Về hội làng Diềm tưởng nhớ Vua Bà - Thủy tổ Quan họ

Các cụ cao tuổi lấy nước tại Đền cùng- Giếng ngọc rồi rước về Đền Vua Bà. Ảnh: Thanh Thương/ TTXVN

Năm nay, lễ hội diễn ra từ ngày 23- 25/3 với nhiều hoạt động phần lễ và phần hội như: Tế lễ, dâng hương, đọc chúc văn ca ngợi công đức Vua Bà; tái hiện màn chạy cờ, cướp cầu; múa lân sư tử; trình diễn trống hội, văn nghệ; tái hiện sự tích Vua Bà phát lệnh mở hội xuân... Đặc biệt là lễ rước với sự tham gia của hàng trăm người trong trang phục truyền thống đi từ đền sang đình, sau đó vòng quanh làng đến lấy nước tại đền Cùng giếng Ngọc mang về thờ tại đền Vua Bà.

Lễ hội không chỉ là dịp tưởng nhớ công lao của Đức Vua Bà - người khởi sinh và truyền dạy Dân ca Quan họ, mà còn là không gian văn hóa sống động, nơi các giá trị truyền thống được bảo tồn, trao truyền và lan tỏa trong đời sống cộng đồng.

Đoàn rước với hàng trăm người tham gia rất nghiêm trang, đậm bản sắc dân tộc.

Đoàn rước với hàng trăm người tham gia rất nghiêm trang, đậm bản sắc dân tộc.

Đoàn rước với hàng trăm người tham gia rất nghiêm trang, đậm bản sắc dân tộc.

Tổ dân phố Viêm Xá (tên nôm là làng Diềm) là một trong 49 làng Quan họ gốc, nơi duy nhất có đền thờ vua Bà - Thủy tổ Quan họ. Tương truyền, lễ hội làng Diềm gắn liền sự tích vua Bà. Vua Bà là con gái của vua Hùng Vương đời thứ 6, tên gọi là Nhữ Nương có nhan sắc xinh đẹp tuyệt trần. Khi công chúa tới tuần cập kê, nhà vua tổ chức mở hội cướp cầu kén phò mã. Nhưng công chúa không ưng thuận người đoạt giải nên đã xin vua cha được ra khỏi kinh thành, chu du thiên hạ. Nàng cùng 7 cung nữ vừa ra khỏi kinh thành bỗng gặp cơn phong vũ cuốn lên trời, sau đó, được giáng xuống ấp Viêm Trang (nay là Tổ dân phố Viêm Xá).

Lúc này, ấp Viêm Trang là một rừng cây nước với dân cư thưa thớt. Công chúa Nhữ Nương bèn cho khai khẩn đất hoang, lập làng lập xóm, dạy dân làm ruộng, trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa, trồng mía… tạo cuộc sống ấm no, trù phú cho người dân. Bà còn sáng tác những câu hát, sau đó, dạy cho người dân cách hát theo lề lối riêng. Ban đầu chỉ là bên nam hát đối với bên nữ, sau đó, bà triệu tập các nam thanh nữ tú trong làng cho luyện tập thuần thục và nhuần nhuyễn hơn. Lối hát ấy sau này được gọi là Quan họ.

Nhân dân Tổ dân phố Viêm Xá diễn tích Vua bà ban hội.

Trải qua thăng trầm của lịch sử, hằng năm, vào ngày mùng 6/2 âm lịch, nhân dân tổ dân phố Viêm Xá tưng bừng tổ chức lễ hội truyền thống tưởng nhớ đến công lao của người có công khai sinh, sáng tạo và truyền dạy những làn điệu dân ca quan họ mượt mà, trữ tình đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào ngày 30/9/2009.

Năm 2016, lễ hội làng Diềm được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Tin, ảnh: Thanh Thương (TTXVN)