Giá khí đốt châu Âu gần chạm đỉnh trong vòng 3 năm, quốc gia nào sẽ phải 'thắt chặt hầu bao'?

Các tuabin gió bên cạnh nhà máy lọc dầu Scholven của BP tại Gelsenkirchen, Đức. (Nguồn: Getty Images)

Mức giá “gây choáng”

Hóa đơn tiền điện và khí đốt tại châu Âu có thể tăng trong mùa Đông này nếu giá bán buôn duy trì ở mức cao đủ lâu để tác động đến người tiêu dùng.

Giá khí tự nhiên bán buôn chuẩn của châu Âu, hợp đồng tương lai khí đốt tự nhiên giao tháng gần nhất của Hà Lan đã giao dịch ở mức hơn 66 Euro/megawatt-giờ (MWh) vào cuối ngày thứ Ba. Giá đã giảm từ mức trên 68 Euro/MWh ở đầu phiên, cao hơn đáng kể so với mức khoảng 29 Euro/MWh hồi đầu năm.

Đợt tăng giá này xuất phát từ những lo ngại ngày càng tăng của giới đầu tư rằng eo biển Hormuz có thể tiếp tục bị phong tỏa cho đến tận mùa Đông.

Điều này diễn ra vào thời điểm mức dự trữ khí đốt của EU vẫn ở mức thấp kỷ lục trong lịch sử trước thềm mùa sưởi ấm.

Dung lượng các kho dự trữ khí đốt của EU mới chỉ được lấp đầy 62,99% tính đến cuối ngày vận hành khí đốt 24/8, theo dữ liệu từ Cơ quan Cơ sở hạ tầng Khí đốt Châu Âu (GIE).

Tờ Euronews dẫn lời bà Natasha Fielding, quản lý biên tập mảng khí đốt, LNG, than và sinh khối tại Argus Media nêu rõ: “Các kho dự trữ khí đốt của châu Âu đang ở mức thấp bất thường so với thời điểm này trong năm. Con số này thấp hơn nhiều so với mức trung bình 5 năm là 79%".

“Thời điểm duy nhất khác trong 15 năm qua mà lượng dự trữ ở mức thấp gần tương đương là vào năm 2021, ngay trước cuộc khủng hoảng khí đốt lớn gần nhất,” bà Fielding cho biết thêm.

Một cuộc cạnh tranh mới

Trong số các thị trường lớn ở châu Âu có mức dự trữ thấp nhất, các kho chứa của Đức mới chỉ đạt 51%, trong khi của Hà Lan dừng ở mức 44,3%.

Oxford Economics đã chỉ ra rằng, mức tiêu thụ khí đốt của EU hiện thấp hơn khoảng 15-20% so với năm 2021.

Báo cáo cho biết, EU có thể vận hành với mức dự trữ thấp hơn, mặc dù điều đó đồng nghĩa với việc phải phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn nhập khẩu LNG trong mùa Đông. Và điều này có thể khiến Brussels dễ bị ảnh hưởng hơn bởi sự cạnh tranh giành các lô hàng sẵn có với các khách mua châu Á.

Sự cạnh tranh này vốn đã trở nên gay gắt do việc đóng cửa trên thực tế của eo biển Hormuz, làm gián đoạn tuyến đường vận chuyển thường đảm nhận gần 1/5 thương mại LNG toàn cầu.

Trong một cuộc chiến tranh giành giá thầu tiềm tàng giữa EU và châu Á, giá bán buôn có thể tiếp tục leo thang.

Ở mức hiện tại, giá cả “sẽ không đủ để châu Âu xoay xở lượng dự trữ qua mùa Đông”, các nhà phân tích Samantha Dart và Laura Cyr của Goldman Sachs nhận định.

“Trong kịch bản mà xuất khẩu năng lượng của Trung Đông chỉ dần trở lại bình thường cho đến năm 2027, chúng tôi ước tính giá TTF vào tháng 12/2026 nhiều khả năng sẽ cần phải vượt lên trên mức 100 Euro/MWh. Con số này cao hơn 110% so với kịch bản cơ sở 50 Euro/MWh của Goldman", theo các nhà phân tích

Oxford Economics cho biết, EU có thể bị buộc phải đình chỉ một phần lệnh cấm nhập khẩu khí đốt của Nga nếu nguồn cung tiếp tục thắt chặt hơn nữa. Theo tính toán mới nhất của Ủy ban châu Âu (EC), tỷ trọng nhập khẩu kết hợp cả đường ống và LNG từ Nga chiếm khoảng 12,5% trong năm 2025.

Tháng 1/2026, Hội đồng EU đã thông qua một quy định cấm nhập khẩu cả LNG và khí đốt qua đường ống từ Nga bắt đầu từ ngày 18/3/2026, kèm theo các giai đoạn chuyển tiếp cho các hợp đồng hiện có.

Đến cuối năm 2027, toàn bộ lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga dự kiến sẽ bị cấm.

Hóa đơn của các hộ gia đình ra sao?

Một đợt tăng giá đột biến ngắn hạn có thể chỉ có tác động hạn chế, nhưng nếu giá tiếp tục tăng trong thời gian dài, chi phí sẽ dần được phản ánh trong các hợp đồng mới và các hợp đồng của hộ gia đình được gia hạn.

Những chi phí cao hơn đó sau đó có thể được chuyển sang cho các hộ gia đình gánh chịu khi biểu giá được điều chỉnh hoặc khi các hợp đồng được gia hạn.

Theo bà Fielding, mức độ tăng của các hóa đơn năng lượng sẽ phụ thuộc vào việc đợt tăng giá kéo dài bao lâu và liệu giá có leo thang thêm trong những tháng tới hay không.

Trên toàn EU, “các hộ gia đình sử dụng biểu giá khí đốt thả nổi sẽ nằm trong số những người đầu tiên cảm nhận được tác động của giá bán buôn cao hơn”, bà nói, đồng thời cho biết thêm rằng, mức độ truyền dẫn từ hóa đơn khí đốt sang hóa đơn tiền điện thường yếu hơn.

Theo Oxford Economics, phải mất trung bình khoảng sáu tháng để những thay đổi trong giá bán buôn được phản ánh đầy đủ vào giá tiêu dùng. Tuy nhiên, thời gian này có sự khác biệt rất lớn giữa các quốc gia.

Báo cáo cho biết: “Cấu trúc thị trường hiện tại, trong đó các hợp đồng giá cố định kéo dài 12 hoặc thậm chí 24 tháng chiếm ưu thế, khiến quá trình truyền dẫn giá đạt đỉnh tại những thị trường như Đức và Áo mất gần một năm”.

Giá khí đốt tiêu dùng có thể phản ứng trong vòng vài tháng tại các quốc gia như Pháp, Italy và Tây Ban Nha. Ở một số thị trường, chẳng hạn Hà Lan, quá trình truyền dẫn gần như diễn ra ngay lập tức.

Oxford Economics đánh giá Italy là quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước cú sốc giá khí đốt trong số các nền kinh tế lớn của châu Âu, do “sự kết hợp giữa tốc độ truyền dẫn tương đối nhanh và mức độ phụ thuộc vào khí đốt cao hơn đáng kể so với mức trung bình”.

Tuy nhiên, quốc gia này hiện lại là một trong những nơi có mức dự trữ khí đốt cao nhất, theo dữ liệu từ Cơ quan Cơ sở hạ tầng Khí đốt châu Âu.

Oxford Economics nhận định: “Xương sống của hệ thống sưởi không gian tại EU vẫn là khí đốt, do đó, giá khí đốt của EU vẫn là ‘con tin’ của nhiệt độ ngoài trời trong mùa Đông sắp tới”. Công ty tư vấn này nói thêm rằng, một đợt rét đậm kéo dài trong mùa Đông năm nay sẽ đẩy nhu cầu sưởi ấm và khí đốt lên cao.

Tổ chức trên còn dự báo giá năng lượng tiêu dùng của khu vực đồng Euro - bao gồm khí đốt, điện và các chi phí năng lượng sinh hoạt khác - có thể cao hơn tới 15% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý IV.

(theo Euro News)

Hà Linh