Kết nối không gian sáng tạo

Lễ hội Pháo hoa quốc tế Đà Nẵng. Nguồn: DIFF

Nhà thơ Phan Chín, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng cho biết, không gian văn học nghệ thuật miền Trung được hình thành từ sự chồng lớp của nhiều tầng văn hóa. Từ dấu tích của vương quốc Champa với các công trình như Khu đền tháp Mỹ Sơn hay Tháp Bà Po Nagar, lớp văn hóa Đại Việt với hệ thống đình chùa, làng xã và đặc biệt là quần thể kiến trúc cung đình tại Hoàng thành Huế, rồi các kho tàng văn học nghệ thuật của các tộc người Tây Nguyên độc đáo và đa dạng.

Sang thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế - xã hội tiếp tục tạo nên những tầng ký ức mới trong đời sống văn hóa vùng đất này. Sự chồng lớp của các trầm tích lịch sử ấy đã tạo nên nguồn chất liệu phong phú cho sáng tác văn học nghệ thuật. Nhiều hình tượng quen thuộc của miền Trung như biển, cát, gió Lào, bão lũ, hay ký ức chiến tranh… đã trở thành những motif lặp lại trong thơ ca, âm nhạc, hội họa.

Trong thơ ca, những tác phẩm của Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên hay Nguyễn Trung Thành, Thái Bá Lợi, Thanh Quế… gợi lên vẻ đẹp vừa huyền ảo vừa man mác buồn, lại thể hiện cái chân chất thật thà, chịu thương chịu khó của người miền Trung. Trong âm nhạc, những ca khúc của Trịnh Công Sơn, Hoàng Vân, Nguyễn Văn Tý, Thuận Yến, Phan Huỳnh Điểu… lại mang đến một miền Trung trầm lắng, suy tư, giàu chất tự sự, gắn với ký ức chiến tranh, quê hương và đời sống người dân miền Trung với bão tố mưa dầm, nắng đổ… Tuy nhiên, những giá trị văn hóa phong phú ấy đang được khai thác rời rạc, sức mạnh cộng hưởng liên vùng vẫn chưa được phát huy đầy đủ để tạo nên một không gian văn học nghệ thuật miền Trung thực sự gắn kết và lan tỏa.

Khác với nhiều địa phương trong khu vực còn gắn chặt với không gian nông thôn hoặc di sản truyền thống, văn học nghệ thuật Đà Nẵng mang đậm dấu ấn của một đô thị trẻ và năng động. Đề tài sáng tác ngày càng hướng nhiều hơn đến đời sống đô thị, con người hiện đại và nhịp sống đương đại.

Các loại hình sáng tác như văn học, mỹ thuật, âm nhạc, nhiếp ảnh hay sân khấu của Đà Nẵng ngày càng phát triển đa dạng, với sự tham gia của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ. Đến nay, đã có gần 1.500 văn nghệ sĩ sinh hoạt tại 9 chuyên ngành văn học, nghệ thuật thuộc Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố với hơn trăm giải thưởng quốc gia, quốc tế và hàng chục hoạt động văn học nghệ thuật được tổ chức hàng năm.

Đặc biệt, tính giao thoa văn hóa là một đặc trưng nổi bật của môi trường sáng tạo tại Đà Nẵng. Nằm ở vị trí kết nối giữa nhiều không gian văn hóa của miền Trung, thành phố này vừa tiếp nhận dòng chảy văn hóa cung đình của Huế, sắc thái dân gian của xứ Quảng, vừa mở rộng giao lưu với các trung tâm văn hóa lớn trong cả nước. Nhờ đó, Đà Nẵng dần trở thành một “điểm kết nối” trong mạng lưới văn học nghệ thuật khu vực.

HUỲNH THẠCH HÀ