'Một ca sĩ thu âm 10 bài tủ để đút túi đi biểu diễn, còn đâu cảm xúc'

Mới đây, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam và HTV tổ chức tọa đàm Văn hóa trong kỷ nguyên số - Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia, quy tụ đông đảo lãnh đạo, nhà quản lý, nhà khoa học và đại diện các đơn vị báo chí tại TP.HCM.

Trong phát biểu kết luận tại tọa đàm, ông Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh văn hóa không chỉ là nền tảng phát triển mà còn là lĩnh vực cần được bảo vệ trong bối cảnh số hóa; từ đó đặt ra yêu cầu xây dựng “thế trận an ninh văn hóa” nhằm giữ vững hệ giá trị và chuẩn mực xã hội. Trên cơ sở đó, ông đề cập đến hiện tượng “hát nhép” như một biểu hiện thiếu trung thực trong hoạt động biểu diễn.

“Hát nhép là thiếu trung thực, sẽ bị khán giả quay lưng”

Theo ông Trần Thanh Lâm, “thế trận an ninh văn hóa” trên đời thực và trên mạng còn những lỗ hổng trước sự xâm lăng của các luồng văn hóa ngoại lai, độc hại; cả sự dễ dãi, cẩu thả, thiếu chuyên nghiệp, thiếu văn hóa trong sáng tác và biểu diễn gần đây.

Ông Lâm chỉ ra: “‘Hát nhép’ bản chất là hát không trung thực, nói một đằng làm một nẻo. Bảo tôi hát live nhưng lại đi hát nhép, hát đè, ghi âm sẵn rồi. Chúng ta hình dung một nghệ sĩ ghi âm sẵn 10-15 bài tủ, ‘đút túi’ mang đi biểu diễn, thì còn đâu là cảm xúc, còn đâu là việc nâng cao trình độ nghệ thuật. Khi đã có sẵn những bài hát được ghi âm, làm gì còn cảm xúc, còn sự phản ứng trực tiếp với khán giả. Đến một lúc nào đó, khán giả sẽ quay lưng lại, ngồi ở nhà để xem, chứ cần gì đến tận rạp, sân khấu nữa”.

Ông Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cho rằng "hát nhép" như một biểu hiện thiếu trung thực trong hoạt động biểu diễn. Ảnh: BTC.

“Tất nhiên, vẫn có những chương trình mang tính đặc thù buộc phải ghi âm sẵn để phù hợp với yêu cầu và điều kiện của sự kiện. Nhưng về tổng thể, tinh thần chung là như vậy”, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nói thêm.

Đồng thời, ông cho biết Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương trân trọng ghi nhận, cảm ơn Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy cùng Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đã kịp thời có những động thái, chỉ đạo khi phát sinh các vấn đề liên quan đến văn hóa, nghệ thuật biểu diễn trên địa bàn. Những xử lý này không chỉ tạo hiệu ứng trong phạm vi thành phố mà còn lan tỏa, tác động tới cả nước.

“Tôi đánh giá rất cao văn bản của Sở Văn hóa và Thể thao thành phố về việc này, khi khuyến cáo, nhắc nhở, chấn chỉnh việc hát không trung thực, hát nhép. Các cơ quan báo chí tiếp ứng rất tốt, rung lên hồi chuông cảnh báo cho các nhà sản xuất, các tổ chức, nghệ sĩ, những người làm biểu diễn, qua đó quay trở lại các giá trị tích cực của biểu diễn, của nghệ thuật, của văn hóa”, ông Trần Thanh Lâm chốt lại.

Quy định cấm hát nhép được ủng hộ

Trước đó, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cũng ban hành văn bản siết chặt kỷ cương trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật, yêu cầu các tổ chức, cá nhân tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật từ khâu tổ chức đến biểu diễn. Đáng chú ý, hành vi sử dụng bản ghi âm thay cho giọng hát trực tiếp bị nghiêm cấm trên địa bàn.

Ngay sau đó, tại buổi họp báo thường kỳ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTTDL) được tổ chức ngày 15/4, ông Trần Hướng Dương - Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn cho biết đơn vị đã ban hành Công văn số 745 gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành nhằm chấn chỉnh tình trạng hát nhép trong hoạt động biểu diễn.

Cục Nghệ thuật Biểu đã ban hành Công văn số 745 gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành nhằm chấn chỉnh tình trạng hát nhép trong hoạt động biểu diễn.

Theo nội dung công văn, việc sử dụng âm thanh từ bản ghi âm thay cho biểu diễn trực tiếp trên sân khấu, thường gọi là hát nhép, “có dấu hiệu lừa dối khán giả, xâm phạm quyền hưởng thụ văn hóa của công chúng”, do đó cần được xem xét, kiểm soát chặt chẽ.

Những quy định này nhanh chóng tạo ra sự hưởng ứng từ giới chuyên môn. Chia sẻ với Tri Thức - Znews, nhạc sĩ Nguyễn Minh Cường đánh giá đây là bước đi cần thiết, đồng thời nhấn mạnh tính khả thi của quy định: “Tôi nghĩ các ca sĩ cũng mong muốn được thể hiện giọng hát của mình nhằm mang đến những tiết mục biểu diễn tốt nhất trước công chúng nói chung và khán giả yêu quý nghệ sĩ nói riêng”.

Đồng quan điểm, nhạc sĩ Lưu Thiên Hương cho rằng động thái của cơ quan quản lý là phù hợp với xu thế chuyên nghiệp hóa của thị trường. Theo nữ nhạc sĩ, khi khán giả ngày càng sẵn sàng chi trả cho các concert, họ có quyền được thưởng thức giọng hát trực tiếp, thay vì những tiết mục phụ thuộc vào công nghệ.

Nhiều ca sĩ khác cũng lên tiếng ủng hộ quy định mới, đồng thời chia sẻ những áp lực thực tế của nghề. Ca sĩ Thiên Vương (nhóm MTV) thẳng thắn: “Một ca sĩ lạm dụng hát nhép sẽ là một cái kết sớm cho sự nghiệp của họ”. Tương tự, ca sĩ Thảo Trang nhận định: “Hát nhép như ‘cực hình’ đối với những người đi hát chuyên nghiệp. Có nhiều chương trình truyền hình trực tiếp, khi được yêu cầu, tôi cũng từ chối hát nhép. Vì mỗi lần hát sẽ phiêu khác nhau, không thể nào khớp với bản thu âm được”.

Tuy nhiên, nữ ca sĩ cũng cho biết với một số chương trình đặc thù, đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cao, đặc biệt là các chương trình ghi hình hoặc phát sóng truyền hình, việc sử dụng bản thu âm sẵn đôi khi là lựa chọn cần thiết để đảm bảo chất lượng âm thanh. Đồng quan điểm, nhạc sĩ Nguyễn Minh Cường lý giải: “Nếu đó là chương trình quay hình với mục đích phát lại thì việc ca sĩ thu âm trước để ghi hình là điều có thể chấp nhận được”.

Quy định cấm hát nhép nhận được ủng hộ của phần lớn nghệ sĩ.

Thực tế, thực trạng hát nhép, hát đè thời gian qua diễn ra khá phổ biến, không chỉ ở các chương trình truyền hình mà còn xuất hiện tại những sân khấu lớn. Gần đây, tại Làn Sóng Xanh, ca sĩ Duyên Quỳnh gây tranh cãi khi để lộ hình ảnh buông micro nhưng giọng hát vẫn vang lên. Tiết mục Thiệp hồng cũng bị nghi ban nhạc đánh nhép do lệch giữa động tác và âm thanh.

Ở các concert, việc sử dụng hát đè gần như trở thành phổ biến, đặc biệt với những chương trình thiên về trình diễn như Anh trai vượt ngàn chông gai, Anh trai "say hi” hay Em xinh "say hi”.

Tuy nhiên, ranh giới giữa hỗ trợ kỹ thuật và lạm dụng ngày càng mờ nhạt, khiến khán giả khó phân biệt giọng hát thật. Dù trong một số trường hợp, playback là giải pháp kỹ thuật cần thiết, song việc phụ thuộc quá mức vẫn làm giảm trải nghiệm và tiếp tục gây tranh cãi về tính trung thực trong biểu diễn.

Thuận Minh