Giải quyết tranh chấp trong giao dịch tài sản mã hóa

Các diễn giả tham gia phiên thảo luận thứ 2 tại hội nghị

Đây là nội dung được các chuyên gia chia sẻ tại hội nghị “Chuyển đổi số trong giao dịch tài chính: Thuận lợi dòng vốn hay phức tạp tranh chấp”, tổ chức sáng ngày 12-8.

Hội nghị do Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) và Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp tổ chức.

Phát biểu tại hội thảo, bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC, nhận định chuyển đổi số đang tạo thêm động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và mở rộng cơ hội tiếp cận các dịch vụ tài chính của doanh nghiệp. Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn lực tài chính, doanh nghiệp cũng cần được bảo đảm một môi trường giao dịch an toàn, minh bạch và thuận lợi.

PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa, Phó Chủ tịch VIAC, đánh giá những chuyển động của thị trường nói chung và tài chính nói riêng trong bối cảnh số hiện nay đòi hỏi pháp luật cần tạo điều kiện đủ thuận lợi cho các hoạt động huy động vốn, theo kịp những giao dịch mới và bảo đảm quyền, lợi ích của các bên khi tranh chấp phát sinh.

Chia sẻ tại hội nghị, LS. Hoàng Nguyễn Hạ Quyên, Luật sư Điều hành LNT & Partners, Trọng tài viên VIAC, đánh giá sự phát triển của các giao dịch tài chính số đang kéo theo những dạng tranh chấp mới, đặc biệt khi công nghệ tham gia ngày càng sâu vào quá trình giao dịch và quản lý tài sản. Từ thực tiễn các vụ việc liên quan đến tài sản số, những vấn đề về quyền đối với tài sản, chuyển giao và khả năng xác định trách nhiệm giữa các bên được đặt ra rõ hơn.

Đồng thời, khi giao dịch phụ thuộc hơn vào nền tảng và dữ liệu số, giá trị chứng minh của dữ liệu giao dịch và trách nhiệm của các chủ thể tham gia cũng trở thành những vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Đối với tranh chấp trong giao dịch tài sản mã hóa, LS. Phùng Anh Tuấn, Giám đốc, Luật sư Điều hành Công ty Luật TNHH MTV VCI Legal, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội các Nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI), Trọng tài viên VIAC, cho rằng việc pháp luật ghi nhận tài sản mã hóa là tài sản tạo cơ sở cho các quyền dân sự, nhưng chưa đủ để xác định chủ sở hữu và giải quyết các vấn đề về giao dịch, lưu ký, chuyển giao.

LS. Phùng Anh Tuấn chia sẻ tại chương trình.

Đáng chú ý, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đã ghi nhận thương lượng, hòa giải, trọng tài và tòa án là các phương thức giải quyết tranh chấp trên thị trường tài sản mã hóa. Đối với trọng tài, thỏa thuận trọng tài vẫn là điều kiện cốt lõi để xác lập thẩm quyền. Tuy nhiên, tại từng vụ việc, các bên vẫn cần xác định rõ quan hệ tranh chấp và phạm vi giải quyết của trọng tài.

Đối với các giao dịch có yếu tố nước ngoài, chuyên gia lưu ý các bên cần thống nhất ngay từ hợp đồng về luật áp dụng và phương thức giải quyết tranh chấp, đồng thời dự liệu rõ việc trao đổi, lưu giữ dữ liệu và trách nhiệm phối hợp giữa các bên.

Ông Tuấn cho rằng thách thức của tranh chấp tài sản mã hoá không chỉ nằm ở việc xác định quyền mà còn ở khả năng chứng minh, bảo toàn và thi hành quyền đó. "Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không nhất thiết phải xây dựng một cơ chế riêng cho tranh chấp tài sản mã hoá, mà có thể điều chỉnh hoàn thiện quy định hiện có. Trong đó cần chú trọng hoàn thiện pháp luật về biện pháp khẩn cấp, thu thập chứng cứ từ bên thứ 3 và thi hành đối với tài sản mã hóa", ông Tuấn phân tích.

Thanh Lâm