỹ năng nào của bạn đang trở nên giá trị hơn

Câu lệnh: “Dựa trên vai trò hiện tại của tôi là [tên công việc], kỹ năng nào của tôi đang trở nên giá trị hơn nhờ AI và kỹ năng nào đang dần giảm giá trị?”

Một sai lầm phổ biến là cho rằng mọi kỹ năng đều có nguy cơ bị tự động hóa như nhau. Thực tế, AI có thể làm giảm giá trị của một số nhiệm vụ lặp lại, nhưng lại làm tăng giá trị của các kỹ năng như giao tiếp, tư duy phản biện, lãnh đạo, xây dựng quan hệ và giải quyết vấn đề sáng tạo.

Tìm ra lợi thế của bạn

Câu lệnh: “Dựa trên kinh nghiệm, nền tảng và kỹ năng của tôi, đâu là những lợi thế mà AI khó có thể sao chép trong 10 năm tới?”

AI có thể tạo ra thông tin, nhưng không thể sao chép trải nghiệm sống, mạng lưới quan hệ, hiểu biết thực tế trong ngành hay góc nhìn cá nhân của bạn. Câu lệnh này giúp bạn nhận ra những yếu tố khiến mình khó bị thay thế.

Xác định kỹ năng tiếp theo nên học

Câu lệnh: “Những kỹ năng có giá trị cao nào gần với vai trò hiện tại của tôi mà tôi có thể học một cách thực tế trong 12 tháng tới?”

Phát triển nghề nghiệp không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc làm lại từ đầu. Thường thì sự tiến bộ đến từ việc mở rộng sang các năng lực liền kề. Một người viết nội dung có thể học phân tích dữ liệu. Một nhân sự marketing có thể học tự động hóa. Một quản lý dự án có thể học trực quan hóa dữ liệu.

Lập kế hoạch nâng cao kỹ năng trong 90 ngày

Câu lệnh: “Hãy tạo một kế hoạch học tập thực tế trong 90 ngày để giúp một người ở vai trò của tôi duy trì năng lực cạnh tranh trong môi trường làm việc có AI hỗ trợ.”

Một lý do khiến nhiều người sợ AI là họ cảm thấy thách thức quá lớn. Câu lệnh này giúp chia nhỏ vấn đề thành các bước có thể thực hiện. Thay vì lo lắng về 5 hay 10 năm tới, bạn có thể tập trung vào việc mình cần học trong tuần này, tháng này và quý này.

Học cách dùng AI như một đòn bẩy

Câu lệnh: “Tôi có thể dùng AI như thế nào để nhân lên giá trị của các kỹ năng hiện có, thay vì cạnh tranh trực tiếp với AI?”

Đây có lẽ là câu hỏi quan trọng nhất. Tương lai của công việc không đơn giản là con người đối đầu với AI. Trong nhiều trường hợp, đó sẽ là cuộc cạnh tranh giữa những người biết dùng AI hiệu quả và những người né tránh công cụ mới.

Nhìn ra “điểm mù” nghề nghiệp

Câu lệnh: “Những kỹ năng nào mà các nhân sự xuất sắc trong lĩnh vực của tôi đang có, nhưng tôi có thể đang bỏ qua?”

Đôi khi trở ngại lớn nhất không phải là điều bạn chưa biết, mà là điều bạn không biết rằng mình cần biết. Câu lệnh này có thể giúp phát hiện khoảng trống kỹ năng, xu hướng mới nổi và những cơ hội phát triển mà bạn chưa từng cân nhắc.

Phỏng vấn phiên bản tương lai của chính mình

Câu lệnh: “Hãy tưởng tượng bây giờ là năm 2030 và tôi đã xây dựng được một sự nghiệp thành công bất chấp tốc độ ứng dụng AI rất nhanh. Từ nay đến lúc đó, tôi đã đưa ra những quyết định nào?”

Đây là câu lệnh thật tuyệt, bởi nó chuyển cuộc trò chuyện từ nỗi sợ sang khả năng. Thay vì tập trung vào việc AI có thể lấy đi điều gì, bạn bắt đầu nghĩ về những hành động mình có thể thực hiện ngay hôm nay.

Điều quan trọng nhất

Khi nói về AI và việc làm, nhiều cuộc thảo luận chỉ tập trung vào nguy cơ bị thay thế. Nhưng công nghệ luôn làm thay đổi cách con người làm việc. Internet, điện thoại thông minh hay mạng xã hội đều từng tạo ra những xáo trộn lớn. Thay đổi có thể gây lo lắng, nhưng những người thành công thường là những người giữ được sự tò mò, tiếp tục học hỏi và biết tận dụng công cụ mới để làm tốt hơn những gì họ vốn đã làm tốt.

7 câu lệnh trên không thể bảo đảm sự nghiệp của bạn an toàn tuyệt đối chỉ sau một đêm. Nhưng chúng có thể giúp bạn tập trung vào một năng lực luôn có giá trị trong mọi thời đại: khả năng tiếp tục phát triển.

(Theo Amanda Caswell - Tom’s Guide)