Hoàn thiện pháp luật theo hướng bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và an toàn hệ thống điện

Chiều 20/10, tiếp tục chương trình làm việc Kỳ họp thứ Hai, Tổ 9 gồm (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình và thành phố Huế) đã thảo luận về: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh dự thảo luận tại Tổ 9. Ảnh: Trọng Hiếu

Tránh khoảng trống pháp lý khi sửa đổi quy định về hợp đồng thương mại

Cho ý kiến vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đối với việc bãi bỏ các quy định của Luật Thương mại về hợp đồng và chế tài thương mại tại Khoản 11 Điều 1, ĐBQH Nguyễn Thị Sửu (TP. Huế) lưu ý, cần xem xét kỹ việc bãi bỏ các quy tắc mặc định về giao hàng, thanh toán và các quy định chuyên biệt của hợp đồng thương mại để tránh khoảng trống pháp lý khi Bộ luật Dân sự chưa có quy định thay thế tương ứng.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình Mai Văn Tuất điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Trọng Hiếu

ĐBQH Nguyễn Thị Sửu (thành phố Huế) phát biểu. Ảnh: Trọng Hiếu

Theo đại biểu, mục tiêu loại bỏ quy định chồng chéo giữa các luật là hợp lý, song sự tương đồng về nội dung không đồng nghĩa với việc các quy định có cùng chức năng điều chỉnh. Những quy tắc mặc định trong Luật Thương mại có vai trò xử lý tình huống hợp đồng không thỏa thuận đầy đủ về giao hàng, thanh toán, thực hiện nghĩa vụ và hậu quả của vi phạm. Nếu bãi bỏ cả một mục hoặc chương mà chưa xác định đầy đủ quy phạm thay thế, các bên có thể phải tăng chi phí đàm phán, soạn thảo hợp đồng và giải quyết tranh chấp.

Do đó, đại biểu đề nghị không bãi bỏ toàn bộ các mục, chương được liệt kê tại khoản 11 Điều 1 dự thảo khi chưa có bảng đối chiếu xác định rõ quy định thay thế. Cơ quan soạn thảo cần rà soát từng điều được nêu để bảo đảm việc giữ lại hoặc bãi bỏ không làm phát sinh mâu thuẫn nội tại, đồng thời công khai bảng đối chiếu quy phạm trước và sau khi sửa đổi.

Đại biểu cũng đề nghị chỉnh lý khoản 15 Điều 4 dự thảo sửa đổi Điều 77 theo hướng liệt kê rõ nhiệm vụ của UBND cấp xã trong phạm vi thẩm quyền và quy định cơ chế chuyển thông tin, hồ sơ khi vụ việc thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý thị trường, công an hoặc cơ quan chuyên ngành khác. Chính phủ cần được giao quy định đầu mối phối hợp, thời hạn chuyển và xử lý phản ánh, biểu mẫu hồ sơ và hướng dẫn nghiệp vụ, bảo đảm phân cấp đi đôi với điều kiện thực hiện.

Bảo đảm an toàn dữ liệu, ngăn nguy cơ tấn công hệ thống điện

ĐBQH Phạm Hùng Thắng (Ninh Bình) phát biểu. Ảnh: Trọng Hiếu

Bày tỏ quan tâm đến sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, ĐBQH Phạm Hùng Thắng (Ninh Bình) đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung ngay trong Luật các nguyên tắc: phân loại dữ liệu; xác định cơ quan đầu mối quản trị và trách nhiệm của đơn vị cung cấp; chỉ thu thập, kết nối, chia sẻ đúng mục đích và phạm vi cần thiết. Đồng thời, phân quyền truy cập, lưu vết khai thác, bảo đảm đối soát và chỉnh sửa dữ liệu; bảo vệ bí mật kinh doanh, dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và thông tin trọng yếu về an ninh hệ thống. Chính phủ quy định chuẩn kỹ thuật và quy trình kết nối trên cơ sở các nguyên tắc này.

Các đại biểu tham dự thảo luận tại Tổ 9. Ảnh: Trọng Hiếu

Đại biểu đề nghị, có thể bổ sung quy định vào cuối điểm d khoản 1a Điều 8 của Luật Điện lực như sau: Việc kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu phải theo mục đích, phạm vi, quyền truy cập và trách nhiệm của từng chủ thể; bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và bí mật kinh doanh theo quy định của pháp luật.

Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung vào Điều 9 Luật Điện lực hiện hành nhóm hành vi bị nghiêm cấm gồm: tấn công mạng; truy cập, can thiệp trái phép; cài đặt, phát tán mã độc; làm sai lệch, xóa, phá hoại dữ liệu hoặc cản trở hoạt động của hệ thống điều khiển, giám sát, đo đếm, điều độ điện.

Liên quan đến vấn đề thẩm quyền tổ chức lập, phê duyệt, điều chỉnh chương trình, dự án để thực hiện quy hoạch phát triển điện lực, đại biểu Phạm Hùng Thắng cho rằng, quy định còn thiếu và chưa rõ trách nhiệm điều phối giữa Trung ương và địa phương. Do đó, đề nghị bổ sung thêm điểm c vào Khoản 5a Điều 1 như sau: “Đối với chương trình, dự án liên quan từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên hoặc có ảnh hưởng đến cân đối, vận hành hệ thống điện quốc gia, Bộ trưởng Bộ Công Thương chủ trì điều phối; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm phối hợp và tổ chức thực hiện phần việc trên địa bàn”.

Làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong triển khai các dự án điện lực

ĐBQH Nguyễn Thành Công (Ninh Bình) phát biểu. Ảnh: Trọng Hiếu

Liên quan đến chủ trương đầu tư dự án điện tại Điều 13 của dự thảo Luật, ĐBQH Nguyễn Thành Công (Ninh Bình) đề nghị làm rõ cơ sở đề xuất luật hóa và mở rộng Nghị quyết 253/2025/QH15 về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030, không chỉ dừng lại ở việc không thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án lưới điện, mà còn áp dụng chung cho tất cả các dự án điện lực. Nghị quyết 253/2025/QH15 vốn quy định các cơ chế đặc thù áp dụng trong giai đoạn 2026 - 2030, hiện chưa đủ điều kiện để tổng kết đánh giá toàn diện.

Các đại biểu dự thảo luận tại Tổ 9. Ảnh: Trọng Hiếu

Bên cạnh đó, đại biểu lưu ý cần làm rõ quy định “không thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư” có đồng nghĩa với việc dự án “không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư” hay không, nhằm tránh những cách hiểu khác nhau gây vướng mắc trong thực tiễn triển khai.

Cho ý kiến đối với quy định hợp đồng dự án điện lực theo phương thức đối tác công tư - PPP, đại biểu cho rằng, nội dung đề xuất sửa đổi tại Điều 16 dự thảo luật vẫn chưa rõ nội hàm chính sách và mối liên hệ với Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (Luật PPP), chưa hoàn toàn phù hợp với tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW và Kết luận 09-KL/TW về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đại biểu đề nghị thiết kế rõ các tiêu chí cơ bản để xác định dự án nguồn điện, lưới điện nào được triển khai theo phương thức PPP; bám sát nguyên tắc luật phải quy định chặt chẽ các vấn đề quan trọng như cơ chế tài chính, giá cả, quyền và nghĩa vụ của các bên để đảm bảo tính minh bạch.

Thiết lập cơ chế pháp lý ngăn ngừa độc quyền trong lĩnh vực kinh doanh trang thiết bị y tế

Cho ý kiến về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cạnh tranh, Điều 27 về hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền bị cấm, ĐBQH Phạm Trọng Cường (Ninh Bình) cho rằng, mặc dù Điều 27 hiện hành đã có quy định mở, cho phép áp dụng các hành vi bị cấm lạm dụng vị trí độc quyền hoặc thống lĩnh thị trường theo luật khác, nhưng lĩnh vực thiết bị y tế hiện chưa có luật chuyên ngành riêng. Tuy vậy, các hoạt động kinh doanh, phân phối, đấu thầu, mua sắm chủ yếu được điều chỉnh bằng các nghị định và pháp luật có liên quan. Vì vậy, việc sửa đổi Điều 27 Luật Cạnh tranh là cơ hội để thiết lập cơ chế pháp lý bổ khuyết để ngăn ngừa, xử lý hiệu quả những hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh và độc quyền trong lĩnh vực kinh doanh trang thiết bị y tế.

ĐBQH Phạm Trọng Cường (Ninh Bình) phát biểu. Ảnh: Trọng Hiếu

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 9. Ảnh: Trọng Hiếu

Đại biểu cho rằng, cần nhận diện đúng tính chất độc quyền đặc thù của thị trường thiết bị y tế, đó là có những thiết bị chỉ có một hãng sản xuất và thiết bị y tế là hàng hóa có tính hệ thống. Hiện nay, rất nhiều loại máy móc, thiết bị y tế như thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại, máy xét nghiệm sinh hóa, miễn dịch… sau khi mua máy chính, đưa vào sử dụng thì việc cung cấp hóa chất, vật tư tiêu hao, linh kiện thay thế, phần mềm hoặc dịch vụ bảo trì phụ thuộc rất lớn vào nhà sản xuất hoặc nhà phân phối độc quyền.

Theo đại biểu, sự phụ thuộc có tính hệ thống này tạo điều kiện để doanh nghiệp có thể áp đặt giá bán, điều kiện cung cấp bất hợp lý hoặc hạn chế sự tham gia của những doanh nghiệp cung ứng khác.

"Đáng lưu ý, những hành vi đó có thể tác động trực tiếp đến chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế và chi phí từ tiền túi của người bệnh" - đại biểu Phạm Trọng Cường nhấn mạnh.

ĐBQH Lê Văn Thế (Ninh Bình) phát biểu. Ảnh: Trọng Hiếu

ĐBQH Trần Thế Anh (Ninh Bình) phát biểu. Ảnh: Trọng Hiếu

Vì vậy, đại biểu đề nghị khi sửa đổi các Điều 26 và Điều 27 của Luật Cạnh tranh cần làm rõ cơ chế nhận diện, kiểm soát hành vi lạm dụng sức mạnh thị trường thông qua quyền kiểm soát nguồn hàng nhập khẩu, quyền phân phối độc quyền và sự phụ thuộc về công nghệ, dịch vụ kỹ thuật. Đồng thời, cần rà soát pháp luật về quản lý thiết bị y tế và đấu thầu để bảo đảm các điều kiện về ủy quyền, đăng ký lưu hành, bảo hành thiết bị không bị lợi dụng làm công cụ hạn chế cạnh tranh.

Trọng Hiếu