Hợp tác quốc tế về xuất bản, đưa tri thức Việt hội nhập sâu toàn cầu

Chủ động quảng bá sách, báo Việt Nam ra thế giới

Thay mặt Ban Bí thư, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới.

Một trong những mục tiêu quan trọng được đề cập trong Chỉ thị 04-CT/TW là đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế về xuất bản; chủ động tham gia khai thác bản quyền, quảng bá sách, báo Việt Nam ra thế giới; đồng thời tăng cường đưa sách, báo thế giới vào Việt Nam.

Thực tiễn những năm qua cho thấy, Việt Nam đã nỗ lực đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu các sản phẩm xuất bản ra thế giới. Nhờ đó, nhiều xuất bản phẩm, đặc biệt là sách của tác giả Việt Nam được xuất bản, ra mắt ở nước ngoài.

Điển hình như vào năm 2020, Công ty cổ phần Sách Alpha (Alpha Books) đã đưa thành công 500 tựa sách với số lượng 20.000 bản của tác giả Việt Nam sang thị trường Mỹ. Sách đa dạng đề tài về thiếu nhi, văn hóa, lịch sử thế giới và Việt Nam… hướng đến người Việt định cư, làm việc, học tập tại Mỹ.

Hay như năm 2021, bộ sách “Những chuyến phiêu lưu của mèo Tita” của tác giả Búp Bê (tên thật Bùi Linh Giang) được Nhà xuất bản Olympia (Anh) phát hành trên toàn cầu. Đây là bộ sách song ngữ Việt - Anh gồm 5 tập, dạy các em nhỏ kỹ năng sống.

Cùng năm này, cuốn artbook (sách tranh) “Chang hoang dã - Gấu” của tác giả Trang Nguyễn đã thực hiện xong giao dịch bản quyền với Nhà Xuất bản Pan Macmillan (Anh). Cuốn sách còn được nhượng quyền xuất bản tại 5 nước, gồm: Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc, Na Uy, Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhiều đơn vị xuất bản của Việt Nam đã tích cực thực hiện chuyển ngữ nhiều tác phẩm văn học, lịch sử, văn hóa Việt. Tiêu biểu như việc Công ty cổ phần Văn hóa Chi (Chi Books) phối hợp với Nhà Xuất bản Văn học, Nhà Xuất bản Lao động ra mắt tủ sách “Văn hóa Việt Nam” và thực hiện chuyển ngữ sang tiếng Anh, tiếng Trung một số cuốn trong tủ sách, như: “Vắt qua những mây ngàn”, “Người Hà Nội: Chuyện ăn, chuyện uống một thời”… để quảng bá, xuất bản ở nước ngoài.

Một trong những mục tiêu quan trọng được đề cập trong Chỉ thị 04-CT/TW là đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế về xuất bản. Ảnh minh họa

Mặc dù qua từng năm, số lượng sách, ấn phẩm xuất bản của Việt Nam được phát hành, xuất bản ở nước ngoài có xu hướng tăng, tuy nhiên, con số này vẫn còn khá khiêm tốn.

Báo cáo được Cục Xuất bản, In và Phát hành công bố tại Hội nghị tổng kết công tác xuất khẩu, nhập khẩu xuất bản phẩm giai đoạn 2023-2025 (diễn ra vào tháng 12/2025) cho thấy, xuất khẩu sách của Việt Nam mới chỉ đạt hơn 1 triệu bản và kim ngạch khoảng 260.000 USD.

Hiện, cả nước chỉ có 5 doanh nghiệp duy trì xuất khẩu xuất bản phẩm thường xuyên. Sách Việt Nam chủ yếu được xuất đi theo các đơn hàng nhỏ lẻ sang Lào, Nhật Bản, Mỹ, Úc… và phần lớn là sách quảng bá văn hóa, lịch sử, con người Việt Nam.

Thực tế này cho thấy, hoạt động đưa sách Việt ra thị trường quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng. Điều đó đặt ra yêu cầu cần có những giải pháp đồng bộ, chuyên nghiệp hơn để nâng cao sức lan tỏa của xuất bản phẩm Việt Nam trên trường quốc tế.

Đẩy mạnh xuất khẩu, hợp tác quốc tế

Tháng 1/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đã nêu rõ, một trong những nhiệm vụ, giải pháp cần thực hiện để phát triển văn hóa Việt Nam là đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ văn hóa, xuất bản phẩm truyền thông và đa phương tiện.

Cũng với nội dung này, Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư tiếp tục nêu yêu cầu đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế về xuất bản; chủ động tham gia khai thác bản quyền, quảng bá sách, báo Việt Nam ra thế giới; đồng thời tăng cường đưa sách, báo thế giới vào Việt Nam.

Đáng chú ý, mục tiêu “đưa sách Việt vào hệ thống thư viện đại học toàn cầu” cho thấy định hướng từng bước đưa tri thức Việt đi sâu hơn vào không gian học thuật quốc tế, nâng cao vị thế của xuất bản Việt Nam.

Cũng theo Chỉ thị, đến năm 2045, Việt Nam hướng tới mục tiêu có hệ thống xuất bản, truyền thông phát triển mạnh, đa dạng, hiện đại, đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của Nhân dân trong kỷ nguyên mới; trở thành ngành kinh tế số, doanh nghiệp số xuất bản Việt Nam, có năng lực vươn ra toàn cầu; là trung tâm sáng tạo, giao lưu, hợp tác hàng đầu với các nước có hoạt động xuất bản, truyền thông lớn ở khu vực Đông Nam Á và quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.

Để góp phần hiện thực hóa các mục tiêu nêu trên, Chỉ thị 04-CT/TW đưa ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp quan trọng. Trong đó, việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, phát huy vai trò, trách nhiệm của xuất bản góp phần xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phục vụ công cuộc phát triển đất nước và đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân được đặt lên hàng đầu.

Một trong những nhiệm vụ, giải pháp quan trọng được đề cập trong Chỉ thị 04 nhằm nâng cao sức mạnh của xuất bản Việt Nam trên trường quốc tế là đổi mới mạnh mẽ mô hình quản trị hoạt động xuất bản, thích ứng tốt với cơ chế thị trường và thị hiếu công chúng, bạn đọc; chủ động cập nhật xu thế xuất bản mới trên thế giới, nâng cao năng lực, tiềm lực hoạt động xuất bản.

Chỉ thị nhấn mạnh nhiệm vụ, giải pháp tăng cường mở rộng hợp tác quốc tế trong tất cả các lĩnh vực của xuất bản, đưa sách, báo Việt Nam ra thế giới, đưa sách thế giới vào Việt Nam thông qua trao đổi bản quyền, xuất bản song ngữ; mở rộng thị trường in, xuất khẩu các sản phẩm của xuất bản; khuyến khích các cơ sở in trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng hàng hóa công nghiệp toàn cầu…, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao vị thế quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Đồng thời, thực hiện mô hình hợp tác công tư để lan tỏa giá trị văn hóa quốc gia thông qua xây dựng thư viện sách Việt Nam cho nước ngoài; đào tạo dịch giả chuyên sâu theo chuẩn quốc tế, đưa sách Việt vào hệ thống thư viện đại học toàn cầu.

Có thể thấy, từ định hướng chiến lược của Nghị quyết 80 đến các giải pháp cụ thể trong Chỉ thị 04-CT/TW đang góp phần hoàn thiện hơn nữa hành lang chính sách, mở ra cơ hội để ngành xuất bản Việt Nam bứt phá, từng bước đưa sách Việt vươn xa, hiện diện ngày càng rõ nét hơn trong không gian tri thức toàn cầu.

Theo Chỉ thị 04-CT/TW, đến năm 2045, Việt Nam hướng tới mục tiêu có hệ thống xuất bản, truyền thông phát triển mạnh, đa dạng, hiện đại, đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của Nhân dân trong kỷ nguyên mới; trở thành ngành kinh tế số, doanh nghiệp số xuất bản Việt Nam, có năng lực vươn ra toàn cầu; là trung tâm sáng tạo, giao lưu, hợp tác hàng đầu với các nước có hoạt động xuất bản, truyền thông lớn ở khu vực Đông Nam Á và quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.

Phong Lâm