Hàng không Việt ảnh hưởng lớn từ xung đột Trung Đông

Hàng không phải bay vòng

Ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam đánh giá, cuộc khủng hoảng tại Trung Đông hiện nay mang tính chất phức tạp, chưa xác định thời điểm kết thúc, tạo áp lực đáng kể đối với vận tải hàng không, thương mại, du lịch và chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó tác động đến Việt Nam.

Cụ thể, xung đột Trung Đông làm sụt giảm nhu cầu du lịch, giao thương trực tiếp. Các đường bay kết nối hoặc quá cảnh tại các trung tâm lớn như Dubai, Doha hay Abu Dhabi bị ảnh hưởng do tâm lý e ngại của hành khách về an toàn không phận. Các tour du lịch cao cấp từ Việt Nam đi Trung Đông (giá khoảng 100-130 triệu đồng) đã bị hủy bỏ hoàn toàn.

“Việc vận chuyển hàng hóa đi/đến châu Âu bị chậm trễ và tăng giá cước, ảnh hưởng đến các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như linh kiện điện tử và hàng may mặc, làm đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa,” ông Cẩm cho hay.

Mặt khác, khi các tuyến bay từ Việt Nam đi châu Âu, Bắc Mỹ, châu Phi qua Trung Đông sụt giảm, hành khách buộc phải chọn các chuyến bay qua các điểm trung chuyển khác tại Đông Nam Á và Đông Bắc Á, điều này sẽ khiến giá vé máy bay trên các đường bay này tăng do trong ngắn hạn, các hãng hàng không Việt Nam cũng như các quốc gia trong khu vực khó có thể bổ sung tải cung ứng để đáp ứng nhu cầu đột biến.

Hàng không Việt chịu ảnh hưởng lớn từ xung đột Trung Đông

Đối với hãng bay Việt Nam, hiện không có hãng hàng không Việt Nam nào khai thác trực tiếp đến khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, các đường bay từ Việt Nam đi châu Âu của Vietnam Airlines phải điều chỉnh hoàn toàn để tránh không phận Iran, Iraq và các vùng lân cận.

Theo đó, các chuyến bay hiện phải sử dụng hành lang phía Bắc (qua Trung Á/Trung Quốc) hoặc hành lang phía Nam (qua Nam Á và bán đảo Saudi Arabia, thời gian bay kéo dài thêm từ 10-15 phút/chuyến. Điều này khiến chi phí tăng thêm ước khoảng 2.000 USD/chuyến bay.

Bên cạnh đó, nếu xung đột leo thang, Vietnam Airlines đối mặt với việc phải trả thêm phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh với mức thêm khoảng 10-15% đối với các tàu bay khai thác trên các tuyến xuyên lục địa có tiếp giáp vùng xung đột.

Đối với các hãng hàng không Trung Đông đang khai thác tại Việt Nam, theo thống kê của Cục Hàng không Việt Nam, hiện tại, có 3 hãng hàng không Trung Đông gồm: Qatar Airways, Emirates, Etihad Airways đang khai thác 6 đường bay từ Abu Dhabi (UAE), Jebel Ali (UAE), Dubai (UAE) và Doha (Qatar) đến Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng với tần suất trung bình 12 chuyến/ngày.

Về cơ bản, các hãng hàng không này đều sử dụng các sân bay ở Doha, Dubai và Abu Dhabi như là các trạm trung chuyển để vận chuyển hành khách từ Bắc Mỹ (bờ Đông), châu Âu và châu Phi đến Việt Nam. Tháng 1/2026, các hãng hàng không này vận chuyển 141.000 khách và 11.000 tấn hàng hóa đi/đến Việt Nam.

Đến thời điểm hiện tại, do ảnh hưởng bởi tình hình chiến sự, từ ngày 28/2 đến nay, các hãng hàng không này đã phải hủy các chuyến bay với gần chục nghìn hành khách.

Xem xét phụ thu phí nhiên liệu

Bên cạnh đó, do Trung Đông là trạm trung chuyển cho khoảng 25-30% lượng hàng linh kiện điện tử và hàng công nghệ cao từ châu Âu về Việt Nam nên việc hủy các chuyến bay cũng khiến các dây chuyền sản xuất tại các khu công nghiệp phía Bắc (Bắc Ninh, Thái Nguyên) đối mặt với nguy cơ thiếu hụt linh kiện cục bộ.

Ngoài ra, nếu tình hình chiến sự kéo dài, lãnh đạo Cục Hàng không thừa nhận, việc các hãng hàng không Trung Đông tạm dừng khai thác cũng sẽ ảnh hưởng đến nguồn thu của các đơn vị cũng cấp dịch vụ hàng không như: Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đối với hoạt động điều hành bay thất thu gần 250.000 USD/tuần và gần 1 triệu USD/tháng; Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) phí phục vụ hành khách, giá dịch vụ tại cảng…) thất thu khoảng 10,9 triệu USD/tháng.

Cục Hàng không sẽ phối hợp với ACV xem xét giảm giá dịch vụ sân đỗ cho các hãng hàng không bị ảnh hưởng. Trong trường hợp hình phức tạp kéo dài sẽ rà soát chính sách để đề xuất điều chỉnh cho phù hợp.

Bên cạnh đó, Cục Hàng không sẽ phối hợp với các hãng hàng không Việt Nam xem xét kiến nghị việc phụ thu phí nhiên liệu hàng không nếu giá xăng dầu tăng do ảnh hưởng của xung đột kéo dài.

Ngân Tuyền