Ngành du lịch bắt đầu chịu tác động vì giá xăng dầu

Khách từ thị trường Trung Đông, tiêu biểu là Dubai, được đánh giá có mức chi tiêu cao. Ảnh: @camillahamid.

Ngành du lịch toàn cầu bước vào năm 2026 với tâm thế khá lạc quan sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ hậu đại dịch Covid-19. Nhu cầu đi lại quốc tế duy trì ở mức cao, nhiều thị trường tiếp tục kỳ vọng vào một năm tăng trưởng vượt trội. Tuy nhiên, căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang khiến niềm tin này lung lay.

Về bản chất, du lịch là ngành nhạy cảm với biến động giá năng lượng. Khi dầu thô leo thang, tác động thường không dừng ở thị trường hàng hóa, có thể lan nhanh sang toàn bộ chuỗi dịch vụ du lịch, từ vận chuyển, lưu trú đến chi tiêu tại điểm đến.

Hàng không là ngành chịu phản ứng sớm nhất, bởi nhiên liệu luôn là một trong những khoản chi lớn nhất của các hãng bay. Giá vé trên một số đường bay quốc tế đã bắt đầu nhích lên, nhất là các chặng dài giữa châu Á và châu Âu, khi một phần không phận bị hạn chế và các hãng phải điều chỉnh đường bay. Trong khi đó, với du lịch, giá vé tăng sẽ kéo chi phí cả chuyến đi lên, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của du khách, theo The Traveler.

Các sân bay ở Trung Đông vẫn đóng cửa khiến hàng không toàn cầu bị ảnh hưởng dây chuyền. Ảnh: Sky News.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn chưa thực sự dễ thở, giá vé máy bay tăng thường là tín hiệu đầu tiên khiến người dân cân nhắc lại kế hoạch nghỉ dưỡng. Những chuyến đi xa, chi tiêu lớn hoặc cần đặt trước nhiều tháng sẽ dễ bị trì hoãn hơn. Du khách có xu hướng rút ngắn thời gian lưu trú, chuyển sang điểm đến gần hơn hoặc giảm ngân sách dành cho khách sạn, mua sắm và trải nghiệm. Đồng nghĩa với việc ngành du lịch không chỉ đối mặt với nguy cơ ít khách hơn, mà còn phải chuẩn bị cho khả năng mức chi tiêu trên mỗi du khách giảm xuống.

Tác động này đặc biệt rõ với các thị trường sống dựa vào khách đường dài. Những điểm đến phụ thuộc vào dòng khách liên lục địa thường cần vé máy bay ở mức hợp lý để giữ sức hút. Khi chi phí di chuyển tăng lên, lợi thế cạnh tranh của họ cũng suy giảm. Một kỳ nghỉ vốn được xem là “đáng tiền” có thể trở nên đắt đỏ hơn chỉ trong thời gian ngắn, khiến du khách chuyển hướng sang những lựa chọn gần nhà hoặc ít tốn kém hơn.

Trung Đông chắc chắn sẽ là khu vực cảm nhận sức ép sớm nhất, do vừa chịu ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột, vừa đứng ở vị trí then chốt của mạng bay quốc tế. Nhưng ảnh hưởng sẽ không dừng ở đó. Các thị trường châu Á, châu Âu hay những điểm đến phụ thuộc nhiều vào khách trung chuyển qua vùng Vịnh cũng có thể bị kéo vào vòng xoáy này. Khi hành trình trở nên đắt đỏ, khó đoán và kém thuận tiện hơn, nhu cầu du lịch quốc tế khó tránh khỏi sự chững lại.

Hành khách trình báo với bộ phận chăm sóc khách hàng của Qatar Airways tại sân bay quốc tế I Gusti Ngurah Rai sau khi các chuyến bay đến Doha, Dubai và Abu Dhabi bị hủy bỏ, ngày 1/3. Ảnh: Reuters.

Một rủi ro khác với ngành du lịch là tâm lý thị trường. Du lịch vốn phụ thuộc nhiều vào cảm giác an tâm và khả năng dự trù chi phí. Khi giá dầu biến động mạnh, giá vé máy bay khó ổn định, các doanh nghiệp du lịch cũng khó xây dựng sản phẩm với mức giá dài hơi. Các công ty lữ hành có thể buộc phải điều chỉnh giá tour, còn du khách lại ngại chốt kế hoạch sớm vì sợ chi phí phát sinh. Sự do dự này, nếu kéo dài, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ đặt chỗ và dòng tiền của toàn ngành.

Ngoài ra, áp lực giá năng lượng còn có thể lan sang các mắt xích khác của du lịch. Chi phí vận chuyển hàng hóa tăng sẽ tác động đến hoạt động khách sạn, nhà hàng, dịch vụ điểm đến. Từ thực phẩm, đồ dùng vận hành đến chi phí logistics, mọi thứ đều có thể đắt lên. Khi đó, doanh nghiệp du lịch đứng trước lựa chọn: hoặc chấp nhận biên lợi nhuận mỏng hơn, hoặc tăng giá dịch vụ và đối mặt nguy cơ mất khách.

Dù vậy, thị trường hiện chưa rơi vào trạng thái bi quan. Nhiều ý kiến tại ITB Berlin 2026 cho rằng nhu cầu du lịch toàn cầu vẫn còn sức bật nhất định sau giai đoạn dài bị dồn nén. Người dân vẫn muốn đi, các điểm đến vẫn còn dư địa hút khách và ngành du lịch chưa mất động lực tăng trưởng. Vấn đề nằm ở chỗ chi phí đang trở thành biến số lớn hơn trước, khiến quá trình phục hồi không còn dễ dàng như kỳ vọng đầu năm.

Nếu giá dầu sớm hạ nhiệt, tác động đối với du lịch có thể dừng ở mức gây sức ép ngắn hạn. Nhưng nếu xung đột kéo dài và giá năng lượng tiếp tục neo cao, năm 2026 nhiều khả năng sẽ là một năm mà ngành du lịch phải tăng trưởng trong tâm thế dè dặt hơn.

Quỳnh Trang