Iran tính 'đối xử đặc biệt' với các nước thân thiện tại eo biển Hormuz

Iran đang xem xét áp dụng chính sách "đối xử đặc biệt" đối với các quốc gia thân thiện khi triển khai cơ chế quản lý mới tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển phần lớn dầu mỏ và khí đốt hóa lỏng của thế giới.

Phát biểu tại Diễn đàn Hòa bình Thế giới ở Bắc Kinh ngày 4/7, Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli cho biết Tehran đang phối hợp với Oman xây dựng các cơ chế mới nhằm quản lý hoạt động tại eo biển Hormuz.

Theo ông Abdolreza Rahmani Fazli, với tư cách là quốc gia có eo biển Hormuz nằm trong lãnh hải của mình, Iran sẽ thu phí dịch vụ đối với tàu thuyền qua lại. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây không phải là phí quá cảnh.

Đại sứ Iran cho biết các khoản phí dự kiến sẽ phục vụ việc bảo đảm an ninh hàng hải, giám sát hoạt động của tàu thuyền cũng như xử lý các tác động môi trường phát sinh từ mật độ giao thông dày đặc trên tuyến hàng hải này.

Ông Abdolreza Rahmani Fazli cũng khẳng định Iran sẽ cân nhắc áp dụng chính sách ưu đãi đối với những quốc gia có quan hệ hữu nghị, đặc biệt là các nước đã sát cánh cùng Tehran trong giai đoạn khó khăn.

Tuy nhiên, ông không nêu cụ thể những quốc gia nào sẽ được hưởng cơ chế này hoặc mức ưu đãi ra sao.

Trong khi đó, hãng thông tấn Nournews dẫn lời ông Abdolreza Rahmani Fazli cho biết Trung Quốc cùng các quốc gia thân thiện sẽ nằm trong diện được Iran áp dụng "những cân nhắc đặc biệt" khi xác định mức thu và loại phí dịch vụ đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu, khi khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt hóa lỏng của thế giới được vận chuyển qua khu vực này trong điều kiện bình thường.

Sau khi xung đột Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2, Iran gần như phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz, khiến giá năng lượng thế giới tăng mạnh.

Tuy nhiên, Tehran đã dỡ bỏ biện pháp này sau khi đạt được thỏa thuận sơ bộ với Mỹ về chấm dứt chiến sự.

Theo thỏa thuận sơ bộ được Mỹ và Iran ký kết trong tháng trước, tàu hàng được phép đi qua eo biển Hormuz miễn phí trong thời hạn 60 ngày.

Hiện chưa rõ cơ chế quản lý sẽ thay đổi như thế nào sau khi giai đoạn này kết thúc.

Trong khi đó, Mỹ khẳng định Iran sẽ không được phép áp đặt phí quá cảnh hoặc bất kỳ khoản thu nào đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thỏa thuận cuối cùng giữa hai bên.

Trước đó, ngày 24/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã cam kết không thu phí đối với tàu thuyền hoạt động tại eo biển Hormuz.

Ông cảnh báo nếu Tehran không thực hiện cam kết này, các cuộc đàm phán giữa hai bên sẽ chấm dứt ngay lập tức.

Hiện Iran và Oman, hai quốc gia nằm ở hai bờ eo biển Hormuz, đã thành lập một ủy ban chung nhằm xây dựng cơ chế quản lý đối với tuyến hàng hải chiến lược này.

Theo các chuyên gia, cuộc xung đột vừa qua cho thấy Iran đủ khả năng gây gián đoạn hoạt động tại Hormuz bằng tên lửa, thủy lôi, tàu ngầm và máy bay không người lái.

Việt Hùng