Nâng tầm hợp tác xã trong liên kết chuỗi giá trị nông sản

C

huỗi giá trị hàng hóa là mô hình hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp đang thu hút các doanh nghiệp và hợp tác xã tích cực tham gia.

Tuy nhiên, để phát huy được vai trò của hợp tác xã trong liên kết chuỗi giá trị nông sản cần có sự vào cuộc và hỗ trợ tích cực từ các cấp chính quyền và Liên minh Hợp tác xã tỉnh là “mắt xích” quan trọng giúp các thành viên và nông dân được tiếp cận với kỹ thuật, công nghệ hiện đại, nâng cao năng lực sản xuất.

Thời gian qua, nhiều hợp tác xã trên địa bàn tỉnh đã từng bước khẳng định vai trò trong tổ chức sản xuất và tiêu thụ nông sản, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Điển hình như Hợp tác xã Thái Sơn, xã Tân Lĩnh, với các sản phẩm chủ lực là lạc đỏ đóng gói và dầu lạc ép thủ công. Đây là giống lạc bản địa có giá trị kinh tế cao, được người tiêu dùng ưa chuộng. Trước đây, sản phẩm của hợp tác xã chủ yếu tiêu thụ qua chợ truyền thống và các đầu mối trung gian, giá trị gia tăng chưa cao.

Năm 2020, khi các sản phẩm lạc đỏ của hợp tác xã được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, thị trường tiêu thụ được mở rộng đáng kể. Sản phẩm không chỉ có mặt tại các cửa hàng OCOP mà còn được phân phối qua các sàn thương mại điện tử, từng bước xây dựng thương hiệu trên thị trường. Nhờ đó, doanh thu hằng năm của hợp tác xã đạt trên 4 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho hơn 30 lao động địa phương, thu nhập bình quân khoảng 5 triệu đồng/người/tháng.

Ông Đàm Văn Việt - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hợp tác xã Thái Sơn cho biết: "Việc liên kết chuỗi giá trị vẫn còn nhiều hạn chế do hợp tác xã chưa xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định, chủ yếu thu mua từ các hộ dân. Do chưa có hợp đồng ràng buộc nên khó kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Chúng tôi mong muốn được hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu, thiết lập liên kết chặt chẽ với người dân và kết nối với doanh nghiệp xuất khẩu để nâng cao giá trị sản phẩm”.

Tương tự, Hợp tác xã Bình Ngọc, xã Mường Lai cũng đang từng bước xây dựng chuỗi liên kết sản xuất dược liệu. Hợp tác xã hiện liên kết với các hộ dân phát triển vùng nguyên liệu khoảng 16 ha, tạo việc làm thường xuyên cho 8 lao động địa phương, đồng thời góp phần bảo tồn các giống dược liệu bản địa.

Tuy nhiên, việc liên kết sản xuất và tiêu thụ vẫn chưa thực sự bền vững. Các hộ tham gia liên kết chưa có hợp đồng cụ thể, chất lượng nguyên liệu chưa đồng đều, đầu ra chỉ phụ thuộc vào một đơn vị thu mua.

Bà Hà Kim Bình - Giám đốc hợp tác xã chia sẻ: "Để nâng cao giá trị sản phẩm, hợp tác xã rất cần được hỗ trợ về kỹ thuật canh tác, đầu tư máy móc sơ chế và kết nối với các doanh nghiệp chế biến, từ đó tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị".

Hiện nay, toàn tỉnh có 1.460 hợp tác xã với gần 42.000 thành viên, trong đó lĩnh vực nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn. Cùng với đó là gần 6.800 tổ hợp tác, tạo thành mạng lưới kinh tế tập thể rộng khắp.

Riêng trong năm 2025, toàn tỉnh có 122 hợp tác xã thành lập mới, cho thấy mô hình kinh tế tập thể ngày càng thu hút người dân tham gia. Các hợp tác xã đã góp phần tổ chức lại sản xuất, hỗ trợ người dân tiếp cận khoa học - kỹ thuật, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Thông qua hợp tác xã, nhiều nông sản đã xây dựng được thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ, từng bước nâng cao giá trị. Tuy nhiên, phần lớn hợp tác xã vẫn có quy mô nhỏ, số lượng thành viên hạn chế, chưa hình thành được vùng sản xuất tập trung. Điều này khiến hợp tác xã gặp khó khăn khi ký kết hợp đồng với doanh nghiệp, nhất là các đơn hàng lớn, yêu cầu sản lượng ổn định và chất lượng đồng đều.

Để mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị của hợp tác xã trong thời gian tới ngày càng phát triển mạnh, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, giải quyết việc làm và tăng thu nhập cho các hộ dân, ông Nguyễn Trường Giang - Giám đốc Hợp tác xã Thịnh Phong, xã Bản Lầu bày tỏ: "Tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo điều kiện để hợp tác xã làm tốt vai trò dẫn dắt trong mối liên kết sản xuất, tiêu thụ. Trong đó, chú trọng chính sách tín dụng, bao gồm áp dụng mức trần lãi suất cho vay, đơn giản hóa thủ tục cấp vốn, áp dụng ưu đãi cho các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị gia tăng; hỗ trợ thị trường đầu ra ổn định, tạo điều kiện để mối liên kết sản xuất, tiêu thụ diễn ra thông suốt. Tiếp tục quan tâm hỗ trợ các hợp tác xã ổn định về cơ sở sản xuất, đảm bảo các quy định về chế biến tiêu thụ sản phẩm".

"Thời gian tới, chúng tôi chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn thành lập mới các hợp tác xã và tổ hợp tác trên toàn tỉnh. Đồng thời, đẩy mạnh xây dựng các chuỗi giá trị đối với những cây trồng chủ lực, hỗ trợ các đơn vị thành viên phát triển sản phẩm OCOP, nâng cao chất lượng và giá trị hàng hóa. Liên minh sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối, hỗ trợ các hợp tác xã và đơn vị thành viên liên kết sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ đối với các sản phẩm chủ lực của địa phương. Khi được hỗ trợ đúng hướng và phát huy tốt vai trò, hợp tác xã sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp, nâng cao đời sống người dân”, ông Nguyễn Đức Lâm - Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh hợp tác xã tỉnh cho biết.

Trần Mạnh Cường