Hội Dầu khí Việt Nam đóng góp nhiều nội dung cho dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi)

Sáng 23/7, tại Hà Nội, Trung ương Hội Dầu khí Việt Nam (DKVN) tổ chức Hội nghị trực tuyến thống nhất ý kiến góp ý đối với dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi). Hội nghị do TS Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội DKVN chủ trì, với sự tham dự của các chuyên gia, nhà khoa học và hội viên Hội DKVN.

TS Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội DKVN chủ trì hội nghị.

Tại hội nghị, các đại biểu đánh giá Ban soạn thảo đã tiếp thu nhiều ý kiến đóng góp, hoàn thiện dự thảo theo hướng quy định các nguyên tắc chung. Một số điều kiện đối với nhà đầu tư trong giai đoạn khảo sát đã được lược bỏ theo hướng đơn giản hóa thủ tục.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng việc chuyển nhiều nội dung quan trọng xuống văn bản dưới luật khiến một số vấn đề mới chỉ dừng ở nguyên tắc, cần tiếp tục được quy định rõ hơn nhằm bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Cần hành lang pháp lý riêng cho điện gió ngoài khơi

Một trong những nội dung được quan tâm nhiều nhất tại hội nghị là cơ chế phát triển điện gió ngoài khơi - loại hình nguồn điện chiến lược đã được xác định trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh nhưng hiện vẫn thiếu hành lang pháp lý phù hợp.

Theo các đại biểu, điện gió ngoài khơi có tính chất đặc thù, khác biệt so với các dự án điện truyền thống khi liên quan đồng thời đến khảo sát tài nguyên biển, sử dụng không gian biển, bảo vệ môi trường, quốc phòng - an ninh, đầu tư truyền tải và cơ chế mua bán điện dài hạn.

Trong khi đó, các quy định trong dự thảo hiện vẫn chủ yếu dừng ở nguyên tắc chung, chưa làm rõ những vấn đề then chốt như trình tự khảo sát khu vực biển, lựa chọn nhà đầu tư, quyền phát triển dự án sau khảo sát, trách nhiệm đầu tư đấu nối và cơ chế hợp đồng mua bán điện.

Các đại biểu đề nghị, cần bổ sung quy định hoặc giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể nhằm tạo cơ sở triển khai các dự án điện gió ngoài khơi trong thời gian tới. Đặc biệt, cần nghiên cứu cơ chế cho phép nhà đầu tư đã thực hiện khảo sát được tiếp tục phát triển dự án nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và tăng tính hấp dẫn đối với các nhà đầu tư có năng lực.

Một số ý kiến cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế thí điểm, cho phép các doanh nghiệp nhà nước có năng lực thực hiện đồng bộ các khâu từ khảo sát, lập dự án đến xây dựng, vận hành để hình thành mô hình phù hợp trước khi triển khai rộng rãi.

Liên quan đến thẩm định kết quả khảo sát, các đại biểu cho rằng hiện số lượng tổ chức tư vấn trong nước đáp ứng đầy đủ yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm đối với lĩnh vực điện gió ngoài khơi còn hạn chế. Vì vậy, giai đoạn đầu có thể xem xét thành lập hội đồng chuyên gia để bảo đảm tính khách quan, minh bạch trước khi chuyển dần sang cơ chế tư vấn độc lập theo thông lệ quốc tế.

Tháo gỡ điểm nghẽn cho chuỗi điện khí LNG

Đối với điện khí LNG, hội nghị ghi nhận dự thảo đã tiếp thu một số kiến nghị khi bổ sung cơ chế huy động tối đa các nhà máy sử dụng khí thiên nhiên trong nước cũng như LNG nhập khẩu.

TS Phan Ngọc Trung, Trưởng Ban Tư vấn - Phản biện Hội DKVN góp ý tại hội nghị.

Tuy nhiên, các đại biểu cho rằng các quy định hiện vẫn mang tính nguyên tắc, trong khi những cơ chế quan trọng nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư vẫn chưa được quy định rõ.

Thực tế, dù nhiều dự án điện khí LNG đã lựa chọn được nhà đầu tư, song một số dự án vẫn chưa thể đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng (FID) do còn thiếu cơ chế bảo đảm hiệu quả tài chính.

Theo các đại biểu, khó khăn lớn nhất hiện nay là cơ chế bảo đảm sản lượng điện huy động, chính sách chuyển ngang giá nhiên liệu LNG vào giá điện và hợp đồng mua bán điện đủ dài hạn để nhà đầu tư có thể thu xếp vốn.

Vì vậy, dự thảo cần bổ sung các nguyên tắc rõ hơn về phát triển điện khí, đồng thời hoàn thiện cơ chế huy động công suất, sản lượng điện và hợp đồng mua bán điện ổn định.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề nghị dự thảo quan tâm hơn đến phát triển đồng bộ chuỗi hạ tầng LNG gồm kho cảng nhập khẩu, hệ thống tái hóa khí, đường ống dẫn khí và hạ tầng kết nối với nhà máy điện. Đây là điều kiện quan trọng để điện khí LNG trở thành nguồn điện nền hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng.

Hội nghị cũng kiến nghị bổ sung quy định về hệ thống lưu trữ năng lượng, tăng cường nguyên tắc bảo đảm an ninh năng lượng, đa dạng hóa nguồn điện và phát huy vai trò của ngành dầu khí - năng lượng trong phát triển điện khí, điện gió ngoài khơi và công nghiệp năng lượng biển.

Hoàn thiện thị trường điện để thu hút đầu tư

Bên cạnh các nguồn điện mới, nhiều ý kiến tại hội nghị nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường điện cạnh tranh.

Theo các đại biểu, dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) đã thể hiện định hướng chuyển dịch sang cơ chế thị trường, song một số nội dung mới dừng ở nguyên tắc, chưa làm rõ vai trò và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.

Trong bối cảnh năng lượng tái tạo, điện khí LNG và các mô hình mua bán điện mới ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hệ thống điện, thị trường điện cần được hoàn thiện theo hướng minh bạch về giá, phương thức huy động nguồn điện, cơ chế hợp đồng và trách nhiệm của các bên liên quan.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Lan - Phó Trưởng ban Tư vấn - Phản biện Hội DKVN góp ý vào dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi).

Các chuyên gia cho rằng, đây là điều kiện quan trọng để nhà đầu tư tính toán hiệu quả tài chính, đặc biệt đối với những dự án quy mô lớn, thời gian thu hồi vốn dài như điện khí LNG và điện gió ngoài khơi.

Do đó, dự thảo cần tiếp tục làm rõ các nguyên tắc về mua bán điện, cơ chế huy động công suất, sản lượng điện và hợp đồng dài hạn, qua đó tạo nền tảng cho sự phát triển của thị trường điện trong giai đoạn mới.

Về hạ tầng truyền tải, các ý kiến thống nhất chỉ nên thực hiện xã hội hóa đối với các công trình đấu nối hoặc đường dây phục vụ trực tiếp cho từng dự án.

Đối với hệ thống truyền tải quốc gia, Nhà nước cần tiếp tục giữ vai trò chủ đạo nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, tránh tình trạng phát triển nguồn điện thiếu đồng bộ với khả năng truyền tải.

Kết luận hội nghị, TS Nguyễn Quốc Thập đề nghị bộ phận phụ trách tổng hợp đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện văn bản góp ý gửi cơ quan soạn thảo. Ông nhấn mạnh, Luật Điện lực (sửa đổi) không chỉ cần đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường điện cạnh tranh mà còn phải trở thành khung pháp lý chiến lược, tạo nền tảng cho phát triển điện gió ngoài khơi, điện khí LNG, hệ thống lưu trữ năng lượng và hạ tầng năng lượng đồng bộ trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Với kinh nghiệm phát triển công nghiệp dầu khí, sở hữu hệ thống hạ tầng khí và năng lực triển khai các dự án năng lượng quy mô lớn, ngành dầu khí - năng lượng được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành chuỗi giá trị năng lượng mới của đất nước.

Ngọc Hà