Giới hạn 15 nguyện vọng: Cần chiến lược đăng ký thông minh

Hoạt động trải nghiệm tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp tại Đại học Bách khoa Hà Nội năm 2025. Ảnh: Nam Trần

Thực chất và chiến lược

Khác với mọi năm, năm nay, thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng trên Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT (Hệ thống). Các ngành khác của bậc cao đẳng (trừ cao đẳng giáo dục mầm non) sẽ thực hiện theo quy chế tuyển sinh cao đẳng. Riêng các ngành đào tạo giáo viên, thí sinh đăng ký phải đặt những ngành này trong 5 nguyện vọng đầu tiên.

Lý giải về điểm mới này, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT), cho biết, theo dõi kết quả thí sinh trúng tuyển trong thời gian qua cho thấy, thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%; thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Số thí sinh xét tuyển ở các đợt bổ sung chiếm hơn 1,0%.

Tại Hội nghị Giáo dục đại học năm 2025, phần lớn các trường đại học đề xuất giới hạn nguyện vọng đăng ký từ 1 - 5 cho mỗi thí sinh. Qua phân tích số liệu và bảo đảm cơ hội học tập của học sinh, các chuyên gia cho rằng, quy định thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng là hợp lý. Điều chỉnh này góp phần tiết kiệm chi phí cho thí sinh, rút ngắn thời gian xét tuyển, đồng thời đòi hỏi phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, đặc biệt việc xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân.

Đối với các chương trình đào tạo giáo viên được Nhà nước hỗ trợ ngân sách đào tạo, thí sinh cần xác định rõ ràng mục tiêu nghề nghiệp thông qua việc đặt các nguyện vọng ưu tiên từ 1 - 5. Việc này cũng làm giảm áp lực cho các trường đại học sư phạm phải xác định chính xác số lượng sinh viên nhập học hưởng ngân sách và xác định vị trí công tác sau khi tốt nghiệp.

Bà Phạm Thanh Hà - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý đào tạo của Trường Đại học Ngoại thương, nhìn nhận, việc giới hạn số lượng nguyện vọng không nhằm làm khó thí sinh, mà giúp các em đăng ký có chiến lược và thực chất hơn. Khi giới hạn 15 nguyện vọng, thí sinh cần đầu tư thời gian, tìm hiểu kỹ ngành học, trường học, mức điểm các năm trước và đặc biệt đánh giá đúng năng lực của bản thân, thay vì đăng ký dàn trải như trước.

Bà Hà khuyên học sinh cần chia nguyện vọng của mình thành các nhóm rõ ràng: Phù hợp năng lực; an toàn; theo mong muốn cao hơn. Ngoài ra, thí sinh cần ưu tiên sắp xếp thứ tự theo đúng ngành và trường mình thực sự muốn theo học, vì Hệ thống xét tuyển hiện nay sẽ tự động chọn nguyện vọng cao nhất mà thí sinh đủ điều kiện. Vì vậy, việc giới hạn số lượng nguyện vọng không làm giảm cơ hội của thí sinh, mà giúp các em ra quyết định trưởng thành hơn cho tương lai của mình.

Thí sinh và phụ huynh tham gia Ngày hội tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp tại Đại học Bách khoa Hà Nội năm 2025. Ảnh: Nam Trần

Phân chia nguyện vọng thành ba nhóm

Với những điểm mới của Quy chế tuyển sinh trình độ đại học, tuyển sinh trình độ cao đẳng giáo dục mầm non năm 2026, ông Nguyễn Quang Trung – Phó Trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh Trường Đại học Thương mại, khuyên thí sinh nên chủ động tìm hiểu kỹ thông tin về ngành học và chương trình đào tạo ngay từ bây giờ, thay vì chờ đến khi có kết quả thi mới bắt đầu lựa chọn. Theo ông, trong quá trình đăng ký nguyện vọng, thí sinh nên phân chia nguyện vọng thành ba nhóm để tăng cơ hội trúng tuyển. Cụ thể:

Nhóm thứ nhất là nhóm nguyện vọng mong muốn nhất, khoảng 2 - 5 mã xét tuyển, có thể có mức điểm chuẩn cao hơn năng lực hiện tại nhưng phù hợp với sở thích và định hướng nghề nghiệp của thí sinh.

Nhóm thứ hai là nhóm nguyện vọng an toàn, trong đó điểm dự kiến của thí sinh tương đương hoặc cao hơn điểm chuẩn của các năm trước, giúp bảo đảm khả năng trúng tuyển cao. Nhóm thứ ba, là nhóm đặc biệt an toàn, khi điểm dự kiến của thí sinh cao hơn điểm chuẩn các năm trước khoảng 1,5 – 2,5 điểm, nhằm bảo đảm chắc chắn có ít nhất một cơ hội trúng tuyển.

Ông Trung cho rằng, việc tham khảo phổ điểm và điểm chuẩn của các năm gần đây sẽ giúp thí sinh có cơ sở đánh giá tương đối chính xác khả năng của mình. Từ đó, các em có thể lựa chọn nguyện vọng phù hợp, tránh đăng ký dàn trải hoặc thiếu tính toán. “Quan trọng nhất là mỗi nguyện vọng đăng ký phải thực sự phù hợp với năng lực và mong muốn của thí sinh. Khi có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, cơ hội trúng tuyển và lựa chọn đúng ngành học sẽ cao hơn”, ThS Nguyễn Quang Trung nhấn mạnh.

Thay vì không giới hạn số lượng nguyện vọng như trước, Quy chế tuyển sinh năm nay chỉ cho phép thí sinh đăng ký tối đa 15 nguyện vọng. PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhấn mạnh, quy định này phản ánh rõ định hướng trong công tác tuyển sinh: Đăng ký có trách nhiệm dựa trên cân nhắc về định hướng nghề nghiệp. Điều này khiến học sinh và gia đình đưa ra quyết định chín chắn hơn và hỗ trợ cho công tác lọc ảo của Hệ thống, cơ sở đào tạo được tốt hơn; đồng thời tiết kiệm nguồn lực cho mọi gia đình.

Trước đây, không giới hạn nguyện vọng, học sinh có thể bị phân tán, sắp xếp nguyện vọng thiếu trách nhiệm dẫn đến thiếu điểm tựa tâm lý. Thế nên có thí sinh đăng đến vài chục, thậm chí là 100 nguyện vọng. “Năm nay, Quy chế tuyển sinh giới hạn số nguyện vọng sẽ giúp thí sinh phải dụng tâm suy nghĩ, cân nhắc thiên hướng và năng lực bản thân trước chọn nghề”, PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh, đồng thời khuyến cáo, thí sinh nên lập danh sách nguyện vọng theo cấu trúc hợp lý, phân nhóm nguyện vọng theo thứ bậc chất lượng cơ sở giáo dục.

PGS.TS Trần Thành Nam lưu ý, học sinh cần tránh tâm lý “đăng ký cho đủ 15 nguyện vọng”. Bên cạnh giới hạn nguyện vọng, phụ huynh và thí sinh cần theo dõi sát thông tin chính thức về đề án tuyển sinh của các trường để hiểu rõ điều kiện từng phương thức, ngành đặc thù… Qua đó nhằm tránh những sai sót kỹ thuật đáng tiếc.

Minh Phong