Hướng đi bền vững nâng tầm giá trị nông sản Hà Nội

Biến "phế phẩm" thành "tài nguyên"

Nhiều thập kỷ qua, sự phát triển nóng của nông nghiệp với việc lạm dụng phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật hóa học đã để lại những hệ lụy nặng nề cho môi trường đất, nước và sức khỏe con người. Cùng với đó, tiến trình đô thị hóa nhanh chóng khiến quỹ đất nông nghiệp của Hà Nội ngày một thu hẹp.

Nông nghiệp Thủ đô đang chuyển mình mạnh mẽ sang mô hình sinh thái và kinh tế tuần hoàn. Ảnh: PV

Bài toán đặt ra cho ngành nông nghiệp Thủ đô không còn là gia tăng sản lượng bằng mọi giá, mà là làm thế nào để tối ưu hóa giá trị trên từng mét vuông đất canh tác, đồng thời bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên.

Sự chuyển dịch từ "nông nghiệp nâu", chú trọng số lượng, tiêu hao tài nguyên sang "nông nghiệp xanh", chú trọng chất lượng, bảo vệ môi trường đã trở thành một xu thế tất yếu.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVII và định hướng phát triển Thủ đô đến năm 2030 đã khẳng định rõ: Nông nghiệp Hà Nội phải đi theo hướng sinh thái, công nghệ cao và phát triển chuỗi giá trị.

Cốt lõi của nông nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn là nguyên lý "không phát thải". Trong mô hình này, đầu ra của quá trình sản xuất này sẽ trở thành đầu vào của quá trình sản xuất khác, tạo thành một vòng khép kín liên tục.

Thực tế tại các xã: Đan Phượng, Ba Vì, Sóc Sơn hay Thanh Oai thời gian qua xuất hiện ngày càng nhiều mô hình kinh tế tuần hoàn mang lại hiệu quả kép. Phế phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, thân cây ngô không còn bị đốt bỏ gây ô nhiễm khói bụi mà được thu gom để làm giá thể trồng nấm, ủ chua làm thức ăn cho gia súc.

Nông dân trồng ngô để làm thức ăn gia súc, góp phần giảm phát thải. Ảnh: PV

Chất thải chăn nuôi được xử lý qua hệ thống biogas để tạo khí đốt sinh hoạt, hoặc nuôi trùn quế để sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh bón ngược lại cho các vườn rau, cây ăn quả…

Đơn cử như tại vùng chăn nuôi bò sữa trọng điểm thuộc xã Minh Châu, việc kết hợp giữa trồng cỏ, chăn nuôi và xử lý chất thải thành phân bón hữu cơ đã giúp các trang trại tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí vật tư mỗi năm, đồng thời giải quyết dứt điểm bài toán ô nhiễm môi trường nông thôn. Vòng tuần hoàn khép kín này đang thực sự hồi sinh những vùng đất bạc màu, trả lại độ phì nhiêu cho đất và sự trong lành cho nguồn nước.

Ông Cù Văn Kiên, người dân xã Minh Châu chia sẻ, ban đầu khi mở rộng đàn gia súc, gia đình ông sử dụng chủ yếu cỏ khô để làm thức ăn, tuy nhiên khả năng trồng cỏ tại địa phương còn nhiều hạn chế và phụ thuộc vào thời vụ. Do đó, việc ủ chua ngô sinh khối mang đến sự đa dạng về chủng loại thức ăn, nâng cao chất lượng dinh dưỡng trong khẩu phần ăn của vật nuôi và tiết kiệm công sức, chi phí cho nông dân. Bên cạnh đó, sử dụng thức ăn ủ chua còn giúp bà con tận dụng nhiều phụ phẩm nông nghiệp, qua đó góp phần bảo vệ môi trường.

Đàn bò tại xã Minh Châu được cung cấp thức ăn từ việc ủ chua ngô sinh khối. Ảnh: PV

Nâng tầm giá trị nông sản, chinh phục thị trường nội đô

Sự thay đổi về phương thức sản xuất đã kéo theo sự thăng hạng vượt bậc về chất lượng nông sản Thủ đô. Hàng triệu người tiêu dùng tại khu vực nội thành Hà Nội sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn cho những sản phẩm có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đạt chứng nhận hữu cơ, VietGAP hay GlobalGAP.

Nông sản sinh thái ngoại thành đang đáp ứng hoàn hảo nhu cầu đó. Những sản phẩm "tinh" như rau an toàn Vân Nội, bưởi diễn tôm vàng Đan Phượng, hay thịt lợn sinh học thảo dược đang dần chiếm lĩnh các kệ hàng trong hệ thống siêu thị cao cấp và các cửa hàng thực phẩm sạch. Đặc biệt, thông qua Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), Hà Nội đã xây dựng được hàng ngàn sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, được bảo chứng về chất lượng và độ an toàn.

Việc ứng dụng tem nhãn thông minh, mã QR truy xuất nguồn gốc, nhật ký canh tác của từng luống rau, đàn lợn đã củng cố vững chắc niềm tin của người tiêu dùng. Nhờ đó, giá trị gia tăng của nông sản sinh thái thường cao hơn từ 20-30%, thậm chí gấp đôi so với nông sản canh tác theo phương thức cũ, mang lại thu nhập ổn định và cuộc sống sung túc cho nông dân.

Nhiều mô hình sản xuất rau hữu cơ tại các xã ngoại thành Thủ đô đem lại hiệu quả kinh tế cao. Ảnh: PV

Sự nở rộ của các mô hình nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn tại Hà Nội trong năm 2026 mang đậm dấu ấn định hướng và hỗ trợ từ chính quyền thành phố. Thành ủy và UBND thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm "tiếp sức" cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Từ hỗ trợ vốn vay ưu đãi, chuyển giao ứng dụng công nghệ sinh học đến hỗ trợ chi phí tư vấn chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng và xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu…

Cùng với đó, các trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp, các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đang được thành phố quy hoạch và đẩy mạnh đầu tư, tạo "vườn ươm" cho những ý tưởng khởi nghiệp nông nghiệp xanh.

Nông nghiệp ngoại thành Hà Nội đang bước đi trên một con đường đầy triển vọng. Chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn không chỉ là câu chuyện của năng suất hay lợi nhuận, mà đó là hành trình đánh thức và nuôi dưỡng sự sống từ đất đai.

Mỗi trang trại tuần hoàn, cánh đồng hữu cơ được hình thành ở vùng ven đô chính là những mảnh ghép tạo nên "vành đai xanh" sinh thái khổng lồ, ôm trọn và thanh lọc không khí cho khu vực nội đô sầm uất.

Bằng quyết tâm của chính quyền, sự nhạy bén của doanh nghiệp và cần cù của nông dân, kinh tế nông nghiệp Thủ đô đang bứt phá mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào tiến trình kiến tạo Thủ đô xanh, phát triển hài hòa, bền vững…

Ngọc Hà