Từ 1/9, trường học được ký hợp đồng toàn thời gian với giáo viên nghỉ hưu

Trong bối cảnh ngành giáo dục đang hướng tới nâng cao chất lượng đội ngũ và phát huy nguồn lực trí tuệ, kinh nghiệm của các nhà giáo, Thông tư số 59 đã bổ sung nhiều quy định mới mang tính đột phá.

Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên cơ chế ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu được quy định rõ ràng, cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thỉnh giảng trong các cơ sở giáo dục.

Ảnh minh họa

Thông tư số 59 có hiệu lực từ ngày 01/9/2026, thay thế các quy định tại Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT và Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT, nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học; đồng thời tạo hành lang pháp lý thống nhất để các cơ sở giáo dục sử dụng hiệu quả đội ngũ nhà giáo giàu kinh nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

Phát huy nguồn lực nhà giáo sau nghỉ hưu

Nếu các quy định trước đây chỉ điều chỉnh hoạt động thỉnh giảng thì Thông tư mới bổ sung cơ chế cho phép cơ sở giáo dục ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Thông tư quy định rõ nguyên tắc ký kết hợp đồng, điều kiện của nhà giáo, thời giờ làm việc, tiền lương, phụ cấp, quyền, trách nhiệm của nhà giáo và trách nhiệm của cơ sở giáo dục khi sử dụng đội ngũ này. Thông tư cũng nhấn mạnh, việc sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu phải bảo đảm không ảnh hưởng đến chiến lược phát triển đội ngũ kế cận, không thay thế đội ngũ nhà giáo cơ hữu và tuân thủ quy định của pháp luật lao động.

Quy định này góp phần tận dụng nguồn nhân lực chất lượng cao đã nghỉ hưu, nhất là các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên giàu kinh nghiệm; đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để các cơ sở giáo dục sử dụng đội ngũ nhà giáo sau khi nghỉ hưu trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và nâng cao chất lượng đào tạo.

Tạo hành lang pháp lý cho nhà giáo thỉnh giảng

So với các Thông tư trước đây, Thông tư mới không chỉ kế thừa các quy định còn phù hợp mà còn mở rộng phạm vi điều chỉnh và hoàn thiện toàn diện cơ chế quản lý hoạt động thỉnh giảng.

Thông tư mới đưa ra khái niệm thống nhất về nhà giáo thỉnh giảng, cơ sở thỉnh giảng và hợp đồng thỉnh giảng; xác định rõ hoạt động thỉnh giảng không chỉ giảng dạy môn học mà còn có thể tham gia hướng dẫn thực hành, nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, hướng dẫn khóa luận, luận văn, luận án và các hoạt động chuyên môn khác theo quy định.

Thông tư cũng quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn, điều kiện, định mức giờ thỉnh giảng, quyền và trách nhiệm của nhà giáo thỉnh giảng cũng như của cơ sở giáo dục, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho việc sử dụng đội ngũ này.

Thông tư cũng phân định rõ việc áp dụng hợp đồng lao động và hợp đồng dịch vụ tùy theo tính chất của hoạt động thỉnh giảng. Quy định mới khắc phục những bất cập trước đây khi các văn bản cũ chưa phân định rõ bản chất pháp lý của hoạt động thỉnh giảng, giúp việc áp dụng pháp luật thống nhất hơn.

Đổi mới thỉnh giảng, nâng chuẩn đào tạo

Thông tư mới bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của cơ sở giáo dục và nhà giáo.

Cơ sở giáo dục phải xây dựng kế hoạch sử dụng nhà giáo thỉnh giảng, công khai danh sách nhà giáo thỉnh giảng trên trang thông tin điện tử (trừ một số trường hợp đặc thù), đánh giá định kỳ chất lượng giảng dạy, lấy ý kiến phản hồi của người học và sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ tiếp tục hoặc chấm dứt hợp đồng.

Đối với nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, cơ sở giáo dục phải công khai danh sách, chức danh theo vị trí việc làm và chịu trách nhiệm bảo đảm tỉ lệ sử dụng đội ngũ này theo quy định về kiểm định chất lượng và quy mô đào tạo.

Thông tư nêu rõ, các cơ sở giáo dục được sử dụng đội ngũ nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu để nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Kết quả công tác của đội ngũ này là cơ sở để xác định năng lực đào tạo, quy mô tuyển sinh và kiểm định chất lượng theo quy định của pháp luật về giáo dục. Việc sử dụng đội ngũ nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu không thay thế các điều kiện bắt buộc về nhà giáo cơ hữu theo quy định của pháp luật có liên quan. Quy định mới phù hợp với cách tiếp cận quản trị chất lượng đội ngũ nhà giáo trong bối cảnh mới.

Với những quy định mới, Thông tư số 59 không chỉ mở rộng cơ hội để các nhà giáo giàu kinh nghiệm tiếp tục đóng góp cho sự nghiệp giáo dục, mà còn đặt ra cơ chế quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm việc sử dụng hiệu quả nguồn lực này, hài hòa giữa yêu cầu phát triển chất lượng đào tạo và chiến lược xây dựng đội ngũ nhà giáo kế cận.

Trúc Chi (t/h)