HHV đồng hành phát triển thị trường chứng khoán bền vững, minh bạch

Tổng giám đốc HHV Ngọ Trường Nam tham luận tại hội nghị

Với chủ đề “Phát triển thị trường chứng khoán - góp phần tăng trưởng kinh tế”, hội nghị do Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng chủ trì, mang nhiều ý nghĩa đặc biệt sau khi FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Góc nhìn khác biệt từ thực tiễn

Tại hội nghị, Tổng Giám đốc HHV, ông Ngọ Trường Nam đã trình bày tham luận với nội dung xoay quanh luận điểm cốt lõi: TTCK phải trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực cho phát triển hạ tầng giao thông, trong bối cảnh ngân sách và tín dụng ngân hàng không thể đáp ứng nhu cầu đầu tư ngày càng lớn. Góc nhìn của tham luận được đánh giá là khác biệt, xuất phát từ thực tiễn doanh nghiệp hạ tầng đang hàng ngày đối mặt trực tiếp với bài toán vốn cho những công trình, dự án quy mô lớn.

Trên thực tế, HHV là đơn vị nòng cốt của Tập đoàn Đèo Cả, hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, thi công xây dựng và quản lý khai thác các công trình hạ tầng giao thông đường bộ. HHV hiện đảm nhận quản lý, khai thác và duy trì thông suốt hơn 670km đường cao tốc, quốc lộ và gần 40km hầm đường bộ. Việc niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) đã giúp HHV nâng cao tính minh bạch, chuẩn mực quản trị và uy tín, đồng thời mở rộng khả năng huy động vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Về nhu cầu vốn, ông Ngọ Trường Nam dẫn số liệu từ quy hoạch và kế hoạch của Bộ Xây dựng: giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu vốn cho hạ tầng giao thông vào khoảng 3 triệu tỷ đồng, trong đó đường bộ khoảng 1 triệu tỷ đồng để hoàn thành 5.000km cao tốc; đường sắt khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, tập trung triển khai tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến kết nối quốc tế như Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh; ngoài ra còn có hàng không và hàng hải. Quy mô này vượt xa khả năng của ngân sách và tín dụng truyền thống, khiến việc đa dạng hóa nguồn vốn trở thành yêu cầu tất yếu. “Nếu không có một kênh huy động vốn dài hạn hiệu quả, mục tiêu phát triển hạ tầng quy mô lớn của Việt Nam sẽ khó có thể thành hiện thực” – đại diện HHV nhận định.

Theo ông Ngọ Trường Nam, tín dụng ngân hàng là nguồn vốn chính cho các dự án PPP giao thông trước đây đang gặp giới hạn cả về hạn mức tín dụng theo khách hàng, kỳ hạn vốn (huy động ngắn hạn cho vay dài hạn) lẫn yêu cầu quản trị rủi ro, nên không thể đáp ứng đủ nhu cầu. Trong khi đó, TTCK có những đặc tính phù hợp với lĩnh vực hạ tầng: cơ chế tương thích với dòng tiền dài hạn, có sự chia sẻ rủi ro, tối ưu được cấu trúc vốn khi giảm phụ thuộc vào ngân sách và ngân hàng, đồng thời có khả năng thu hút vốn quốc tế.

Từ kinh nghiệm đó, Đèo Cả đã chủ động đa dạng hóa nguồn vốn theo mô hình PPP++, kết hợp vốn chủ sở hữu, tín dụng ngân hàng và huy động qua TTCK. Nguồn vốn này đã đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các dự án cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo, Hữu Nghị - Chi Lăng, Đồng Đăng - Trà Lĩnh và nhiều dự án trọng điểm quốc gia khác. Qua đó khẳng định TTCK không chỉ là kênh huy động vốn mà còn là công cụ tái cấu trúc tài chính, phân bổ rủi ro và kết nối dòng vốn dài hạn trong và ngoài nước.

5 kiến nghị của HHV

Tuy nhiên, ông Ngọ Trường Nam cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức còn tồn tại như chu kỳ đầu tư và hoàn vốn của các dự án hạ tầng giao thông thường dài hơn các ngành khác, nhiều dự án kéo dài từ 15 đến 25 năm. Doanh thu và thời gian hoàn vốn phụ thuộc vào các yếu tố vĩ mô như quy hoạch, mạng lưới giao thông kết nối. Hơn nữa, nhận thức của thị trường về mô hình đầu tư hạ tầng còn hạn chế, trong khi đây là lĩnh vực có ý nghĩa lớn với nền kinh tế, được Đảng và Nhà nước ưu tiên đầu tư với dòng tiền ổn định trong dài hạn.

Thúc đẩy nâng hạng thị trường chứng khoán để thu hút mạnh mẽ hơn dòng vốn đầu tư cho hạ tầng giao thông

Đặc biệt, một số dự án PPP/BOT giao thông đã bị ảnh hưởng bởi thay đổi cơ chế, chính sách hoặc điều chỉnh quy hoạch, dẫn đến biến động về lưu lượng, doanh thu và phương án tài chính ban đầu. Những yếu tố bất lợi này khiến các nhà đầu tư tài chính đặt yêu cầu cao về tính ổn định của chính sách và các cơ chế tài chính hỗ trợ.

Từ những thực tiễn đó, ông Ngọ Trường Nam đề xuất năm kiến nghị với Bộ Tài chính và UBCKNN.

Một là, tiếp tục thúc đẩy nâng hạng TTCK Việt Nam, qua đó thu hút mạnh mẽ hơn dòng vốn đầu tư quốc tế và mở rộng khả năng huy động vốn cho nền kinh tế nói chung, các doanh nghiệp hạ tầng giao thông nói riêng.

Hai là, rà soát và hoàn thiện các quy định liên quan đến phát hành chứng khoán, tăng vốn và huy động vốn trên thị trường – đặc biệt đối với các doanh nghiệp hạ tầng uy tín, có năng lực thực – hướng tới rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Ba là, hoàn thiện khung pháp lý cho các công cụ huy động vốn dài hạn như trái phiếu dự án, trái phiếu công trình hoặc các mô hình quỹ đầu tư hạ tầng, đồng thời ban hành hướng dẫn cụ thể trong các văn bản pháp luật liên quan để tạo cơ sở triển khai rõ ràng cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Nhiều quốc gia như Úc, Ấn Độ đã phát triển các quỹ đầu tư hạ tầng quy mô lớn, huy động hàng tỷ USD từ thị trường vốn cho các dự án giao thông.

Bốn là, nghiên cứu và tham mưu điều chỉnh pháp luật về đầu tư PPP theo hướng “công trình công – quản trị và vận hành tư”, giảm can thiệp hành chính trong quá trình thực hiện dự án, phát huy tính linh hoạt và hiệu quả của quản trị tư; đồng thời cụ thể hóa cơ chế chia sẻ rủi ro, đặc biệt với các dự án có thời gian hoàn vốn dài, qua đó tăng khả năng thu hút từ thị trường vốn và các nhà đầu tư tổ chức.

Năm là, tiếp tục tham mưu Chính phủ xử lý dứt điểm các tồn tại của một số dự án PPP/BOT giao thông trên nguyên tắc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân; đồng thời đảm bảo tính ổn định, nhất quán của khung pháp lý đối với các dự án hạ tầng đã và đang triển khai.

Tổng Giám đốc Ngọ Trường Nam nhấn mạnh: “Niềm tin của nhà đầu tư không chỉ nằm ở lợi nhuận kỳ vọng, mà còn là sự ổn định và nhất quán của chính sách trong suốt vòng đời dự án”.

Với vai trò doanh nghiệp hạ tầng giao thông đang trực tiếp tham gia thị trường vốn, sự hiện diện và những đóng góp của HHV tại hội nghị lần này thể hiện cam kết của Đèo Cả trong việc tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính và chủ động tham gia thị trường vốn, góp phần cùng Nhà nước phát triển hạ tầng giao thông và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên mới.

HHV tin rằng khi chính sách ổn định và các cam kết giữa Nhà nước với nhà đầu tư được bảo đảm, thị trường vốn sẽ trở thành động lực quan trọng để thúc đẩy phát triển hạ tầng và tăng trưởng kinh tế bền vững.

Minh Anh