Khai hội đền Vua Bà Thủy tổ Quan họ

Tái hiện sự tích Vua Bà phát lệnh mở hội xuân.

Tổ dân phố Viêm Xá (tên nôm là làng Diềm) là một trong những cái nôi của Dân ca Quan họ Bắc Ninh, nơi có đền thờ đức Vua Bà - Thủy tổ Quan họ. Theo truyền thuyết, đức Vua Bà là con gái Vua Hùng, trong hành trình chu du đã dừng chân tại vùng đất Viêm Trang xưa, khai khẩn đất đai, lập làng, dạy dân sản xuất và đặc biệt là sáng tạo, truyền dạy những làn điệu dân ca quan họ trữ tình, đằm thắm. Sau khi Vua Bà mất, Nhân dân đã lập đền thờ và tôn bà là đức Vương Mẫu - Thành hoàng làng.

Chóe nước được lấy từ đền Cùng giếng Ngọc về thờ tại đền Vua Bà - Thủy tổ Quan họ.

Trải qua thăng trầm của lịch sử, hằng năm, vào ngày mùng 6/2 Âm lịch, Nhân dân tổ dân phố Viêm Xá tưng bừng tổ chức lễ hội truyền thống tưởng nhớ công lao của người có công khai sinh, sáng tạo và truyền dạy những làn điệu dân ca quan họ mượt mà, trữ tình đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào ngày 30/9/2009. Năm 2016, lễ hội làng Diềm được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Các bô lão lấy nước giếng Ngọc để đưa về đền Vua Bà làm lễ.

Năm nay, lễ hội làng Diềm diễn ra từ ngày 23 đến 25/3 (tức từ mồng 5 đến 7/2 Âm lịch) với phong phú hoạt động phần lễ và phần hội như: Tế lễ, dâng hương, đọc chúc văn ca ngợi công đức Vua Bà; tái hiện màn chạy cờ, cướp cầu; múa lân sư tử; trình diễn trống hội, văn nghệ; tái hiện sự tích Vua Bà phát lệnh mở hội xuân... Đặc biệt là lễ rước với sự tham gia của hàng trăm người trong trang phục truyền thống đi từ đền sang đình, sau đó vòng quanh làng đến lấy nước tại đền Cùng giếng Ngọc mang về thờ tại đền Vua Bà.

Hát quan họ trên thuyền trong ngày hội.

Lễ hội là không gian văn hóa sống động, nơi các giá trị truyền thống được bảo tồn, trao truyền và lan tỏa trong đời sống cộng đồng. Đặc biệt, hội Diềm luôn có sức hút bởi đậm đặc hoạt động diễn xướng quan họ như: Hát canh tại đền Vua Bà; giao lưu quan họ trên sân khấu; hát quan họ tại đền Cùng giếng Ngọc; hát ở nhà chứa, hát thuyền, hát trong gia đình nghệ nhân... Ngoài ra còn có nhiều trò chơi dân gian như: Đu tiên, bịt mắt đập niêu, cờ tướng, bóng bàn, cầu lông...

Hàng trăm người dân tham gia đoàn rước.

Trảy hội Diềm là dịp để du khách hành hương về với cội nguồn Thủy tổ quan họ, khám phá cảnh sắc bình yên của ngôi làng Việt cổ, tham quan các di tích lịch sử văn hóa như đình Diềm, đền Cùng giếng Ngọc, chùa Hưng Sơn... đặc biệt là được hòa mình vào không gian mùa xuân miền Kinh Bắc với những thanh âm trong trẻo, những lời ca, tiếng hát ngọt ngào, thiết tha, vương vấn của các nghệ nhân, liền anh, liền chị đến từ khắp các làng quan họ trong vùng.

Tin, ảnh: Thanh Lâm