Giữ gìn di sản văn hóa dân gian trong nhịp sống hiện đại

Cuối tháng ba, ngày Văn hóa Việt Nam, Festival tôn vinh di sản được tổ chức trong các ngày 27-28/3, tại Bắc Ninh.

Sự kiện sẽ diễn ra tại Festival “Về miền di sản - 2026” trong đó công bố sự kiện Unesco ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp; Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn - Kiếp Bạc được công nhận là Di sản văn hóa thế giới.

Tại các không gian văn hóa, người dân sẽ được thưởng thức những làn điệu dân ca, xem trình diễn nghề thủ công truyền thống, tham gia trò chơi dân gian và tìm hiểu về lịch sử của quê hương mình. Những sự kiện ấy không chỉ tạo nên không khí vui tươi mà còn nhắc nhở mỗi người về một điều quan trọng: di sản văn hóa dân gian sẽ không thể tồn tại lâu dài nếu chỉ được nhắc đến trong lễ hội, mà cần được gìn giữ trong đời sống hằng ngày.

Ảnh minh họa. Nguồn: internet

Di sản văn hóa dân gian là phần cốt lõi tạo nên bản sắc của dân tộc. Qua nhiều thế hệ, ông cha ta đã truyền lại những phong tục, tập quán, lễ hội, làn điệu dân ca, nghề truyền thống và những kinh nghiệm sống quý báu. Đó không chỉ là những hình thức sinh hoạt văn hóa đơn thuần, mà còn là kết tinh của trí tuệ, của tình cảm cộng đồng và của con người Việt Nam gắn bó với quê hương, với gia đình, với đất nước. Nhờ những giá trị đó, mỗi người có thể nhận ra mình thuộc về một truyền thống lâu đời, không bị hòa lẫn giữa dòng chảy nhanh của xã hội hiện đại.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của đời sống xã hội, nhiều giá trị văn hóa dân gian đang đứng trước nguy cơ bị lãng quên. Không ít nơi, những trò chơi từng gắn liền với tuổi thơ đã dần biến mất, nhiều làn điệu dân ca chỉ còn vang lên trong các chương trình biểu diễn, nhiều nghề truyền thống thiếu người kế tục. Sự tiện lợi của công nghệ và nhịp sống nhanh khiến con người dễ bị cuốn theo những điều mới mẻ mà quên đi những gì đã nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc qua bao thế hệ. Khi khoảng cách giữa thế hệ trẻ với truyền thống ngày càng lớn, việc giữ gìn di sản trở thành nhiệm vụ không thể chậm trễ.

Ảnh minh họa. Nguồn: internet

Chính vì vậy, các Festival văn hóa diễn ra vào cuối tháng ba, cùng với những hoạt động kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam, có ý nghĩa như một dịp để cộng đồng nhìn lại và khơi dậy niềm tự hào về bản sắc dân tộc. Di sản không phải là điều xa vời, mà là phần sống động của đời sống nếu được gìn giữ đúng cách.

Việc giữ gìn di sản văn hóa dân gian không thể chỉ trông chờ vào những ngày hội. Festival sẽ tạo được sự lan tỏa, sự tồn tại lâu dài trong ý thức của mỗi người ở đời sống thường ngày. Một lễ hội sẽ có ý nghĩa khi người tham gia hiểu được nguồn gốc và giá trị của nó; một làn điệu dân ca sẽ có thể sống lâu khi còn người muốn nghe và muốn hát; một nghề truyền thống được giữ lại khi có người tin rằng nó xứng đáng để tiếp tục. Mỗi người đều coi di sản là một phần của mình, thì di sản sẽ không bị lãng quên dù xã hội có thay đổi đến đâu.

Trong thời kỳ hội nhập, việc giữ gìn bản sắc văn hóa càng trở nên quan trọng. Chúng ta có thể học hỏi nhiều điều mới từ thế giới, nhưng không thể đánh mất những giá trị truyền thống đã có từ bao đời nay.

Một đất nước có thể phát triển về kinh tế, có thể thay đổi diện mạo từng ngày, nhưng chỉ thật sự bền vững khi vẫn giữ được nền tảng văn hóa. Di sản văn hóa dân gian chính là nền tảng, âm thầm nhưng vững chắc, giản dị nhưng sâu sắc.

Những ngày hội văn hóa cuối tháng ba rồi sẽ khép lại, nhưng điều còn lại phải là ý thức của mỗi người về trách nhiệm gìn giữ những gì cha ông đã để lại. Giữ gìn di sản không phải là giữ nguyên quá khứ, mà là làm cho những giá trị tốt đẹp của quá khứ tiếp tục có ý nghĩa trong hiện tại. Khi di sản sống trong từng việc nhỏ của đời sống, trong suy nghĩ và trong hành động của mỗi người, thì những Festival văn hóa sẽ không chỉ là những ngày vui, mà trở thành động lực để bản sắc dân tộc được gìn giữ và lan tỏa lâu dài.

Tác giả:Hữu Nguyễn