[interactive] Saigonbank: Đệm vốn dày và bài toán đánh thức lợi nhuận

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Ngân hàng TMCO Sài Gòn Công Thương (Saigonbank/SGB) bước vào năm 2026 với một hồ sơ tài chính khá đặc biệt trong bức tranh 27 ngân hàng: hệ số an toàn vốn cao, thanh khoản không căng, quy mô nhỏ và tốc độ tăng trưởng chậm. Nhưng phía sau lớp phòng thủ đó là một câu hỏi lớn: ngân hàng sẽ chuyển sự an toàn thành lợi nhuận bằng cách nào?

Saigonbank không thiếu sự an toàn. Điều ngân hàng còn thiếu là một động cơ lợi nhuận đủ mạnh để biến bộ đệm vốn dày thành hiệu quả sinh lời.

Một nhà băng phòng thủ trong hệ thống ngân hàng

Trong số các ngân hàng thương mại niêm yết, Saigonbank là một trường hợp có màu sắc riêng: không tăng trưởng nóng, không kể câu chuyện số hóa hào nhoáng, cũng không đặt trọng tâm vào mở rộng quy mô bằng mọi giá.

Ngân hàng này vận hành với một hồ sơ khá phòng thủ. Năm 2025, Saigonbank cho biết tỷ lệ an toàn vốn CAR đạt 15,55%, tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở 2,27%, lợi nhuận trước thuế đạt 151 tỷ đồng, tăng 52% so với năm trước.

Báo cáo thường niên cũng nhấn mạnh các chỉ số an toàn hoạt động được duy trì ở mức cao, trong khi tín dụng tăng trưởng có chọn lọc, tập trung vào sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và tín dụng xanh.

Nhưng sự an toàn đó đi kèm với một điểm nghẽn dễ thấy: quy mô nhỏ và lợi nhuận mỏng. Cuối năm 2025, tổng tài sản Saigonbank đạt 35.377 tỷ đồng, vốn huy động 30.509 tỷ đồng, dư nợ tín dụng 22.323 tỷ đồng. Đây là quy mô khá khiêm tốn nếu đặt cạnh phần lớn ngân hàng niêm yết.

Ở một ngành mà hiệu quả vốn, CASA, NIM và quy mô khách hàng ngày càng quyết định vị thế cạnh tranh, Saigonbank đang đứng trước một câu hỏi cũ nhưng ngày càng cấp thiết hơn: ngân hàng sẽ tăng lợi nhuận bằng cách nào nếu không mở rộng bảng cân đối thật mạnh?

Saigonbank: Quy mô tăng chậm, lợi nhuận đặt mục tiêu bứt mạnh

Tổng tài sản, vốn huy động và dư nợ tín dụng tăng nhẹ, trong khi lợi nhuận trước thuế kế hoạch 2026 tăng hơn gấp đôi; đơn vị: tỷ đồng.

Nguồn: Báo cáo thường niên 2025 và kế hoạch kinh doanh 2026 của Saigonbank; số 2024 suy ngược từ tốc độ tăng/giảm công bố.

Lợi nhuận 2025 tăng, nhưng chưa tạo mặt bằng mới

Năm 2025 là một năm tốt hơn đối với Saigonbank, nhưng chưa đủ để gọi là một bước ngoặt lớn về hiệu quả sinh lời.

Thu nhập lãi thuần năm 2025 đạt 714,9 tỷ đồng, chỉ nhích nhẹ so với 704,3 tỷ đồng năm 2024. Lãi thuần dịch vụ tăng từ 33,5 tỷ đồng lên 37,6 tỷ đồng; lãi thuần ngoại hối gần như đi ngang quanh 19,4 tỷ đồng. Điểm đóng góp lớn hơn đến từ lãi thuần hoạt động khác, tăng từ 143,9 tỷ đồng lên 205,1 tỷ đồng.

Ở tầng sâu hơn, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng rủi ro tín dụng đạt 299,9 tỷ đồng, tăng không quá mạnh so với 270,5 tỷ đồng năm trước. Trong khi đó, chi phí dự phòng giảm từ 171,1 tỷ đồng xuống 149,3 tỷ đồng, giúp lợi nhuận trước thuế tăng từ 99,3 tỷ đồng lên 150,7 tỷ đồng.

Điều này cho thấy lợi nhuận 2025 của Saigonbank tăng nhờ nhiều hơn một yếu tố: thu nhập lõi nhích lên, thu nhập khác cải thiện và chi phí dự phòng giảm. Nhưng chưa có dấu hiệu rõ rằng ngân hàng đã tạo được một động cơ lợi nhuận mới dựa trên tăng trưởng tín dụng, CASA, thu phí hay biên lãi vượt trội.

Nói cách khác, Saigonbank có một năm phục hồi lợi nhuận, nhưng nền lợi nhuận vẫn mỏng.

Saigonbank đặt mục tiêu 2026: lợi nhuận phải tăng hơn gấp đôi, trong khi quy mô tài sản và huy động chỉ nhích nhẹ.

Quý I/2026: lợi nhuận giảm, PPOP yếu đi

Bước sang quý I/2026, bức tranh lợi nhuận của Saigonbank có phần thận trọng hơn.

Thu nhập lãi thuần giảm từ 217,9 tỷ đồng cùng kỳ xuống 209,9 tỷ đồng. Lãi thuần dịch vụ giảm từ 9,2 tỷ đồng xuống 7,4 tỷ đồng. Lãi thuần ngoại hối giảm từ 4,5 tỷ đồng còn 3,2 tỷ đồng. Đáng chú ý, lãi thuần hoạt động khác giảm mạnh từ 109,1 tỷ đồng xuống 65,9 tỷ đồng. PPOP (lợi nhuận hoạt động trước trích lập dự phòng) quý I/2026 của SGB còn 112,9 tỷ đồng, giảm mạnh so với 164,3 tỷ đồng cùng kỳ.

Lợi nhuận trước thuế quý I/2026 đạt 88,2 tỷ đồng, thấp hơn mức 98,2 tỷ đồng quý I/2025. Mức giảm lợi nhuận không quá sâu chủ yếu nhờ chi phí dự phòng rủi ro tín dụng giảm từ 66,2 tỷ đồng xuống 24,7 tỷ đồng.

Đây là chi tiết rất quan trọng. Nếu chi phí dự phòng không giảm mạnh, lợi nhuận quý I/2026 của Saigonbank sẽ chịu áp lực lớn hơn nhiều. Vì vậy, chất lượng lợi nhuận quý đầu năm chưa thật sự vững: nguồn thu vận hành suy yếu, trong khi lợi nhuận được “đỡ” bởi chi phí rủi ro thấp hơn.

Saigonbank quý I/2026: lợi nhuận giảm vì động lực thu nhập yếu đi

Thu nhập lãi thuần, dịch vụ, ngoại hối và hoạt động khác đều giảm; lợi nhuận được hỗ trợ bởi chi phí dự phòng thấp hơn, đơn vị: tỷ đồng.

Nguồn: BCTC quý I/2026 của 27 ngân hang niêm yết; đơn vị: tỷ đồng.

Bảng cân đối đi ngang, nhưng cấu trúc nguồn vốn đổi khác

Tổng tài sản cuối quý I/2026 của Saigonbank đạt 35.504 tỷ đồng, tăng nhẹ so với 35.377 tỷ đồng cuối năm 2025. Cho vay khách hàng gộp đạt 22.106 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cuối năm trước.

Điểm đáng chú ý hơn nằm ở nguồn vốn. Tiền gửi khách hàng giảm từ 26.327 tỷ đồng xuống 25.349 tỷ đồng, trong khi tiền gửi và vay các tổ chức tín dụng khác tăng từ 4.182 tỷ đồng lên 5.266 tỷ đồng. Ở phía tài sản, tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác cũng tăng từ 7.791 tỷ đồng lên 8.437 tỷ đồng.

Diễn biến này cho thấy Saigonbank chưa bước vào pha mở rộng bảng cân đối trong quý đầu năm. Thay vào đó, ngân hàng đang vận hành với quy mô gần như đi ngang nhưng có sự dịch chuyển trong cấu trúc nguồn vốn, khi tiền gửi khách hàng giảm và kênh liên ngân hàng tăng lên.

Điều này không nhất thiết phản ánh trạng thái căng thẳng thanh khoản, bởi Saigonbank vẫn có bộ đệm vốn và khả năng chi trả tương đối an toàn. Nhưng nó cho thấy bài toán huy động khách hàng, đặc biệt là tiền gửi giá rẻ, vẫn là điểm then chốt nếu ngân hàng muốn cải thiện NIM và lợi nhuận.

Saigonbank quý I/2026: tài sản đi ngang, nguồn vốn đổi khác

Tổng tài sản và cho vay khách hàng gần như đi ngang, nhưng tiền gửi khách hàng giảm trong khi tiền gửi/vay TCTD khác tăng.

Nguồn: BCTC quý I/2026 của Saigonbank; đơn vị: tỷ đồng.

“Cái bóng” ngoại bảng lớn hơn nợ xấu nội bảng

Nếu chỉ nhìn tỷ lệ nợ xấu nội bảng, Saigonbank không phải ngân hàng rủi ro cao nhất. Tuy nhiên, khi nhìn rộng hơn sang các khoản ngoại bảng, câu chuyện trở nên nặng hơn.

SGB có tỷ lệ nợ xấu NPL khoảng 3,52%, bao phủ nợ xấu khoảng 29,3% tại thời điểm dữ liệu quý I/2026; trong khi mức tham chiếu nhóm ngân hàng là NPL khoảng 1,99% và LLR khoảng 79,8%.

Quan trọng hơn, báo cáo tài chính cho thấy nợ khó đòi đã xử lý ngoại bảng của Saigonbank ở mức 6.312 tỷ đồng cuối năm 2025 và tăng lên 6.362 tỷ đồng cuối quý I/2026. Lãi cho vay và phí phải thu chưa thu được cũng tăng từ 1.136 tỷ đồng lên 1.173 tỷ đồng.

So với cho vay khách hàng gộp khoảng 22.106 tỷ đồng, nợ khó đòi đã xử lý ngoại bảng tương đương gần 29%. Đây là tỷ lệ rất lớn, cho thấy ngân hàng vẫn đang mang theo một phần di sản tín dụng đáng kể từ quá khứ.

Các khoản này không còn nằm trong nợ xấu nội bảng, nhưng chúng vẫn là chỉ báo quan trọng về chất lượng tài sản theo nghĩa rộng. Với Saigonbank, bài toán xử lý nợ không chỉ là giữ nợ xấu hiện tại không tăng, mà còn là tiếp tục thu hồi, xử lý phần nợ đã được đưa ra ngoại bảng.

Saigonbank: Nợ khó đòi ngoại bảng là “cái bóng” lớn

Nợ khó đòi đã xử lý ngoại bảng quanh 6.300 tỷ đồng, tương đương gần 29% cho vay khách hàng gộp cuối quý I/2026.

Nguồn: BCTC 2025, BCTC quý I/2026 của 27 ngân hàng niêm yết; đơn vị: tỷ đồng và %.

Kế hoạch 2026: quy mô tăng nhẹ, lợi nhuận phải tăng mạnh

Kế hoạch kinh doanh năm 2026 đặt Saigonbank vào một bài toán thú vị.

Ngân hàng đặt mục tiêu tổng tài sản 36.000 tỷ đồng, tăng 2%; vốn huy động 31.000 tỷ đồng, tăng 2%; tổng dư nợ cho vay tăng 8,84%; trong khi lợi nhuận trước thuế mục tiêu lên tới 310 tỷ đồng. Điều đó có nghĩa lợi nhuận phải tăng hơn gấp đôi, trong khi quy mô tài sản và huy động chỉ nhích nhẹ.

Đây là một độ lệch rất đáng phân tích. Nếu không tăng quy mô mạnh, lợi nhuận 2026 của Saigonbank sẽ phải đến từ các hướng khác: cải thiện NIM, tăng CASA, giảm chi phí vốn, tăng thu ngoài lãi, kiểm soát chi phí hoạt động và thu hồi nợ đã xử lý.

Tài liệu kế hoạch 2026 cũng cho thấy ngân hàng đã xác định đúng các điểm nghẽn: đẩy mạnh huy động vốn trên nền tảng số, tối ưu hệ sinh thái thanh toán qua tài khoản Saigonbank để tăng CASA, số hóa quy trình cấp tín dụng, kiểm soát chất lượng tín dụng và tăng cường xử lý thu hồi các khoản nợ tồn đọng.

Sau quý I, Saigonbank đã hoàn thành khoảng 28,4% kế hoạch lợi nhuận năm. Con số này không thấp. Nhưng vì PPOP quý I giảm mạnh, mức hoàn thành kế hoạch này vẫn cần được đọc thận trọng. Để đạt 310 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế cả năm, ngân hàng không thể chỉ dựa vào giảm dự phòng; nguồn thu vận hành phải mạnh lên.

Saigonbank: Thực hiện kế hoạch 2026 sau quý I

Tài sản gần chạm kế hoạch năm, nhưng lợi nhuận mới hoàn thành 28,4%; phần còn lại phụ thuộc vào cải thiện thu nhập vận hành và kiểm soát rủi ro.

Nguồn: Kế hoạch kinh doanh 2026 và BCTC quý I/2026 của Saigonbank; đơn vị: % hoàn thành.

Bài toán an toàn nhưng cần hiệu quả

Saigonbank có một nền tảng phòng thủ đáng kể: vốn an toàn, tốc độ tăng trưởng thận trọng, thanh khoản không quá căng và nợ xấu nội bảng không ở vùng báo động đỏ. Nhưng trong ngành ngân hàng, an toàn chỉ là điều kiện cần. Giá trị cuối cùng vẫn nằm ở hiệu quả sinh lời.

Điểm khó của Saigonbank là ngân hàng đang sở hữu bộ đệm vốn dày, nhưng hiệu quả sử dụng vốn còn thấp. ROA TTM của SGB chỉ khoảng 0,33%, ROE TTM khoảng 2,68%, NIM khoảng 2,21% và CASA khoảng 7,67%, đều thấp hơn đáng kể so với mức tham chiếu nhóm ngân hàng.

Vì vậy, bài toán của Saigonbank năm 2026 không chỉ là hoàn thành kế hoạch lợi nhuận. Bài toán lớn hơn là chứng minh ngân hàng có thể chuyển từ trạng thái “an toàn nhưng chậm” sang “an toàn và hiệu quả hơn”.

Nếu chuyển đổi số giúp kéo CASA lên, nếu xử lý nợ ngoại bảng tạo thêm thu nhập, nếu cơ cấu tài sản sinh lãi được tối ưu và chi phí hoạt động được kiểm soát tốt hơn, Saigonbank có thể bắt đầu một chu kỳ cải thiện lợi nhuận thực chất hơn.

Còn nếu không, bộ đệm vốn dày sẽ tiếp tục là điểm mạnh phòng thủ, nhưng chưa đủ để thay đổi vị thế của ngân hàng trong bức tranh cạnh tranh ngày càng khốc liệt của ngành.

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Quang Minh