Gỡ 'nút thắt' cho chuỗi logistics nông nghiệp

Nông sản của người dân xã Buôn Choáh được phơi khô, bảo quản tại khu vực ruộng lúa do thiếu sân phơi

Trở lực do chi phí cao

Theo thống kê, hiện toàn tỉnh có hơn 101.000 ha rau xanh, sản lượng trên 3,38 triệu tấn/năm; 42.620 ha sầu riêng, sản lượng khoảng 175.000 tấn; 27.000 ha thanh long, sản lượng khoảng 560.000 tấn; 327.000 ha cà phê, sản lượng trên 1 triệu tấn… Đây đều là những mặt hàng chủ lực, cung cấp nguồn hàng cho thị trường trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh chưa thực sự chuyển hóa thành ưu thế trong chuỗi cung ứng. Một trong những nguyên nhân chính là chi phí logistics còn ở mức cao. Theo ước tính của ngành chuyên môn, chi phí logistics hiện chiếm khoảng từ 20 - 25% giá thành sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt tăng mạnh vào mùa thu hoạch.

Điều dễ nhận thấy, ở các vùng nông thôn, nơi mà đường vào các khu sản xuất mới chỉ hạn chế phần nào tình trạng “nắng bụi, mưa bùn”. Còn việc vận chuyển nông sản về sân phơi, kho chứa vẫn còn nhiều khó khăn. Do đó, người dân phải bán nông sản qua nhiều khâu trung gian. Ông Lương Văn Kế ở xã Nâm Nung cho hay: “Do gặp khó khăn trong khâu vận chuyển nên nông sản của chúng tôi phải bán cho tư thương và thường xuyên bị ép giá. Và điệp khúc “được mùa mất giá, được giá mất mùa” luôn xảy ra”. Không chỉ những hộ nông dân trồng cà phê, hồ tiêu, hoa màu ở những vùng nương cao, rẫy sâu, có địa hình đồi dốc mà những nhà vườn chuyên canh rau xanh, hoa tươi với hạ tầng được đầu tư hoàn chỉnh cũng gặp khó trong khâu tiêu thụ.

Một doanh nghiệp xuất khẩu rau quả tại xã Đức Trọng cho biết: “Vào mùa cao điểm thu hoạch, chi phí container và vận chuyển tăng mạnh, trong khi nông sản vận chuyển quãng đường xa mới đến được kho bãi tập kết hàng phục vụ xuất khẩu. Nếu có trung tâm logistics ngay tại địa phương, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn nhiều trong bảo quản và xuất hàng”.

Theo ước tính, khoảng cách vận chuyển từ vùng nguyên liệu đến các cảng biển lớn như Cát Lái, Cảng Cái Mép - Thị Vải khoảng từ 250 - 350 km, làm gia tăng thời gian và chi phí trung chuyển cho doanh nghiệp. Trong khi đó, hạ tầng logistics còn nhiều hạn chế, thiếu trung tâm tích hợp và cảng cạn (ICD), khiến nông sản phải trung chuyển ra ngoài tỉnh để xuất khẩu. Do hệ thống bảo quản và chuỗi lạnh chưa đáp ứng nhu cầu, nông sản tươi gặp khó khăn trong xuất khẩu chính ngạch. Nhiều sản phẩm vẫn xuất thô như cà phê, hồ tiêu, hạt điều chế biến sâu chỉ đạt 5 - 10%. Ngành thủy sản còn thiếu kho lạnh quy mô lớn, đồng bộ.

Hướng tới chuỗi logistics nông sản hiện đại

Để tháo gỡ những “nút thắt” này, tỉnh đang định hướng phát triển logistics trở thành dịch vụ hạ tầng thiết yếu, gắn chặt với nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến. Theo ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới, tỉnh sẽ ưu tiên hình thành từ 1 - 2 trung tâm logistics, tích hợp các chức năng kho lạnh, sơ chế, phân loại, đóng gói và truy xuất nguồn gốc nông sản. Các trung tâm vận chuyển hàng hóa và kho bảo quản sau thu hoạch sẽ được quy hoạch dọc các tuyến giao thông chính, đặc biệt gắn với sân bay Liên Khương để tăng khả năng kết nối vận tải.

Cùng với đó, tỉnh cũng định hướng phát triển hệ thống ICD, kho ngoại quan và các kho chuyên dụng cho nông sản, góp phần giảm áp lực vận chuyển đường dài và nâng cao tính chủ động cho doanh nghiệp xuất khẩu. Ngoài đầu tư hạ tầng, việc tổ chức lại chuỗi logistics nông sản được xem là giải pháp căn cơ. Các doanh nghiệp logistics được khuyến khích liên kết với doanh nghiệp chế biến và hợp tác xã nông nghiệp để hình thành chuỗi dịch vụ khép kín từ sản xuất - thu hoạch - bảo quản - vận chuyển - chế biến - xuất khẩu. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý kho, truy xuất nguồn gốc và giám sát chất lượng nông sản sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu.

Khi các “nút thắt” về logistics từng bước được tháo gỡ, chuỗi cung ứng nông sản của Lâm Đồng sẽ trở nên thông suốt hơn. Qua đó, không chỉ giảm chi phí mà còn mở ra cơ hội nâng cao giá trị gia tăng và vị thế của nông sản địa phương trên thị trường quốc tế.

Văn Tâm .