Giáo viên có được thỉnh giảng ở nhiều trường và phân biệt trường công - tư?

Buổi họp mặt các giáo viên nghỉ hưu của Trường THPT Nguyễn Trãi (Tây Ninh). Ảnh: Trần Văn Tâm

Theo Điều 2 của Thông tư, "giáo viên thỉnh giảng" được hiểu là nhà giáo được mời giảng dạy các chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, dự bị đại học, hoặc các chương trình đào tạo nghề trình độ sơ cấp và trung cấp. 

Điểm mới nổi bật đáng chú ý nhất của Thông tư là siết chặt định mức dạy thêm giờ tại Điều 10. Cụ thể, khoản 1 quy định tổng số giờ thỉnh giảng trong một năm học không được vượt quá định mức giờ dạy và giờ làm thêm. 

Bên cạnh đó, khoản 2 nhấn mạnh giáo viên không được vượt quá khung giờ làm thêm theo Luật Lao động, đồng thời tại khoản 3 quy định hiệu trưởng căn cứ điều kiện thực tế để quyết định định mức giờ thỉnh giảng cụ thể trong hợp đồng nhưng không được vượt quá giới hạn quy định.

Tuy nhiên, thực tế triển khai lại phát sinh những băn khoăn rất lớn từ phía thầy cô giáo. Nhiều câu hỏi đặt ra là giáo viên có được đi dạy thỉnh giảng ở nhiều trường cùng lúc không, hoặc có phân biệt giữa trường công lập và trường tư thục không?

Thỉnh giảng ở trường tư có được tính vào định mức tiết dạy?

Theo Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT, giáo viên dạy thỉnh giảng tại cơ sở giáo dục công lập hay ngoài công lập đều được tính vào định mức giờ làm thêm. Về cơ sở pháp lý, khoản 3 Điều 2 Thông tư nêu rõ: "Cơ sở thỉnh giảng là cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân có ký kết hợp đồng thỉnh giảng với nhà giáo thỉnh giảng theo quy định tại Thông tư này".

Đối chiếu với Luật Giáo dục 2019, Điều 6 khẳng định: "Hệ thống giáo dục quốc dân là hệ thống giáo dục mở, liên thông gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên".

Và, tại điểm b khoản 1 Điều 47, Luật quy định hệ thống giáo dục quốc dân bao gồm các loại hình: trường công lập, trường dân lập và trường tư thục; trong đó "Trường tư thục do nhà đầu tư trong nước hoặc nhà đầu tư nước ngoài đầu tư và bảo đảm điều kiện hoạt động". Như vậy, trường tư thục nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, nghĩa là dạy thỉnh giảng ở trường tư hay công lập cũng tuân theo quy định trong Thông tư.

Về số trường thỉnh giảng, Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT không khống chế số lượng cơ sở mà giáo viên đi dạy thỉnh giảng. Giáo viên đã nghỉ hưu chỉ được ký hợp đồng toàn thời gian với 01 trường duy nhất, còn giáo viên cơ hữu thì có thể thỉnh giảng tại nhiều trường cùng lúc, miễn là đáp ứng đầy đủ các điều kiện ràng buộc kèm theo.

Ba điều kiện bắt buộc nếu giáo viên muốn đi thỉnh giảng

Tuy Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT không có giới hạn số trường giáo viên đi dạy thỉnh giảng nhưng để được đi dạy thỉnh giảng thì giáo viên phải đảm bảo ba điều kiện sau cốt lõi sau:

Thứ nhất, tổng giờ dạy không được vượt quá định mức quy định tại khoản 1 và khoản 2 của Điều 10. Hiện nay, định mức giờ dạy chuẩn trong năm học của giáo viên tiểu học là 851 tiết (23 tiết/tuần), trung học cơ sở là 703 tiết (19 tiết/tuần) và trung học phổ thông là 629 tiết (17 tiết/tuần).

Điều 107 Bộ luật Lao động 2019 và các quy định dạy thêm giờ của ngành thì tổng số giờ làm thêm tối đa của giáo viên không quá 200 tiết/năm. Việc khống chế định mức này nhằm giúp giáo viên có thời gian tái tạo sức lao động, bảo đảm sức khỏe và có đủ thời gian đầu tư cho từng bài giảng.

Thứ hai, giáo viên đi dạy thỉnh giảng phải có sự đồng ý của hiệu trưởng trường đang công tác. Căn cứ điểm đ khoản 2 Điều 8, nếu giáo viên sử dụng thời gian làm việc tại trường gốc để đi thỉnh giảng thì bắt buộc "phải được sự đồng ý bằng văn bản của người đứng đầu" trường đó. Đó là điều kiện tiên quyết. Hiểu cơ bản, dù dạy thỉnh giảng ở trường công hay tư, thì hiệu trưởng phải đồng ý bằng văn bản. Đây là cơ chế giúp nhà trường quản lý nhân sự và đảm bảo công việc chung.

Thứ ba, giáo viên phải hoàn thành tốt nhiệm vụ mới được đi dạy thỉnh giảng. Điểm b khoản 2 Điều 8 đặt ra nguyên tắc thực hiện hoạt động thỉnh giảng là "Không làm ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng giảng dạy và nhiệm vụ chuyên môn tại cơ quan, đơn vị". 

Đồng thời, điểm đ khoản 3 Điều 12 quy định nhà giáo đi thỉnh giảng phải "Chịu trách nhiệm bồi hoàn chi phí, bồi thường thiệt hại và các trách nhiệm pháp lý liên quan theo quy định của pháp luật và thỏa thuận trong hợp đồng nếu xảy ra sai sót chuyên môn gây hậu quả nghiêm trọng, hay đơn phương chấm dứt hợp đồng trái quy định của pháp luật hoặc làm ảnh hưởng đến kế hoạch, chất lượng đào tạo". 

Vì thế, trước khi ký hợp đồng thỉnh giảng, giáo viên cần phải xem xét đến nhiều yếu tố như số tiết dạy tại đơn vị công tác, sức khỏe và được sự đồng ý của hiệu trưởng.

Tóm lại, Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT đã mở ra cơ chế thỉnh giảng rất linh hoạt về số lượng trường và loại hình trường công - tư, đồng thời siết chặt quản lý định mức dạy thêm giờ. Có thể nói, những quy định về nhà giáo thỉnh giảng trong Thông tư mới này vừa ràng buộc chất lượng tại đơn vị đang công tác vừa mở ra cơ hội cho giáo viên trẻ nâng cao chuyên môn và cải thiện thu nhập để nâng cao đời sống.

Trần Văn Tâm