Hợp tác xã Nông sản Tân Việt Á – Nâng tầm giá trị miến dong Cao Bằng

Hợp tác xã Nông sản Tân Việt Á, xóm Lang Môn, xã Minh Tâm đầu tư hệ thống thiết bị máy móc sản xuất miến hiện đại, nâng cao sản lượng, chất lượng sản phẩm. Ảnh Quốc Sơn

Được Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Cao Bằng, ông Trần Anh Dũng giới thiệu về một HTX đang tạo nên dấu ấn trong phát triển kinh tế tập thể, tôi quyết định đến HTX Nông sản Tân Việt Á để tìm hiểu hành trình nâng tầm giá trị cây dong riềng và sản phẩm miến dong Cao Bằng của Giám đốc HTX Trần Đức Hiếu.

Khi tôi đến nơi, cũng vừa lúc Giám đốc HTX Trần Đức Hiếu trực tiếp điều khiển xe ô tô trở về sau chuyến giao hàng. Anh gây ấn tượng ngay lần gặp đầu tiên. Dáng người đậm, nhanh nhẹn, luôn tất bật với công việc trong bộ quần áo lao động giản dị. Ở anh là sự gần gũi, cởi mở cùng phong thái làm việc khẩn trương của một người luôn coi mình là một phần trong guồng quay sản xuất.

Sau ít phút sắp xếp công việc, anh mời tôi thăm xưởng sản xuất. Tách trà nóng vừa rót, câu chuyện về hành trình làm nghề của anh cũng bắt đầu. “Tôi vốn không xuất phát từ nghề làm miến”, anh Hiếu cười hiền. “Trước đây tôi kinh doanh ô tô, xe máy. Công việc khá ổn định, thu nhập cũng tốt. Nhưng đi nhiều nơi trong tỉnh, tôi nhận thấy cây dong riềng ở địa phương có chất lượng rất tốt, hàm lượng tinh bột cao, trong khi việc chế biến còn nhỏ lẻ, sản phẩm chưa tạo được thương hiệu. Tôi nghĩ, nếu làm bài bản thì cây dong riềng sẽ còn mang lại giá trị lớn hơn nhiều”.

Từ suy nghĩ ấy khiến anh quyết định rẽ sang một lĩnh vực hoàn toàn mới. Năm 2017, anh Hiếu thành lập HTX Nông sản Tân Việt Á với 5 thành viên. Thời điểm đó, HTX đầu tư khoảng 600 triệu đồng xây dựng xưởng sản xuất và mua sắm máy móc.

Nhưng khởi đầu chưa bao giờ dễ dàng. Máy móc còn thiếu đồng bộ, nhiều công đoạn sản xuất vẫn phải làm thủ công. Sản phẩm chưa có thương hiệu, thị trường tiêu thụ chưa ổn định. “Khó khăn nhất không phải là vốn, mà là làm sao để người tiêu dùng biết đến sản phẩm của mình. Nếu chất lượng không thật sự khác biệt thì rất khó cạnh tranh”, anh Hiếu nhớ lại.

Thay vì chấp nhận quy mô nhỏ, anh cùng các thành viên xác định phải đầu tư theo hướng sản xuất hiện đại. Hơn 2 tỷ đồng được HTX tiếp tục đầu tư để mở rộng xưởng lên khoảng 700 m2, trên diện tích mặt bằng hơn 2.000 m2, với đầy đủ nhà kho nguyên liệu, bãi phơi miến với giàn phơi bằng sắt và máy móc hiện đại gồm hệ thống lọc bột tự động, máy đánh bột chín, hệ thống máy ép sợi, máy đưa miến lên giàn và thu miến tự động.

Điều làm nên sự khác biệt của sản phẩm không chỉ nằm ở dây chuyền hiện đại. Những sợi miến của HTX Nông sản Tân Việt Á được sản xuất theo phương pháp sợi rút truyền thống và phơi hoàn toàn bằng nắng tự nhiên, nên miến thành phẩm giữ được hương vị đặc trưng. Công nghệ được ứng dụng chỉ để giảm sức lao động, tăng năng suất và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.

“Công nghệ giúp nâng cao năng suất nhưng không thể thay thế chất lượng nguyên liệu và quy trình truyền thống. HTX luôn xác định phải giữ được hương vị nguyên bản đặc trưng của miến dong Cao Bằng”, anh Hiếu chia sẻ.

Hợp tác xã Nông sản Tân Việt Á, xóm Lang Môn, xã Minh Tâm đặc biệt quan tâm đến xây dựng thương hiệu, bao bì mang thương hiệu “Miến dong Tân Việt Á” có mã vạch, mã QR truy xuất nguồn gốc, đầy đủ thông tin sản phẩm. Ảnh Quốc Sơn

Để có sản phẩm chất lượng phải có vùng nguyên liệu ổn định. Năm 2020, HTX được triển khai Dự án phát triển vùng nguyên liệu dong riềng đỏ thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới với tổng kinh phí hơn 1 tỷ đồng, Dự án có 65 hộ dân tại hai xã Phan Thanh và Yên Lạc cũ của huyện Nguyên Bình trước đây tham gia trồng 25 ha. Người dân được hỗ trợ giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật, cấp máy xát bột và được HTX bao tiêu toàn bộ sản phẩm tinh bột.

Nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, năng suất đạt khoảng 40 tấn củ/ha. Bình quân mỗi ha cho khoảng 8 tấn tinh bột dong, mang lại tổng doanh thu trên 5 tỷ đồng mỗi năm.

Không chỉ tạo đầu ra ổn định cho nông dân, mô hình còn hình thành chuỗi liên kết sản xuất khép kín giữa người trồng và đơn vị chế biến, góp phần nâng cao giá trị cây dong riềng của địa phương.

Sau những năm nỗ lực đầu tư, sản xuất, từ năm 2020, HTX chính thức bước vào giai đoạn phát triển ổn định. Mỗi năm HTX thu mua trên 100 tấn tinh bột dong với giá bình quân khoảng 25 nghìn đồng/kg để sản xuất hơn 50 tấn miến thành phẩm. Với giá bán 80 nghìn đồng/kg, doanh thu của HTX đạt hơn 4 tỷ đồng mỗi năm, lợi nhuận đạt gần 500 triệu đồng.

Không chạy theo sản lượng bằng mọi giá, HTX lựa chọn ưu tiên phát triển chất lượng sản phẩm. Toàn bộ sản phẩm được sản xuất từ 100% tinh bột dong nguyên chất, tuyệt đối không sử dụng chất bảo quản, phẩm màu hay chất tẩy trắng. Đó cũng là cơ sở để năm 2023 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao và đến năm 2024 được nâng hạng OCOP 4 sao cấp tỉnh; sản phẩm đạt chứng nhận hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000:2018.

Chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, HTX còn đầu tư xây dựng hình ảnh và giá trị thương hiệu một cách bài bản. Toàn bộ bao bì được thiết kế thống nhất với nhãn hiệu “Miến dong Tân Việt Á”, đã được cấp văn bằng bảo hộ. Trên mỗi gói miến đều thể hiện đầy đủ logo HTX, nhãn chứng nhận OCOP 4 sao, mã vạch, mã QR truy xuất nguồn gốc cùng các thông tin cần thiết về sản phẩm, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm chứng xuất xứ, nâng cao niềm tin và khẳng định uy tín của HTX.

Theo anh Hiếu, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn, xây dựng thương hiệu và minh bạch thông tin sản phẩm rất quan trọng. “Người tiêu dùng không chỉ quan tâm chất lượng sản phẩm, mà còn muốn biết sản phẩm được sản xuất có nguồn gốc, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Vì vậy, HTX xác định phải minh bạch từ vùng nguyên liệu đến từng gói miến bán ra thị trường”.

Đến nay, sản phẩm của HTX đã có mặt tại hơn 10 tỉnh, thành phố trong cả 3 miền đất nước thông qua hệ thống đại lý, cửa hàng nông sản sạch và các cửa hàng bán sản phẩm OCOP.

Sản phẩm “Miến dong Tân Việt Á đạt OCOP 4 sao cấp tỉnh. Ảnh Quốc Sơn

Năm 2024, HTX xuất khẩu thành công 6 tấn miến dong sang thị trường Mỹ. Dù sau đó hoạt động xuất khẩu phải tạm dừng do những biến động về chính sách thuế của phía Mỹ, nhưng đây là cột mốc quan trọng khẳng định chất lượng sản phẩm.

Đáng chú ý, HTX hiện đã nhận được hợp đồng xuất khẩu với sản lượng lớn, dự kiến mỗi tháng một container 40 feet sang thị trường Mỹ. “Tuy nhiên, năng lực sản xuất hiện nay chưa đáp ứng được sản lượng đối tác yêu cầu nên HTX tạm thời chưa nhận hợp đồng. Đây vừa là áp lực, vừa là động lực để HTX tiếp tục đầu tư mở rộng”, anh Hiếu cho biết.

Không chỉ tạo giá trị nông sản, HTX còn góp phần giải quyết việc làm cho lao động địa phương. Hiện, HTX tạo việc làm thường xuyên cho 5 lao động với thu nhập bình quân trên 5 triệu đồng/người/tháng và được đóng đầy đủ bảo hiểm theo quy định; giải quyết việc làm thời vụ cho khoảng 5 lao động với mức công 250 nghìn đồng/người/ngày.

Nói về chặng đường phía trước, anh Hiếu cho biết: “HTX sẽ tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư thêm nhà xưởng, nhà kho và hệ thống máy móc hiện đại nhằm xây dựng quy trình sản xuất khép kín, nâng cao sản lượng, chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm. Đồng thời tiếp tục xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường trong nước, tìm kiếm thêm thị trường xuất khẩu tiềm năng ngoài thị trường Mỹ để đưa miến dong Cao Bằng đến với nhiều quốc gia hơn”. Đây vừa là khát vọng, cũng là hướng đi phù hợp trong phát triển nền nông nghiệp hiện đại gắn với chuỗi giá trị.

Đánh giá về hiệu quả hoạt động của HTX Nông sản Tân Việt Á, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Cao Bằng, ông Trần Anh Dũng cho rằng, đây là một trong những mô hình kinh tế tập thể tiêu biểu của tỉnh trong việc phát huy lợi thế nông sản địa phương gắn với xây dựng chuỗi giá trị. Điều đáng ghi nhận không chỉ là quy mô đầu tư hay doanh thu của HTX, mà còn là tư duy phát triển sản xuất theo hướng hiện đại.

Theo Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Cao Bằng, HTX Nông sản Tân Việt Á đã góp phần quan trọng trong việc hình thành vùng nguyên liệu dong riềng tập trung, tạo đầu ra ổn định cho người trồng, nâng cao giá trị cây dong riềng và tạo việc làm cho lao động nông thôn. Việc sản phẩm đạt OCOP 4 sao, được chứng nhận tiêu chuẩn ISO 22000:2018 và từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu là hướng đi đúng của HTX trong quá trình phát triển.

“Ở HTX Nông sản Tân Việt Á, người đứng đầu có tư duy đổi mới, năng động, dám đầu tư và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nhưng vẫn giữ được giá trị truyền thống của nghề làm miến. Thời gian tới, Liên minh HTX tỉnh tiếp tục đồng hành, hỗ trợ HTX xúc tiến thương mại, kết nối thị trường, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị, tạo điều kiện để sản phẩm miến dong của tỉnh vươn xa trên thị trường trong và ngoài nước”, ông Trần Anh Dũng nhấn mạnh.

Sự lựa chọn hướng đi mới với nghề sản xuất miến dong của Giám đốc HTX Nông sản Tân Việt Á Trần Đức Hiếu đã tạo dựng một thương hiệu nông sản uy tín, góp phần nâng cao giá trị cây trồng bản địa, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân và mở ra hướng phát triển kinh tế nông nghiệp đầy triển vọng. Từ củ dong riềng trên đồng đất địa phương đến những sợi miến mang thương hiệu “Miến dong Tân Việt Á” là cả một quá trình bền bỉ nâng tầm giá trị nông sản địa phương bằng tư duy đổi mới và khát vọng hội nhập.

Quốc Sơn