Tuân thủ khuyến nghị để sớm gỡ 'thẻ vàng'

Cán bộ, chiến sĩ Trạm Kiểm soát Biên phòng Bình An (Kiên Lương) tuyên truyền về chống khai thác IUU đến ngư dân. Ảnh: THÙY TRANG

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, với sự chỉ đạo quyết liệt và cam kết chính trị mạnh mẽ của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong công tác chống khai thác IUU, đoàn thanh tra EC ghi nhận Việt Nam đạt nhiều kết quả quan trọng, có chuyển biến rõ nét qua từng đợt kiểm tra. Ngành khai thác thủy sản đang đi đúng hướng, từng bước phát triển bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đội tàu, kiểm soát hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản có nhiều tiến bộ, góp phần minh bạch hóa chuỗi cung ứng.

Tại An Giang, công tác chống khai thác IUU cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Tính đến ngày 20/3, toàn tỉnh có 10.878 tàu cá được đăng ký, cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VnFishbase, đạt 100%. Ngành chức năng cấp phép khai thác cho 10.344 tàu cá; đồng thời tăng cường quản lý, xử lý tàu không đủ điều kiện hoạt động. Công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản được thực hiện chặt chẽ. Tỉnh thành lập các đoàn kiểm tra doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản vào thị trường châu Âu; kiểm tra toàn diện việc chống khai thác IUU tại xã, phường, đặc khu. Lực lượng biên phòng, công an cũng được huy động điều tra, xử lý nghiêm hành vi vi phạm.

Bên cạnh những kết quả đạt được, đoàn thanh tra EC cũng chỉ ra một số hạn chế và đưa ra nhiều khuyến nghị quan trọng. Trong đó, yêu cầu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, bổ sung chế tài đủ mạnh như tước giấy phép khai thác, tịch thu tàu cá đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng. Đồng thời, nâng mức xử phạt để tăng tính răn đe. Về quản lý tàu cá, EC đề nghị tất cả tàu đã đăng ký phải thực hiện đầy đủ việc kẻ số, đánh dấu theo quy định, kể cả tàu không hoạt động. Đồng thời, tăng cường phối hợp liên ngành trong kiểm tra, kiểm soát tàu xuất, nhập bến và hoạt động trên biển nhằm ngăn chặn, xử lý kịp thời vi phạm.

Đối với truy xuất nguồn gốc, EC khuyến nghị kiểm soát chặt chẽ thủy sản khai thác và nhập khẩu từ cảng đến doanh nghiệp và khâu xuất khẩu, nhất là với hàng hóa vận chuyển bằng container; tăng cường kiểm tra tại doanh nghiệp để phát hiện và xử lý việc sử dụng nguyên liệu không hợp pháp. Trong thực thi pháp luật, EC đề nghị đẩy nhanh tiến độ xử lý vi phạm, áp dụng chế tài đủ mạnh; đồng thời liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương và khắc phục tình trạng chậm trễ trong xử lý ở cơ sở.

Từ những tồn tại này, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống khai thác IUU ngày 27/3, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các bộ, ngành hoàn thiện dự thảo nghị định thay thế Nghị định số 38/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Đồng thời, sớm ban hành hướng dẫn cụ thể đối với trường hợp tàu cá lắp đồng thời 2 thiết bị giám sát hành trình, bảo đảm quản lý chặt chẽ, tránh bị lợi dụng.

Các địa phương cần siết chặt quản lý đội tàu, bảo đảm 100% tàu cá được đăng ký, kiểm soát chặt chẽ hoạt động, nhất là nhóm tàu từ 12m trở lên và tàu chưa đủ điều kiện hoạt động. Đồng thời, tăng cường đầu tư, nâng cấp hệ thống cảng cá; siết chặt quy trình truy xuất nguồn gốc; xử lý nghiêm trường hợp vi phạm. Các lực lượng chức năng trên biển cần tăng cường phối hợp, chủ động ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa, không để phát sinh vụ việc ảnh hưởng đến nỗ lực chung.

Những khuyến nghị của EC không chỉ là yêu cầu bắt buộc trong lộ trình gỡ “thẻ vàng” IUU mà còn là cơ hội để Việt Nam hoàn thiện quản lý nghề cá theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững. Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, việc khắc phục hạn chế đang được triển khai quyết liệt, tạo nền tảng để ngành thủy sản phát triển có trách nhiệm và nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế.

THÙY TRANG