Hưởng ứng Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV: Thông điệp về một Việt Nam kiên trì mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững và thực chất

Mỗi phần trăm tăng trưởng phải chứa hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn
- Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV đã thảo luận và thống nhất nhiều nội dung quan trọng, cốt lõi. Ông đánh giá như thế nào về những nội dung được Trung ương bàn thảo, nhất là việc thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước giai đoạn 2026 - 2030, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng “hai con số” ngay từ năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng?

- Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV diễn ra đúng thời điểm đất nước bước vào chu kỳ phát triển mới, trong bối cảnh thế giới biến động mạnh và các “đường găng” trong nước, như năng suất, già hóa dân số, chuyển đổi xanh, biến đổi khí hậu đặt ra yêu cầu hành động nhanh, quyết liệt và bài bản hơn. Vì vậy, tôi đánh giá rất cao tinh thần của Hội nghị, bởi Ban Chấp hành Trung ương không chỉ thống nhất “mục tiêu lớn”, mà đồng thời còn hoàn thiện cơ chế vận hành và kỷ luật thực thi để biến Nghị quyết thành năng lực quản trị quốc gia.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đại biểu dự Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV. Ảnh: Phạm Thắng

Điểm tôi tâm đắc là Trung ương đặt trọng tâm triển khai đồng bộ nhóm nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược như một chỉnh thể, hướng tới phát triển nhanh, bền vững giai đoạn 2026 - 2030. Ở đây, “đột phá thể chế” là then chốt vì thể chế thông thoáng mới khơi thông nguồn lực; “đột phá nhân lực” là quyết định vì tăng trưởng 2 con số suy cho cùng phải dựa trên năng suất và tri thức; “đột phá hạ tầng” là điều kiện tăng tốc vì hạ tầng giao thông, công nghệ, năng lượng, hạ tầng số sẽ quyết định chi phí logistics, khả năng hấp thụ công nghệ và sức cạnh tranh quốc gia.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải

Việc phấn đấu hiện thực hóa mục tiêu “2 con số” ngay từ năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng không nên hiểu là "chạy theo con số" mà chính là "tạo trạng thái tăng trưởng mới": tăng trưởng dựa trên nâng năng suất, các nhân tố tổng hợp, nâng cao chất lượng sản phẩm, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh, đồng thời kiên trì kỷ luật vĩ mô.

Tôi cũng rất kỳ vọng, việc Trung ương thảo luận các kế hoạch 5 năm 2026 - 2030 sẽ giúp kết nối mục tiêu chiến lược với phân bổ nguồn lực và đầu tư công trung hạn, tránh dàn trải, dồn lực cho các dự án thật sự tạo tác động chiến lược.

-Một trong những nội dung được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh trong phát biểu bế mạc Hội nghị là "phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất”. Cùng với đó, Tổng Bí thư cũng nêu ra 4 nguyên tắc cần bảo đảm trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng. Điều này có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh hiện nay, thưa ông?

- Hội nghị phát đi một thông điệp rất rõ ràng, có sức thuyết phục cả về chính trị và kinh tế, đó là Việt Nam kiên trì mục tiêu tăng trưởng cao, nhưng là tăng trưởng bền vững và thực chất; quyết tâm rất lớn, song phương pháp thực hiện phải đúng, trúng, đo được và chịu trách nhiệm được.

“Không chấp nhận tăng trưởng thấp” là tuyên ngôn về khát vọng, còn “không chạy theo thành tích” là tuyên ngôn về kỷ luật phát triển.

Điều quan trọng là Tổng Bí thư Tô Lâm đã đưa ra một “bộ nguyên tắc” để toàn hệ thống cùng nhìn về một hướng khi triển khai mục tiêu 2 con số.

Thứ nhất là tăng trưởng thực chất, dựa trên năng suất và hàm lượng tri thức, không đánh đổi bền vững lấy tốc độ.

Thứ hai là ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn để giữ vững niềm tin thị trường và sức chống chịu trước cú sốc bên ngoài.

Thứ ba là sử dụng nguồn lực theo tư duy “khoa học”, ưu tiên dự án trọng điểm, thúc đẩy PPP, chống dàn trải và lãng phí.

Thứ tư là tăng trưởng phải vì con người, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và bảo đảm công bằng xã hội.

Mục tiêu “2 con số” có thể hiểu như một “trạng thái phát triển” cần tạo đột phá về năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Điều này nhất quán với yêu cầu “tăng trưởng thực chất” mà Tổng Bí thư nêu: mỗi phần trăm tăng trưởng phải chứa hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn, dựa trên nâng năng suất các nhân tố tổng hợp, chứ không đánh đổi chất lượng lấy tốc độ.

Thông điệp về niềm tin còn nằm ở chỗ: Trung ương đặt thước đo cuối cùng là trải nghiệm của xã hội, sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp chứ không phải những "báo cáo đẹp" trong nội bộ. Khi “đo bằng sự hài lòng”, mọi cải cách thủ tục, mọi dự án đầu tư, mọi chính sách ưu đãi đều phải quy về hiệu quả thực tế và giá trị gia tăng thật.

Đồng thời, Hội nghị cũng nhấn mạnh kiểm soát quyền lực, chống tham nhũng, lãng phí như điều kiện nền tảng để tăng trưởng cao không bị rò rỉ nguồn lực, không bị “bẻ lái” khỏi lợi ích chung.

Điểm “then chốt của then chốt” là tổ chức thực hiện. Từ Thông báo Hội nghị, có thể thấy yêu cầu “đi trước, mở đường” của công tác chính trị, tư tưởng được gắn chặt với phương thức đột phá là ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời nhấn mạnh xử lý dứt điểm tình trạng “luật đúng nhưng làm khó” gây lãng phí nguồn lực.

Cùng mạch đó, Chương trình hành động triển khai Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh chuyển mạnh từ “nói” sang “làm”, “đo lường bằng kết quả”, lấy mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo; đồng thời lượng hóa bằng hệ thống chỉ tiêu và danh mục nhiệm vụ/đề án/dự án quy mô lớn trong 2026 - 2030.

Tạo khung thống nhất cho mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn mới

- Tại Hội nghị, Tổng Bí thư nhấn mạnh, để tạo “động lực của động lực” cho phát triển, Trung ương cần sớm xây dựng Nghị quyết về mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV xem xét, quyết định. Ông kỳ vọng gì với Nghị quyết sắp tới?

- Tôi rất đồng tình với chỉ đạo sớm việc xây dựng Nghị quyết về mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đây là “động lực của động lực” vì nó đi thẳng vào căn nguyên của bài toán tăng trưởng 2 con số: muốn bứt phá, không thể chỉ mở rộng quy mô vốn và lao động, mà phải nâng trần năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh bằng tri thức, công nghệ và quản trị hiện đại.

Các đại biểu dự Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV. Ảnh: Phạm Thắng

Điều đáng mừng là nền tảng chính sách đã có: Nghị quyết số 52-NQ/TW đặt mục tiêu phát triển mạnh kinh tế số và định vị Việt Nam là trung tâm sản xuất/dịch vụ thông minh, trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.

Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến 2030 đặt các mục tiêu rất cụ thể, như kinh tế số chiếm 30% GDP, nâng năng suất lao động tối thiểu 8%/năm, thúc đẩy Chính phủ số dựa trên dữ liệu. Chiến lược khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đến 2030 cũng đặt đích nâng đầu tư cho khoa học, công nghệ lên 1,5 - 2% GDP. Nghị quyết Đại hội XIV đã “chỉ mặt đặt tên” các ưu tiên công nghệ chiến lược, như chip bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Kỳ vọng của tôi là Nghị quyết mới sẽ tạo ra một “khung phát triển” thống nhất: xác định rõ ngành/lĩnh vực ưu tiên; cơ chế dữ liệu quốc gia và hạ tầng số, như kết cấu hạ tầng thiết yếu; cơ chế thí điểm có kiểm soát để thúc đẩy mô hình mới; và đặc biệt là hệ thống đo lường kết quả theo thời gian thực, đo bằng năng suất, chất lượng dịch vụ công, sức cạnh tranh doanh nghiệp và mức độ hài lòng của người dân.

Quan trọng hơn, mô hình phát triển mới phải đồng thời “xanh và chống chịu”, nhất quán với cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 và yêu cầu chuyển dịch công bằng trong thích ứng và khử carbon.

- Xin cảm ơn ông!

Thanh Chi thực hiện