Giảm thuế nhập khẩu ưu đãi xăng dầu về 0% để ứng phó rủi ro nguồn cung

Thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi giảm về 0% đến 30/4/2026

Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã ảnh hưởng trực tiếp đến huyết mạch vận tải dầu khí toàn cầu. Tâm điểm của sự lo ngại đổ dồn về eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển chiến lược chiếm khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày - bị Iran phong tỏa đã khiến nguồn cung từ các quốc gia Trung Đông như Iran, Iraq, Saudi Arabia, Kuwait, UAE... tới các nhà máy lọc dầu châu Á bị gián đoạn. Hệ quả là nhiều nhà máy lọc dầu phải cắt giảm công suất, hạn chế xuất khẩu, đẩy giá xăng dầu tăng phi mã và có nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Bộ Tài chính đề xuất mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi về 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu xăng dầu, áp dụng đến hết 30/4/2026. Ảnh: Đan Thanh

Tại Việt Nam, các nhà máy lọc dầu trong nước đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt dầu thô đầu vào, gây khó khăn cho việc thực hiện các hợp đồng giao hàng hiện hữu. Bộ Tài chính nhận định, nếu tình trạng chiến tranh và phong tỏa kéo dài, trong khi nhập khẩu thay thế vừa khan hiếm vừa bị đội giá kép, Việt Nam sẽ gặp bất lợi lớn trên cả hai phương diện: bảo đảm nguồn cung xăng, dầu và bình ổn giá cả.

Hiện nay, dù phần lớn xăng dầu nhập khẩu từ ASEAN và Hàn Quốc đã hưởng thuế suất 0% theo các hiệp định thương mại tự do (FTA), nhưng điều kiện bắt buộc là phải có giấy chứng nhận xuất xứ (C/O). Trong bối cảnh nguồn hàng có C/O tại các kho dự trữ này không còn nhiều, việc thiết lập mặt bằng thuế suất nhập khẩu ưu đãi ở mức 0% là cần thiết để doanh nghiệp có thể linh hoạt mua hàng từ các nguồn không có C/O, kịp thời bù đắp lượng thiếu hụt.

Trước tình hình này, ngày 9/3, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72/2026/NĐ-CP sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng nhằm giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nhập khẩu, góp phần ổn định nguồn cung xăng dầu trong nước.

Cụ thể, giảm thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì (các mã HS 2710.12.21 - Chưa pha chế); 2710.12.22 - Pha chế với ethanol; 2710.12.24 - Chưa pha chế; 2710.12.25 - Pha chế với ethanol) và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate (mã HS 2710.12.80).

Thuế nhập khẩu ưu đãi cũng được giảm từ 7% xuống 0% đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay và kerosine.

Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate, p-xylen được giảm thuế từ 3% xuống 0%, còn hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.

Nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày ký ban hành đến hết ngày 30/4/2026 và làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 1.024 tỷ đồng, theo đánh giá của Bộ Tài chính.

Đánh giá cao phản ứng kịp thời của Chính phủ và các cơ quan liên quan, PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, tán thành với việc giảm thuế nhằm kéo giảm giá vốn nhập khẩu, từ đó giảm áp lực lên giá xăng dầu bán lẻ.

Bên cạnh đó, ông lưu ý về việc cần cân nhắc tính hệ thống của các loại thuế phí. “Ngoài thuế nhập khẩu, các loại thuế khác có cần giảm thêm không? Đây là bài toán khó, phải tính toán kỹ lưỡng các tác động lan tỏa để không gây xáo trộn hệ thống thuế nói chung”. Ngoài ra, cần giám sát chặt chẽ để bảo đảm lợi ích từ việc giảm thuế thực sự được chuyển hóa vào giá bán lẻ đến tay người tiêu dùng và doanh nghiệp sản xuất, tránh lợi nhuận chỉ nằm lại ở các đơn vị trung gian.

Cần sự đồng hành của người dân và doanh nghiệp

Trong khi chính sách thuế đang được khẩn trương điều chỉnh, năng lực sản xuất nội địa vẫn đóng vai trò là "xương sống" cho an ninh năng lượng. Bộ Công Thương cho biết, sản lượng khai thác dầu thô theo báo cáo của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) hiện đạt khoảng 180.000 thùng/ngày. Trong đó, khoảng 150.000 thùng/ngày được cung cấp cho Nhà máy Lọc dầu Dung Quất.

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đang thể hiện vai trò chủ lực khi duy trì vận hành ổn định với công suất 118% và cam kết có thể duy trì công suất cao này ít nhất đến hết tháng 4/2026, bảo đảm cung ứng cho các thương nhân đầu mối theo hợp đồng đã ký kết. Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn cũng đang hoạt động ổn định với nguồn nguyên liệu bảo đảm cho kế hoạch sản xuất trong thời gian tới.

Như vậy, về mặt cung ứng nội địa, hai nhà máy này vẫn đang vận hành bình thường, bảo đảm nguồn hàng cho thị trường đến hết tháng 3/2026. Tuy nhiên, Bộ Công Thương cũng thẳng thắn nhìn nhận, nếu chiến sự tại Trung Đông kéo dài sang tháng 4, thị trường có thể đối mặt với nhiều khó khăn hơn. Trước tình hình đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cùng Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan đang khẩn trương chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất và nhập khẩu xăng dầu, nhằm bảo đảm đủ nguồn cung cho thị trường trong các tháng tiếp theo.

Bộ Công Thương cũng khuyến nghị người dân chủ động thực hành tiết kiệm năng lượng, ưu tiên sử dụng phương tiện giao thông công cộng, xe điện và các loại nhiên liệu sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào xăng khoáng; tránh hoang mang hoặc tích trữ xăng dầu không cần thiết, qua đó góp phần ổn định thị trường và bảo đảm nguồn cung cho nhu cầu thiết yếu của nền kinh tế.

Đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, Bộ yêu cầu cần nâng cao văn hóa kinh doanh, không găm hàng, không bán cầm chừng chờ giá tăng, chủ động duy trì nguồn cung cho hệ thống phân phối, qua đó góp phần giữ ổn định thị trường và bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh của nền kinh tế.

Đan Thanh