Giảm giấy tờ, rút ngắn thủ tục đăng ký doanh nghiệp

Tháo gỡ bất cập trong đăng ký kinh doanh

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp nhằm tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi pháp luật và tiếp tục cải cách thủ tục hành chính.

Theo dự thảo Tờ trình, một trong những nội dung sửa đổi là hoàn thiện quy định về phân định thẩm quyền đăng ký hộ kinh doanh tại cấp xã. Quy định này nhằm xử lý bất cập tại một số địa phương, nhất là vùng sâu, vùng xa, nơi không thành lập phòng chuyên môn thực hiện chức năng đăng ký hộ kinh doanh nên chưa đáp ứng yêu cầu về tổ chức cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã theo quy định hiện hành.

Cắt giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Ảnh: Vũ Quang

Dự thảo cũng bổ sung quy định về hồ sơ đăng ký doanh nghiệp đối với các trường hợp mới phát sinh trong thực tế nhưng chưa được pháp luật điều chỉnh, gồm thay đổi thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên khi thành viên dùng phần vốn góp để góp vốn vào tổ chức kinh tế khác và thay đổi cổ đông công ty cổ phần do tặng, cho cổ phần.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đề xuất làm rõ nghĩa vụ đăng ký, thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp của các doanh nghiệp đang tạm ngừng kinh doanh; đồng thời bổ sung quy định về cung cấp thông tin cổ đông của công ty cổ phần không niêm yết và chưa đăng ký giao dịch chứng khoán tại thời điểm giải thể, đáp ứng yêu cầu về minh bạch thông tin theo các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin phục vụ mục đích thuế.

Ngoài ra, dự thảo tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, trong đó tập trung rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ đăng ký doanh nghiệp và đăng ký hộ kinh doanh. Cụ thể, về đăng ký doanh nghiệp sẽ cắt giảm thời gian xử lý từ 3 ngày làm việc xuống 2 ngày làm việc đối với các thủ tục: dừng thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp; đăng ký thay đổi nội dung đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp; hiệu đính thông tin đăng ký doanh nghiệp. Về đăng ký hộ kinh doanh, cắt giảm thời gian xử lý từ 3 ngày làm việc xuống 2 ngày làm việc đối với các thủ tục: dừng thực hiện thủ tục đăng ký; bổ sung, hiệu đính thông tin đăng ký.

Bên cạnh đó, dự thảo phân định rõ thẩm quyền giải quyết thủ tục đăng ký doanh nghiệp cho cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh và đăng ký hộ kinh doanh cho cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã.

Khai thác dữ liệu để giảm giấy tờ cho doanh nghiệp

Theo đó, dự thảo Nghị định bổ sung nguyên tắc cơ quan đăng ký kinh doanh khai thác, sử dụng thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia để thay thế bản sao một số giấy tờ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp khi giải quyết thủ tục đăng ký doanh nghiệp. Trường hợp không khai thác được dữ liệu hoặc thông tin chưa đầy đủ, không chính xác, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ yêu cầu cá nhân, tổ chức bổ sung hồ sơ và thực hiện cập nhật, điều chỉnh dữ liệu theo quy định.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá đây là quy định phù hợp, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính khi cơ quan đăng ký kinh doanh không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại những giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu.

Tuy nhiên, VCCI cho rằng quy định dự phòng đối với trường hợp không khai thác được dữ liệu vẫn chưa đủ rõ ràng và chưa thực sự tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Theo dự thảo, doanh nghiệp vẫn phải bổ sung hồ sơ nếu cơ quan đăng ký kinh doanh không thể khai thác thông tin hoặc dữ liệu chưa đầy đủ, chính xác.

VCCI nhấn mạnh việc xây dựng, kết nối và làm sạch cơ sở dữ liệu là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, dự thảo chưa quy định lộ trình hoàn thiện và khai thác các cơ sở dữ liệu này, khiến doanh nghiệp không biết đến thời điểm nào mới được miễn nộp các giấy tờ mà cơ quan đăng ký kinh doanh có thể tự khai thác. Trên thực tế, điều này có thể khiến doanh nghiệp vẫn phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ như hiện nay, làm giảm ý nghĩa của quy định cải cách.

Để bảo đảm tính minh bạch và khả thi, VCCI đề nghị rà soát, xác định rõ những thông tin đã có thể khai thác ngay từ cơ sở dữ liệu quốc gia và không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại. Đối với những dữ liệu chưa thể kết nối, cần quy định thời hạn hoàn thành hoặc công khai danh mục thông tin mà cơ quan đăng ký kinh doanh đã có thể khai thác, để doanh nghiệp chủ động thực hiện thủ tục.

Bên cạnh đó, nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, VCCI đề nghị sửa đổi quy định về ủy quyền thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp theo hướng không yêu cầu người ủy quyền phải trực tiếp thực hiện xác thực điện tử trên hệ thống. Trường hợp doanh nghiệp đã sử dụng chữ ký số chuyên dùng, VCCI cho rằng không cần thực hiện thêm bước xác thực điện tử. Thay vào đó, chỉ nên yêu cầu người được ủy quyền thực hiện xác thực điện tử khi nộp hồ sơ.

Vũ Quang